به گزارش اصفهان زیبا؛ نمایش «محرمانه»، یک اثر صحنهای در ابعاد بزرگ و آیینی است که با محوریت آخرین ماههای زندگی و شهادت حضرتفاطمهزهراسلاماللهعلیها، در ایام غمبار فاطمیه در آستان مقدس حضرتزینب ،خواهر امامرضاعلیهماالسلام در شهر اصفهان اجرا میشود.
هدف اصلی این نمایش، «انتقال روایات ائمهمعصومینعلیهمالسلام به زبان هنر» است؛ یعنی استفاده از قالب نمایش برای آگاهسازی، اثرگذاری بر نسل نوجوان و جوان و ایجاد ارتباط هنری با موضوعهای مذهبی؛ همچنین نمایش در قالب «روضه مصور، مرثیه تصویری» طراحی شده است تا مخاطب نهتنها بشنود، بلکه خود را در دل یک واقعه و اتفاق تاریخی ببیند و احساس کند. شروع اجرا از ۱۳آبان۱۴۰۴ بوده که باتوجهبه استقبال مردم و فعالان فرهنگی، اجرای آن تا سوم آذر تمدید شده است.
یک از انتخابهای مهم در روایت، دیدگاه راوی است: روایت از زبان صحابی مشهور پیامبرصلواتاللهعلیه و از یاران امامعلیعلیهالسلام، جناب سلمان محمدی بازگو میشود که ایرانیبودن او ارتباط فرهنگی بیشتری با مخاطب معاصر برقرار میکند. حدود ۷۰ نفر از هنرمندان استان اصفهان در این نمایش نقشآفرینی میکنند.
نمایش با پشتوانه «منابع معتبر شیعه و اهلسنت» طراحی شده است و بخشهایی از تاریخ صدر اسلام، خصوصا «روزهای پس از شهادت پیامبراعظمصلواتاللهعلیه تا شهادت حضرتفاطمهزهراسلاماللهعلیها» را پوشش میدهد. ترکیب صحنهپردازی وسیع و باشکوه، جلوههای ویژه و فضاسازی میدانی بهگونهای است که مخاطب احساس کند در دل رویداد تاریخی حضور دارد؛ به همین مناسبت، مدیرعامل بنیاد خیریه راهبری آلاء بهاتفاق عوامل نمایش میدانی «محرمانه» در یک نشست خبری با خبرنگاران، اهداف برگزاری این نمایش را تشریح کردند.
هنر بهروزترین و اثرگذارترین ابزار تبلیغ و ترویج در هر مکتبی است
مدیرعامل بنیاد خیریه راهبری آلاء با اشاره به اینکه هنر بهعنوان بهروزترین و اثرگذارترین ابزار تبلیغ و ترویج در هر مکتبی مطرح است، اظهار کرد: نمایش میدانی «محرمانه» گامی مهم در استفاده از این ظرفیت محسوب میشود.
حجتالاسلاموالمسلمین علی دیانی افزود: اهمیت نقش هنر در گسترش اندیشههای دینی بر هیچکس پوشیده نیست.
او تصریح کرد: به تعبیر رهبر معظم انقلاب، هنر ماندگارتر و اثرگذارتر از سایر ابزارهاست و اگر موضوعهای فرهنگی را به کمک هنر بیان کنیم، نتیجه بسیار پربارتر و ماندگارتر خواهد بود. متأسفانه استکبار جهانی و صهیونیسم بینالملل از هنر برای ترویج عقاید باطل خود استفاده میکند و ما نیز باید در مسیر ترویج مکتب حق اهلبیت عصمتوطهارت علیهمالسلام از این ظرفیت بهرهمند شویم.
حجتالاسلاموالمسلمین دیانی ادامه داد: فعالان فرهنگی و مذهبی در کنار مردم شبهای گذشته در این نمایش حضور یافتند و ما را بسیار تشویق کردند و حتی علما و نخبگان حوزوی، اجرای این نمایش را اقدامی ارزشمند و تأثیرگذار تلقی کرده و تبیین همان حقایق صدر اسلام دانستند.
