به گزارش اصفهان زیبا؛ طرح توزیع شیر رایگان در مدارس از اواخر دهه ۷۰ برای ارتقای سلامت دانشآموزان آغاز شد، اما به دلیل ناپایداری بودجه سالانه، اجرای آن همواره با توقف و شروع دوباره روبهرو بوده است. این طرح در ۱۳۷۹ با پوشش حدود ۱۰ هزار دانشآموز اجرا، اما در ۱۳۹۶ به طور کامل متوقف شد.
سال گذشته دولت مجدداً این طرح را با توزیع ۲۰۰ میلیون پاکت شیر میان بیش از ۸ میلیون دانشآموز ابتدایی اجرا کردکه هزینهای بالغ بر 2 میلیارد و 500 تومان داشت. با وجود اشاره برنامه هفتم توسعه به ضرورت اجرای تغذیه رایگان با شیر در مدارس، در بودجه امسال ردیف مستقلی برای آن در نظر گرفته نشده است.
اگرچه قرار بود از ابتدای هفته جاری شیر به صورت رایگان در تمام مدارس کشور توزیع شود، اما اکنون، توزیع شیر تنها در 4 استان لرستان، خوزستان، گیلان و زنجان در حال انجام است، زیرا اجرای سراسری آن به دلیل همکاری نکردن شرکتهای لبنی و نبود اعتبار کافی عملی نشده است.
وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده که پیگیر اجرای این طرح با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و سایر دستگاههای مسئول است. همچنین خبرها حاکی از مکاتبات این وزارتخانه با سازمان برنامه و بودجه درباره توزیع شیر مدارس است. به تازگی آموزش و پرورش اصفهان نیز اعلام کرده است توزیع شیر در طول سال تحصیلی در ۳۶ و به مدت 2 نوبت در هفته (روزهای یکشنبه و چهارشنبه) انجام میشود و بازه زمانی نیز از ۱۵ آذرماه سال جاری تا ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ خواهد بود و در صورتی که ایام هفته منطبق با تعطیلی باشد، یک روز قبل یا بعد نسبت به توزیع شیر اقدام خواهد شد.
از میز تغذیه تا روز جهانی شیر مدرسه
باید توجه داشت که شیر یکی از کاملترین و ضروریترین مواد غذایی برای رشد و سلامت کودکان و نوجوانان به شمار میرود. این نوشیدنی سرشار از کلسیم، پروتئین، ویتامین D و سایر مواد مغذی است که در شکلگیری استخوانها، رشد عضلات، تقویت سیستم ایمنی و بهبود عملکرد ذهنی دانشآموزان نقش کلیدی دارد.
کارشناسان تغذیه همواره بر مصرف منظم شیر در دوران رشد تأکید دارند، زیرا این ماده علاوه بر اثرات فیزیکی در تمرکز، یادگیری و افزایش انرژی روزانه دانشآموزان نیز مؤثر است. اهمیت این موضوع تا جایی پیش رفته که سازمان جهانی غذا (فائو) آخرین چهارشنبه ماه سپتامبر را به عنوان روز جهانی شیر مدرسه نامگذاری کرده تا یادآور نقش حیاتی شیر در سلامت نسل آینده و اهمیت دسترسی عادلانه دانشآموزان سراسر جهان به تغذیه سالم باشد.
آرمیتا دارویی، کارشناس تغذیه در گفتوگو با اصفهان زیبا با اشاره به تأخیر در اجرای طرح توزیع شیر رایگان در مدارس میگوید: «با توجه به اینکه کودکان و نوجوانان به انواع ویتامین و کلسیم نیاز دارند، شیر میتواند به عنوان یک وعده غذایی مناسب، سلامت غذایی آنها را تضمین کند؛ بنابراین تأخیر در اجرای این طرح به هر دلیلی، از جمله کمبود اعتبار یا ضعف سیاستگذاری، تبعات جدی به دنبال خواهد داشت.»
این کارشناس تغذیه با اشاره به پروژه تحقیقاتی خود در زمینه مصرف شیر در کودکان، اظهار میکند: «میانگین مصرف شیر در کودکان و نوجوانان ایرانی کمتر از یک وعده در روز است؛ در حالیکه توصیه میشود آنها 3 بار در روز شیر بنوشند.»
تأثیرات شگفتانگیز شیر بر رشد
دارویی در تشریح اهمیت این ماده غذایی اظهار میکند:« شیر به دلیل داشتن کلسیم، پتاسیم، منیزیم، آهن و پروتئین، تأثیر سریعتری بر رشد کودکان نسبت به سایر منابع پروتئینی مانند گوشت دارد، به ویژه در کودکانی که دچار عقبماندگی رشدی هستند؛ همچنین مصرف این ماده غذایی نقش مهمی در بلوغ نوجوانان ایفا میکند. مقالات نیز نشان دادهاند که مصرف شیر در کاهش روند اضافهوزن در کودکان چاق مؤثر بوده است.»
او اضافه میکند: «بهتر است شیر جایگزین محصولاتی مانند آبمیوههای صنعتی و تنقلات شود؛ چرا که چربیهای موجود در آن مضر نیست. همچنین برندهای تولیدکننده میتوانند شیر را با ویتامینهای D، A و آهن غنیسازی کنند تا کمبودهای رایج در سن رشد جبران شود. بنابراین موفقیت این طرح نیازمند بستهبندی جذاب برای تشویق کودکان به مصرف و آموزش فواید شیر در کلاسهای درس است؛ همچنین پیشنهاد میشود شیر جایگزین تنقلات در بوفههای مدارس شود.»
سلامت در بزرگسالی و مقابله با آلودگی هوا
دارویی در ادامه به تأثیرات بلندمدت مصرف شیر اشاره میکند و میگوید: «تحقیقات نشان میدهد افرادی که در طول هفته مصرف منظم شیر را رعایت کردهاند، در بزرگسالی و به ویژه سالمندی کمتر دچار پوکی استخوان و شکستگی میشوند.»
او درباره تأخیر در اجرای طرح توزیع شیر و نقش دستگاههایی مانند وزارت آموزش و پرورش و جهاد کشاورزی در این فرآیند، میگوید: «با توجه به اینکه سرانه مصرف لبنیات در کشور پایین است، اجرای این طرح یک ضرورت اصلی به شمار میرود. به خصوص با گرانتر شدن منابع پروتئینی مانند گوشت و مرغ، شیر میتواند حداقل انرژی، پروتئین و کلسیم مورد نیاز کودکان را تأمین کند.»
در خصوص دغدغه آلودگی هوا در اصفهان و نقش تغذیه در این شرایط نیز این کارشناس تغذیه تأکید میکند:« شیر به دلیل داشتن آمینواسید تریپتوفان میتواند به تقویت میکروبیوم روده و تولید باکتریهای مفید کمک کرده و مخاط گوارشی و تنفسی را تقویت کند. این امر به نوعی مقابله با ریزگردها و آلودگیهای محیطی را تقویت میکند.»
او میافزاید: «مواد مغذی و ویتامینهای موجود در شیر به تقویت سیستم ایمنی کودکان کمک میکند تا بتوانند بهتر با اثرات آلودگی هوا مقابله کنند.»