به گزارش اصفهان زیبا؛ اصفهان با بحران کمآبی مواجه است که این موضوع تأمین آب شرب میلیونها نفر را در ماههای آتی به خطر انداخته است. گزارشهای رسمی حاکی از آن است که پیشبینیها برای پاییز امسال، کاهش قابل توجه بارشها را تأیید میکنند و در حال حاضر، حجم ذخیرهشده پشت سد زایندهرود در وضعیتی بحرانی قرار دارد. این وضعیت درحالی است که ذخیره سد تنها حدود یک دهم میزان نرمال خود (۱۹۴ میلیون مترمکعب در مقابل ۷۰۰ میلیون مترمکعب نرمال) بوده و زنگ خطر اتمام آب شرب تا بهمنماه به صدا درآمده است!
وعده پوچ احیای گاوخونی تا سال ۱۴۰۴
سوم تیر 1402 سرپرست وقت حوضه آبریز زایندهرود در نشست با نمایندگان اصناف کشاورزان اصفهان گفت: «طرح جامع اقدامات حوضه زایندهرود، بهترین طرحی بود که میتوانستیم تهیه کنیم، اما نمیتوان انتظار داشت این برنامه تا سال آینده به نتیجه کامل برسد و شاهد جاری شدن زایندهرود و احیای گاوخونی باشیم. زمان بندی این طرح تا ۱۴۰۴ است و به مردم و کشاورزان نوید میدهیم که با اجرای آن، همه دستگاههای اجرایی به میدان آمده و برای احیای زایندهرود و حل مسائل حوضه آن تلاش کنند.»
به گفته علیرضا الماسوندی، بارگذاریهای اضافه در اصفهان و چهارمحال اتفاق افتاده و در پایین دست تعادل حوضه به هم خورده است. برنامه جامع این حوضه تدوین شده که در آن اقدامات و تکالیف همه دستگاههای اجرایی مشخص شده است.
در این برنامه به دقت ذکر شده است که هر چاه چه مختصاتی داشته و چه میزان برداشت دارد؛ همچنین الگوی کشتهای تغییر یافته که به نوعی بارگذاری بوده در این برنامه مورد توجه قرار گرفته است؛ به عنوان مثال، کشت غلات در شرق اصفهان به مشکل برخورده و آب به آن اختصاص نمییابد. این درحالی است که در منطقه دیگری ذرت علوفهای و کشت غلات در دو نوبت انجام میشود!
زنگ هشدار به صدا درآمده است!
اگرچه مطابق این برنامه قرار بود تا امسال، زایندهرود جاری و تالاب گاوخونی احیا شود، اما اوایل مهر سال جاری، مهدی جمالی نژاد، استاندار اصفهان در گفتوگوی تلویزیونی خطاب به مسئولان اجرایی کشور هشداد داد که «احتمالا در بهمن آب شرب نخواهیم داشت.»
او با تأکید بر اینکه پاییز امسال فوقالعاده خشک است و ذخیره پشت سد زایندهرود به حدی کاهش یافته که عملا در آستانه بحران قرار داریم، گفت: «مطابق گزارشهای رسمی تا بهمن امسال بارش قابل توجهی نداریم و پاییز پیش رو خشک است. در حال حاضر ذخیره سد 194 میلیون مترمکعب است؛ در حالیکه در حالت نرمال، این ذخیره باید 700 میلیون مترمکعب باشد؛ همچنین مدت مشابه سال گذشته ذخیره سد زاینده 300 میلیون مترمکعب بود. در نتیجه 105 میلیون مترمکعب نسبت به سال سخت پارسال، کسری آب داریم. اگر مصرف ماهانه حوضه زاینده رود را 30 میلیون مترمکعب حساب کنیم، 15 میلیون مترمکعب متعلق به آب شرب و 15 میلیون مترمکعب برای آب کشاورزی است. با این اوصاف، عملا 100 میلیون مترمکعب آب پشت سد زاینده رود میماند که این فاجعه است. بحث آب تنها برای اصفهان نیست بلکه برای فلات مرکزی ایران است.»