او در ادامه تصریح کرد: خاطرهای دارم از دوستی که پدرش جریان عاشورا را به زبان انگلیسی و در قالب یک رمان بلند نوشته بود. او قصد داشت این اثر را به فیلم تبدیل کند و از برخی کارگردانان آشنا با سینمای جهان مشورت گرفت. پاسخ آنها این بود که اگر فکر میکنید هالیوود از این داستانها بیخبر است، سخت در اشتباه هستید؛ زیرا آنها تمام داستانهای آیینی ما را جمعآوری کردهاند و زیباییهای آنها را در آثار خود جای دادهاند.
مدیرعامل بنیاد خیریه راهبری آلاء اظهار کرد: این واقعیت نشان میدهد که سینمای غرب بهخوبی ارزش داستانهای دینی ما را درک و حتی آنها را مصادره کرده است؛ اما هیچگاه اجازه نخواهد داد افکار حق و مکتب اهلبیتعلیهمالسلام در سطح جهانی ترویج شود. اکنون که دنیا با چنین ابزارهایی در مقابل ما ایستاده است، ما نیز باید با زبان هنر، ارزشهای اسلامی را روایت کنیم.
حجتالاسلاموالمسلمین دیانی با بیان اینکه این نمایش میدانی، حرکتی نو و ابتکاری در اصفهان بود و هنرمندان در اجرای آن زحمتهای زیادی کشیدند، تصریح کرد: این تجربه برای ما انگیزهای شد تا در آیندهای نزدیک مرکز توسعه نمایش و هنر آیینی را در بنیاد آلاء تأسیس کنیم و بتوانیم بهصورت مستمر نمایشهای دینی و آیینی را در موضوعها و مناسبتهای مختلف برگزار کنیم.
او گفت: بنیاد خیریه راهبری آلاء، مراکز متعددی دارد که شامل «آستان مقدس حضرتزینب، خواهر امامرضاعلیهماالسلام » ملجأ و پناهگاه مؤمنان، «مؤسسه فرهنگیتبلیغی ثاقب» برای گسترش برگزاری روضههای خانگی، «مرکز تربیتی و پرورش استعداد سلاله» بستری برای تربیت سادات نوجوان بااستعداد، خودباور، متفکر و آزادمنش و «مؤسسه بینالمللی المرتضیعلیهالسلام» است که درزمینه تربیت مبلّغ و تبلیغ بینالملل فعالیت میکند.
مدیرعامل بنیاد خیریه راهبری آلاء خاطرنشان کرد: با همکاری حجتالاسلاموالمسلمین صادقزاده، مدیر اجرایی حرم مطهر حضرتزینب سلاماللهعلیها، توفیقهای خوبی حاصل شده است و به لطف خدا تاکنون زائرانی از 13 کشور اسلامی به این حرم مشرف شدهاند. جالب است که برخی از زائران کشورهای دیگر در خصوص این مکان شناخت و علاقه بیشتری به مردم بومی دارند و همین نشاندهنده تأثیر فعالیتهای فرهنگی ما در عرصه بینالملل است.
حجتالاسلاموالمسلمین دیانی بیان کرد: حرم مطهر حضرتزینب سلاماللهعلیها امروز به مکانی برای پیوند دلهای عاشقان اهلبیتعلیهمالسلام از ملتهای مختلف تبدیل شده است و انشاءالله در آینده شاهد استمرار فعالیتهای هنری و آیینی در این مکان مقدس خواهیم بود.
