به گزارش اصفهان زیبا؛ مهارت سؤال پرسیدن یکی از پایههای اصلی یادگیری فعال است. تحقیقات آموزشی نشان میدهد که دانشآموزانی که سوال میپرسند، درک عمیقتری از مفاهیم دارند. پرسیدن سؤال باعث تحریک تفکر انتقادی، افزایش مشارکت و رفع ابهامات میشود. طبق نظریه ویگوتسکی، تعاملات کلاسی و گفتگو، نقش کلیدی در رشد شناختی دارند. دانشآموزانی که میترسند سؤال بپرسند، معمولاً در درک مطالب دچار مشکل میشوند؛ بنابراین، ایجاد محیطی که در آن سؤال پرسیدن ارزشمند تلقی شود، ضروری است.
یادم هست کلاس سوم راهنمایی(پایه هشتم) بودم .یک روز مادرم آمدند مدرسه که وضعیت تحصیلی ام را از معلم ها بپرسند. معلم ادبیات .علوم. اجتماعی و….همه و همه لطف داشتند و تعریف می کردند و به طور کلی جمله های ثابتی می گفتند مثلا دختر خوبیه. فعاله . درسش خوبه و ….. . پیش معلم ریاضی که رفتیم .معلمم یه جمله ای گفت که هنوز در ذهنم جایش مقدس است. برایمجذاب و قابل احترام بود. معلم ریاضی ام خانم علیخاصی به مادرم گفتند دخترتون سر کلاس ” سوال های خوبی میپرسه” که هم نشون میده جسارت و شجاعت داره و هم متوجه میشم که درس را فهمیده که سوال میپرسه باور میکنید که من هنوز با این تعریف زندگی میکنم. از روزی که معلم شدم برای سؤالهای شاگردانم ارزش ویژهای قائلم و معتقدم پشت هر سؤالی یک تفکری و ذهنیتی نهفته و بچههایی که کمتر سؤال میپرسند را تشویق و ترغیب میکنم به سؤال پرسیدن.
چرا برخی از دانشآموزان در کلاس درس سؤال نمیپرسند؟
ترس از اشتباه، قضاوت دیگران یا نداشتن مهارت پرسشگری از جمله عواملی هستند که مانع از مشارکت فعال دانشآموزان در یادگیری میشوند. پرسیدن سؤال نهتنها درک مفاهیم را عمیقتر میکند، بلکه تفکر انتقادی و توانایی حل مسئله را در دانشآموزان تقویت میکند.
کودک پرسشگر، منتقدتر و خلاقتر است
وقتی کودک یا نوجوان سؤالی میپرسد باید اجازه دهیم سؤال در ذهنش باقی بماند تا به مرحله تحلیل و فهمیدن برسد.
اگر والدین یا معلم سریعاً جواب دهند فرصت تحلیل و تفکر را از کودک میگیرند.
با تمرین پرسیدن کودک یا نوجوان حس میکند میتواند از زوایای دیگر هم به مسئله نگاه کند و خودش راهحل پیدا کند.
چگونه میتوان مهارت سؤال پرسیدن را در کلاس درس پرورش داد؟
نقش معلم در ایجاد فضای یادگیری حمایتی حیاتی است. معلمان میتوانند با استفاده از تکنیکهای کاربردی، محیطی ایجاد کنند که در آن دانشآموزان بدون ترس، آزادانه سؤالات خود را مطرح کنند. برخی از این محیطها عبارتاند از ایجاد فضای امن در کلاس توسط معلم بهدوراز قضاوت و تمسخر، تمرین گروهی و پرسشگری گروهی، استفاده از مکث و فرصت تفکر و…
معلمان باید بعد از هر تدریس مکث کوتاهی داشته باشند و فرصت تفکر و تحلیل به دانشآموزان بدهند. فرصت جرقهزدن بدهند تا از دل این تحلیل، سؤالهایی پرسیده شود.
معلم و والدین به این موضوع توجه کنند که اگر همیشه به سؤالها پاسخ دهند، کودک یا نوجوان فکر میکند هر سؤالی یک جواب مشخص دارد. درحالیکه زندگی پر از سؤالها یا چالشهایی هست که ممکن است از راهها و مسیرهای مختلفی حل شود. باید توجه داشته باشیم که گاهی سؤال درست مهمتر از جواب است.