این هشدارها درحالی است که چندی پیش حسن ساسانی، مدیرعامل شرکت آب منطقهای اصفهان در گفتوگوی ویژه زنده خبری با اعلام اینکه احیای دائمی جریان زاینده رود، شاید هیچ وقت رخ ندهد، تاکید کرد: «حوضه زاینده رود بسیار ورشکسته است و 13 میلیارد مترمکعب کسری آبخوان داریم.»
کاهش بارشها در اصفهان قابلتوجه است
بهاروند احمدی، مدیرکل هواشناسی استان اصفهان نیز با اشاره به اهمیت ارتفاعات زاگرس به رسانهها گفته است: «کاهش بارش در این مناطق خطر بزرگی برای تأمین آب زایندهرود و منابع آبی اصفهان محسوب میشود. در 3 سال اخیر بارش در حوضه گاوخونی به طور مستمر کمتر از میانگین بلندمدت بوده و این روند کاهش بارش نگرانیها را افزایش داده است. متأسفانه چشمانداز بارشها مناسب نیست. در آبان ماه کاهش بارش نسبت به نرمال پیشبینی شده است. اگرچه مهر، ماهی با بارش کم به طور معمول است، اما در آبان که ماه بارشهای اصلی است، کاهش بارش قابلتوجه خواهد بود.»
ورق سد زایندهرود برنگشت
در این خصوص یک مقام رسمی در شرکت آب منطقهای اصفهان که نخواست در این مصاحبه نامش عنوان شود، به «اصفهان زیبا» توضیح میدهد: «از ابتدای امسال شرایط سد زایندهرود و حجم آب مشخص بود و نسبت به پارسال بارشهای خوبی نداشتیم. ابتدای بهار (یعنی نیمه دوم سال آبی گذشته) وضعیت بارشها در این حوضه بسیار نامطلوب بود. اگرچه در بهار بارشهایی داشتیم، اما به تناسب آن توزیع آب کشاورزی برای پاییندست زایندهرود انجام شد که در ادامه وضعیت بحران دوباره به حوضه زایندهرود بازگشت و در اصل با این وضعیت بارشها ورق سد زایندهرود برنگشت.»
او بر این باور است: «همزمان با این بحران انتظار میرفت مسئولان وزارت نیرو و مدیریت حوضه زایندهرود، شرایط سختگیرانهای در برداشتهای انهار و پمپاژها اتخاد میکردند، اما در عمل این کار انجام نشد و با فشار استاندار چهارمحال و بختیاری سهم آبی که هر سال در شرایط عادی برداشت میکردند، دوباره به این استان تخصیص یافت تا اینکه امروز شاهد بحران بیآبی اصفهان شدیم.»
او تاکید میکند: «تأمین آب شرب نزدیک به جمعیت 6 میلیون نفر وابسته به حوضه زایندهرود است و احتمال میرود بهمن ماه دیگر آبی برای شرب اصفهان وجود نداشته باشد!»
پاییز را هم مدیریت میکنیم
در رابطه با تأمین آب شرب اصفهان و شمارش معکوس اتمام ذخیره آبی تا بهمن «اصفهان زیبا» تلاش بسیاری برای گفتگو با مسئولان شرکت آب و فاضلاب کرد که هربار بینتیجه ماند! البته یک مقام رسمی در شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان که نخواست نامش فاش شود، به «اصفهان زیبا» میگوید: «فعلاشرکت آبفا در حال آبرسانی در اصفهان است و مشکلی نیز در این خصوص نداریم.»
او میافزاید: «با وجود کمبود آب، اصفهان تابستان امسال تنها سالی بود که مشکلی در تأمین آب شرب نداشت؛ در حالیکه تمام ایران درگیر این بحران بود؛ پس به طور قطع پاییز امسال را نیز بدون مشکل رد خواهیم کرد و تا زمانی که بارندگیها آغاز شود این شرکت شرایط را مدیریت خواهد کرد.»