استقبال خوب مردم از اجرای نمایش
در ادامه این نشست، هادی آشتیانی، تهیهکننده نمایش میدانی «محرمانه»، با تشریح روند شکلگیری و اجرای این اثر تصریح کرد: برنامهریزی اجرای این نمایش از مدتها پیش آغاز شد. از همان ابتدا تلاش کردیم تا اثری با شناخت دقیق از ایام فاطمیه و وقایع تاریخی مرتبط با حضرتزهراسلاماللهعلیها روایت کنیم.
او افزود: از سعید اسماعیلی بهعنوان یکی از کارگردانان و نویسندگان شناختهشده در حوزه نمایشهای آیینی دعوت شد تا هدایت این پروژه را برعهده بگیرد. ایشان پیشازاین نیز تجربههای موفقی درزمینه نمایشهای مذهبی در استانهای مختلف کشور و حتی در کشورهای عراق و سوریه داشته است. نمونهای از آثارش در ایام عید در نجف اشرف با بازخورد بسیار مثبت اجرا شد.
تهیهکننده نمایش میدانی آیینی «محرمانه» خاطرنشان کرد: نمایش «محرمانه» از 13 آبان آغاز و از همان روزهای نخست با استقبال چشمگیری مواجه شد. از آنجایی که این نمایش برای سنین مختلف طراحی شده است، سانس ویژه صبح را برای حضور دانشآموزان اختصاص دادیم تا نسل نوجوان با این روایت تاریخی و مفاهیم دینی ارتباط برقرار کنند. خوشبختانه از همان شبهای اول، هر دو سانس نمایش با استقبال گسترده مردم روبهرو شد و این رویداد تا سوم آذر، همزمان با سالروز شهادت حضرتزهراسلاماللهعلیها ادامه دارد. پیشبینی میشود در ایام شهادت حضرتزهراسلاماللهعلیها بهویژه در سوم آذر و سوم جمادیالثانی، تعداد سانسها و اجرای نمایش افزایش یابد.
روضه مصور روزهای پس از شهادت پیامبرصلّیاللهعلیهوآلهوسلّم
آشتیانی درباره محتوای نمایش گفت: داستان محرمانه به وقایع تاریخی روزهای پس از شهادت پیامبرصلّیاللهعلیهوآلهوسلّم تا روزهای پایانی حیات حضرتفاطمهزهراسلاماللهعلیها میپردازد که با استناد به منابع معتبر شیعه و اهلسنت بازآفرینی شده است.
متن نمایش توسط سعید اسماعیلی نگارش و تلاش شده است در قالبی دراماتیک و آیینی، روضهای مصور و تأثیرگذار از آن دوران روایت شود. او با اشاره به اینکه این اثر، نوعی روضه مصور و مرثیه تصویری است که با حمایت حداکثری بنیاد آلاء و با کمترین هزینه و استفاده از امکانات موجود در حرم مطهر حضرتزینبسلاماللهعلیها با روحیه جهادی و همت جمعی عوامل تولیدشده، افزود: همه اعضای گروه، از بازیگران تا دستیاران کارگردان، از اهالی اصفهان و هنرمندان بومی هستند و حضور آنها به اثر هویت ویژهای میدهد.
تهیهکننده نمایش میدانی آیینی «محرمانه» خاطرنشان کرد: بسیاری از کارگردانان و نویسندگانی که در دو دهه اخیر درزمینه تئاتر آیینی فعالیت داشتهاند، در این پروژه حضور دارند؛ پیشازاین هم در بیش از 20 استان کشور و همچنین در شهرهای نجفاشرف، کربلای معلی و موصل کشور عراق و شهرهای حلب و دمشق کشور سوریه نمایشهای دینی و انقلابی اجرا کردهاند.
آشتیانی با بیان اینکه اجرای نمایش در آستان مقدس حضرتزینبسلاماللهعلیها فرصتی معنوی است که بر کیفیت، تأثیرگذاری و غنای اثر افزوده است، خاطرنشان کرد: همراهی نهادهای فرهنگی و هیئتهای نمایشی اصفهان در تسهیل روند تولید مؤثر بودند و این مسئله نشان داد که همافزایی فرهنگی میتواند اتفاقهای بزرگی رقم بزند.
