به گزارش اصفهان زیبا؛ در مباحث مهدویت، دو دیدگاه اساسی قابلبررسی است: دیدگاه آسمانی و دیدگاه زمینیآسمانی.
دیدگاه آسمانی مهدویت را امری مقدس، آسمانی و دور از دسترس میداند. پیروان این نگاه، وظیفهچندانی برای منتظران قائل نیستند و ظهور امامعصر(عج) را بهمثابه یک میهمانی مجلل تلقی میکنند که برای حضور در آن آماده میشوند و به آراستگی و پاکی فردی اهتمام دارند. بر این اساس، این گروه تمام تلاش خود را بر دوری از گناه و حفظ طهارت فردی متمرکز میکنند.
در نگاه ایشان، شهروندان دولت کریمۀ حضرتمهدی(عج)، همگی از پاکان و نیکان هستند و غیر ایشان را به ساحت امام راهی نیست. از منظر ایشان حفاظت از جان امام(عج) نیز بهطور کامل برعهدۀ خداوند متعال است.
در مقابل این دیدگاه، دیدگاه زمینیآسمانی قرار دارد که مهدویت را امری اجرایی و دردسترس میداند. پیروان این نگاه، وظایف حداکثری برای منتظران قائل هستند و بر این باورند که ظهور امامعصر(عج) تنها با تلاش و کنشگری فعالانهانسانها محقق میشود.
در این نگاه، حکومت اماممهدی(عج) بر زمین (ارض) خواهد بود. خداوند متعال در آیه ۱۰۵ سوره انبیا میفرماید: «و بهراستی در زبور، پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایستۀ من به ارث خواهند برد.»
بر اساس سنتهای الهی هر حکومتی نیازمند کنش انسانی بوده و این سنتها حاکم بر تاریخ بوده است.همانگونه که دیگران در طول تاریخ به خلافت رسیدند، این امام نیز طبق سنتهای الهی، بر زمین حاکم خواهد شد. خداوند در آیه ۵۵ سوره نور هم میفرماید: «خدا، وعده داده است که حتما آنان را در زمین جانشین [خویش] قرار دهد؛ همانگونه که کسانی را که پیش از آنان بودند، جانشین [خویش] قرار داد… .»
بر این اساس، منتظران واقعی نهتنها باید به پاکی فردی پایبند باشند، بلکه موظفاند با تلاش اجتماعی، سیاسی و اقتصادی زمینهساز ظهور شوند. در نگاه این گروه، گنهکاران امت برای پاکشدن از گناهان خویش میبایست به یاری امامعصر(عج) بشتابند؛ این باعث پاکشدن آنان از گناهان است. این مفهوم بهخوبی در گفتوگوی امامحسین(ع) با حربنجعفی نمایان بوده که در کتاب «قصه کربلا» تألیف نظریمنفرد به آن اشاره شده است.
نکته حائز اهمیت دیگر در این دیدگاه، مسئولیت سنگین شیعیان در حفاظت از جان امام دوازدهم(عج) است؛ همانگونه که حفاظت از جان امام اول(ع) در محراب عبادت و جان امام سوم(ع) در گودال قتلگاه برعهده شیعیان بود. تمامی این وظایف طبق آیه ۲ سوره ملک برای امتحان و آزمایش افراد است. در این نگاه، هرگونه کوتاهی و سهلانگاری در انجام این وظیفه خطیر، موجب تأخیر در ظهور و دورشدن زمان فرج خواهد شد.