شمارش معکوس بحران آب شرب اصفهان
حامد یزدیان، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با «اصفهان زیبا» با تأیید این بحران، تاکید میکند: «آب شرب اصفهان اوضاع خوبی ندارد. مطابق آخرین آمار پنجشنبه 8 آبان، ذخیره سد زایندهرود 145 میلیون مترمکعب است؛ یعنی تنها یک دهم حجم سد آب دارد. از سوی دیگر خط قرمز ذخیره آبی عدد 100 میلیون مترمکعب است که به لحاظ پایداری و کیفیت آب پشت سد زایندهرود این عدد نباید کمتر از 100 میلیون مترمکعب شود. با این شرایط اکنون عملا ذخیره سد زایندهرود 45 میلیون مترمکعب است که تنها کفاف 50 روز آینده میدهد.»
او تصریح میکند: «اگر امسال بارش باران نداشته باشیم و ورودی سد زایندهرود در 2 ماه آینده افزایش نیابد، به طور قطع تأمین آب شرب اصفهان با بحران جدی مواجه میشود.»
یزدیان با اعتقاد بر اینکه موضوع بحران آب شرب از سوی مسئولان استان در مقیاس ملی و همچنین به شخص رئیسجمهور انعکاس داده شده است، میگوید: «بحران کمآبی از سوی مسئولان اصفهان مدام مطرح میشود، متاسفانه درک مشترکی از بحران آب و بیآبی اصفهان بین ما و مسئولان ملی وجود ندارد، اما در مورد تهران این فهم وجود دارد!»
اصفهان هیچ راه دیگری برای تأمین آب شرب ندارد
او میگوید: «مسئولان وزارت نیرو در تلاش برای حل این بحران هستند، اما برای تأمین آب جمعیت 5 میلیون نفری که وابسته به زایندهرود است، راه دیگری جز جاری شدن این رودخانه وجود ندارد. اگر در برخی استانها امکان حفر چاه و اجرای پروژههای فوری و اضطراری برای انتقال آب وجود دارد، اما در شهر اصفهان امروز چاهها هم دیگر آب ندارند؛ چراکه در دهههای گذشته آنها نیز خشکیدهاند.»
نماینده مردم اصفهان در مجلس درباره تنها راه حل این بحران، میگوید: «مردم در این ایام باید صرفهجویی در مصرف آب داشته باشند تا دوره زمانی رسیدن به بحران طولانیتر شود و بارشها اتفاق بیفتد. البته امیدواریم این بحران زنگ خطر را برای مسئولان ملی به صدا درآورد تا پروژههای انتقال آب به حوضه زایندهرود را که طی چند دهه اخیر هر بار به بهانههای مختلف همچون کمبود اعتبارات، مجوزهای زیست محیطی و … متوقف کردهاند انجام و به اتمام برسانند تا در سالهای آینده مشکل کمبود آب جبران شود.»
او توضیح میدهد: «متاسفانه همچنان در بالادست حوضه زایندهرود، شاهد اضافه برداشت آب هستیم و این اضافه برداشتها امسال حدود 1.5 برابر شده است و در حالیکه مطابق مصوبه امسال در بالادست زایندهرود تنها عدد 100 میلیون مترمکعب برای برداشت کشاورزی تعیین شده بود، اما مطابق آمارهای موجود این برداشت به 150 میلیون مترمکعب افزایش یافته و در اصل عدد 50 میلیون مترمکعب اضافه برداشت منجر به بحران آب شرب اصفهان شده.»
به گفته یزدیان، در این مدت پیگیریهای مفصلی از وزرات نیرو صورت گرفت تا برق چاههایی که برداشت غیرمجاز دارند، قطع شود، اما متاسفانه در این زمینه همکاری صورت نگرفت.
او تاکید میکند: «در شرایط کوتاه مدت فعلی چشم امید ما و مسئولان تنها به بارشها در حوضه زایندهرود است؛ البته به شرطی که منجر به افزایش ورودی سد شود. همچنین مطابق پیشبینیها زمستان نرمالی به لحاظ بارشی خواهیم داشت اما در شرایط فعلی راه دیگری نداریم؛ البته وزارت نیرو باید نسبت به برداشتهای بالادست، برخورد جدیتر داشته باشد.»