او اضافه کرد: این اثر، نمونهای از پیوند موفق میان هنر و ایمان است و تجربه نشانداده که مخاطبان، حتی نسل نوجوان، با مواجهه هنری با روایتهای تاریخی، تأثیر عمیقتری میپذیرند و پیامها در ذهن آنان ماندگارتر میشود.
قرارگرفتن نگاه پژوهشی و روایی در کنار نگاه نمایشی و دراماتیک
در ادامه این نشست، سعید اسماعیلی، کارگردان نمایش میدانی «محرمانه»، درباره روند تولید و پشتصحنه این اثر گفت: بیش از یک سال است که جلسههای پژوهشی و گفتوگو درباره جزئیات تاریخی و محتوایی این نمایش ادامه دارد. از همان آغاز، حجتالاسلاموالمسلمین محمدباقر انصاری و گروهی از پژوهشگران کتابخانه تخصصی حضرتزهراسلاماللهعلیها در کنار ما حضور داشتند و در بررسی اسناد و منابع تاریخی نقش مؤثری ایفا کردند.
او گفت: در این پروژه تلاش شد تا نگاه پژوهشی و روایی در کنار نگاه نمایشی و دراماتیک قرارگیرد. گاهی میان ما و پژوهشگران درباره زاویه روایت یا انتخاب راوی اصلی اختلافنظرهایی پیش میآمد؛ اما حاصل این گفتوگوها باعث شد به متنی دقیقتر و مستندتر برسیم. درنهایت تصمیم گرفتیم روایت نمایش از زبان جناب سلمان فارسی باشد؛ شخصیتی ایرانی و از یاران برجسته پیامبرصلواتاللهعلیه که میتواند برای مخاطب امروز ایرانی حس نزدیکی و همذاتپنداری ایجاد کند.
کارگردان نمایش میدانی «محرمانه» تصریح کرد: سلمان فارسی که از محله جی اصفهان است، با پیشینه تاریخی خود، حالوهوای مدینه در آن روزگار را تداعی میکند. حضور چنین شخصیتی برای مردم اصفهان جالب و الهامبخش است.
کارگردان نمایش محرمانه درباره چالشهای پژوهشی این پروژه توضیح داد: یکی از سختترین بخشها، تعیین زمان دقیق و مقطع تاریخی ماجرا بود. در بررسی خطبهها و رویدادهای مرتبط با حضرتزهراسلاماللهعلیها اختلافنظرهایی میان منابع وجود داشت و ما ناچار بودیم بادقت و وسواس فراوان هر بخش را بررسی کنیم تا از تخیل و داستانپردازی فاصله بگیرد و نمایش بر مبنای اسناد تاریخی باشد.
او افزود: یکی از مهمترین مسائل در نگارش متن، انتخاب زاویه روایت بود. درنهایت تصمیم گرفتیم داستان از زبان سلمان فارسی روایت شود؛ زیرا هم شخصیت برجستهای است و هم پیوند فرهنگی میان تاریخ صدر اسلام و مردم ایران ایجاد میکند.
دریافت مفاهیم تاریخی، تجربهای، عاطفی و معنوی برای مخاطب
اسماعیلی با تأکید بر جنبههای تربیتی و تأثیرگذاری نمایش گفت: هدف ما این بود که کاری بسازیم که نهتنها برای بزرگسالان، بلکه برای نسل جدید نیز قابلدرک و اثرگذار باشد. وقتی گروهی از دانشآموزان دبستانی را دیدم که از دیدن نمایش متأثر شده و حتی گریه میکردند، احساس کردم زحمتهای گروه به ثمر نشسته است. همین لحظهها نشان میدهد کار توانسته است با اقشار مختلف ارتباط برقرار کند. او ادامه داد: در این نمایش، هشت تا 9 پرده انتخاب شده است که هرکدام بخشی از وقایع پس از شهادت پیامبرصلواتاللهعلیه را بازنمایی میکند. هدف آن است که مخاطب در حین تماشای اثر همزمان با دریافت مفاهیم تاریخی، تجربهای عاطفی و معنوی نیز داشته باشد.
اجرای زنده این نمایش تجربهای متفاوت از تماشای آثار تصویری است
اسماعیلی با اشاره به استقبال گسترده مردم اظهار کرد: فقط در یک روز بیش از هشتهزار نفر در سه سانس به تماشای این نمایش نشستهاند و این آمار نشاندهنده علاقه عمومی به آثار آیینی است. اجرای زنده این نمایش تجربهای متفاوت از تماشای آثار تصویری است. در رسانههای تصویری مخاطب تنها نظارهگر است؛ اما در نمایش صحنهای و میدانی، تماشاگر درگیر میشود و حس حضور و همراهی را تجربه میکند. همین ویژگی، تأثیرگذاری نمایش را دوچندان میسازد.
او خاطرنشان کرد: نمایش «محرمانه» نتیجه همکاری گروهی از پژوهشگران، نویسندگان، طراحان و هنرمندان است و تلاش دارد تاریخ را برای مخاطب امروزی قابللمس و باورپذیر کند. از همه هنرمندان، همکاران و مسئولان آستان مقدس حضرتزینبسلاماللهعلیها که برای شکلگیری این اثر تلاش کردند، سپاسگزارم. به باور من، «محرمانه» تنها یک نمایش نیست؛ بلکه حرکتی فرهنگی برای بازخوانی تاریخ با زبان هنر است و امیدوارم این تجربه آغاز راهی تازه برای توسعه نمایشهای آیینی در کشور باشد.
حرم حضرتزینبسلاماللهعلیها پنجمین قطب زیارتی کشور
در ادامه این نشست، حجتالاسلام والمسلمین محسن صادقزاده، مدیر اجرایی آستان مقدس حضرتزینب،خواهر امامرضاعلیهماالسلام، این حرم مطهر را بهعنوان قطب پنجم زیارتی کشور معرفی کرد و گفت: این بقعه مطهر نظیر ندارد و در طول تاریخ، محل توسل و استجابت دعا بوده است. از دوران صفویه تا امروز، زائران بسیاری از داخل و خارج کشور برای گرفتن حاجت و شفاعت به این مکان مقدس مشرف شدهاند و شهرت آن در خارج از کشور نیز ملموستر است.
او با اشاره به فعالیتهای فرهنگی این مجموعه افزود: چند سالی است که حرم حضرتزینبسلاماللهعلیها بهعنوان یک مجموعه فرهنگی فعال شده و نحوه تزیینات، فضاسازی و فضای معنوی آن یادآور حرم مطهر امامرضاعلیهالسلام است.
حتی فرشهای حرم همه از فرشهای دستباف حرم مطهر رضوی انتخاب و به این مکان منتقل شده است.حجتالاسلاموالمسلمین صادقزاده خاطرنشان کرد: رویدادهای متعددی با محوریت فرهنگ دینی و ملی در این مکان مقدس برای اقشار مختلف مردم برگزار میشود. برخی از مراسم حرم مطهر همچون روزهاولیها، جشنتکلیف و جشن روز دختر با حضور باشکوه نوجوانان پسر و دختر برپا میشود؛ همچنین اردوهای ویژه بانوان در راستای مقابله با تهاجم فرهنگی و باتوجهبه اقتضای سن و فرهنگ نوجوانان طراحی و اجرا میشود.
او تأکید کرد: این برنامهها نشان میدهد نوجوانان دینگریز نیستند؛ بلکه گاهی ما در انتقال درست مفاهیم و همراهی با نسل جوان کوتاهی میکنیم.
