به گزارش اصفهان زیبا؛ استفاده از دستگاههای تصفیه آب، با اما و اگرها و چالشهای مختلفی از دیرباز تاکنون همراه بوده است. این دستگاهها آلایندهها و ناخالصیهای آب آشامیدنی را از بین میبرند و آن را تصفیه میکنند؛ اما از سوی دیگر، برخی معتقدند استفاده از آنها موجب هدررفت چشمگیر آب میشود.
اینگونه که گفته میشود به ازای تصفیه هر یک لیتر آب، سه لیتر به عنوان پساب وارد لوله فاضلاب میشود؛ به این دلیل که آلودگیهای موجود، پس از جداسازی با جریانی از آب از دستگاه خارج میشود. به نظر می رسد، این میزان از هدر رفت آب با گذشت زمان و استفاده مدام از دستگاه تصفیه آب، میزان قابل توجهی میشود.
هدررفت آب ناشی از دستگاههای تصفیه باعث شده است تا برخی استفاده از آنها را در شرایط کنونی نادرست و غیرضروری بدانند.
از سوی دیگر، برخی از کارشناسان معتقدند اگر از این دستگاه، صرفا برای آب شرب استفاده شود، میزان هدررفت چشمگیر نخواهد بود.
بهرام نادی، عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد در این باره و در گفتوگو با «اصفهان زیبا» میگوید: «به ازای هر لیتر آب تصفیهشده، حدود یک تا دو لیتر بهصورت هدررفت از دستگاه
خارج میشود؛ البته این میزان مربوط به آب شهر اصفهان است. در مناطق دیگر، اگر سختی آب بیشتر باشد، ممکن است مقدار هدررفت به حدود دو ونیم تا سه لیتر نیز برسد.»
او ادامه میدهد: « علت این موضوع آن است که در صورت بالاتر بودن سختی آب، فرایند تصفیه باید قویتر انجام و نمکها و املاح بیشتری از آن گرفته شود؛ همین امر سبب مصرف آب بیشتری در مرحله تصفیه میشود. البته اگر «ممبران» دستگاه خراب باشد، ممکن است میزان هدررفت آب حتی تا هشت یا نه لیتر نیز افزایش یابد. »
به گفته نادی، در چنین شرایطی معمولا کاربر متوجه خرابی ممبران نمیشود؛ زیرا آب همچنان وارد دستگاه تصفیه میشود، اما بخش زیادی از آن، بدون تصفیه کامل به فاضلاب
میریزد؛ متأسفانه این مسئله به دلیل غیرقابلمشاهده بودن فرایند داخلی دستگاه، برای مصرفکننده آشکار نیست.
آنطور که او می گوید: « در مقایسه با مصرف آب کولرهای آبی در فصل تابستان و همچنین برداشت بیش از ۱۲۰۰ میلیون مترمکعب آب برای امور کشاورزی از منابع زیرزمینی، میزان هدررفت آب دستگاههای تصفیه چندان چشمگیر نیست.»
این استاد دانشگاه ادامه میدهد: « اگر این مسئله را بهصورت نسبی و باتوجهبه مصارف خانگی بسنجیم، حجم هدر رفت ناشی از تصفیه آب آشامیدنی عدد بزرگی نیست و نمیتوان بر اساس آن برداشت نادرستی داشت یا آدرس غلط به مردم داد.»
او در ادامه سخنانش بیان میکند: «همچنین باید توجه داشت که برخی افراد به دلیل بیماریها یا شرایط جسمی خاص، ناگزیرند از دستگاه تصفیه آب استفاده کنند و این انتخاب برای آنان جنبه درمانی و سلامتی دارد.»
این مدرس دانشگاه میافزاید: « از سوی دیگر، بسیاری از افراد آب خروجی اضافی دستگاه (آب دورریز) را در مصارف دیگر مانند آبیاری گلها و گیاهان خانگی به کار میبرند. این کار نشان میدهد، آب به طور کامل دور ریخته نمیشود و میتوان آن را در کاربردهای غیرآشامیدنی مجددا مورداستفاده قرارداد.»
اینگونه که این عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد نجفآباد میگوید: «البته این نکته به معنای بیتوجهی نسبت به موضوع صرفهجویی نیست؛ بلکه تأکید بر آن است که باید اطلاعات درست و واقعی در این زمینه در اختیار مردم قرار گیرد تا ارزیابیها و تصمیمگیریها درباره مصرف آب مبتنی بر واقعیت و آگاهی باشد، نه براساس برداشتهای نادرست یا اغراقآمیز.»
در همین باره مهدی بصیری، عضو هیئتعلمی دانشگاه صنعتی اصفهان نیز به «اصفهان زیبا» میگوید: « آبی که از دستگاه تصفیه خارج شده و معمولا وارد فاضلاب میشود، قابلیت استفاده مجدد دارد و میتوان آن را در مصارف دیگر مانند شستوشو یا آبیاری مورداستفاده قرارداد. اما متأسفانه معمولا این موضوع نادیده گرفته و آب به فاضلاب میریزد؛ درحالیکه این آب میتواند بهراحتی دوباره استفاده شود.»
بررسی ها نشان می دهد، هر چند این آب مناسب آشامیدن نیست، ولی میتوان در سایر امور از آن استفاده کرد.
به گفته این عضو هیئتعلمی دانشگاه، اگر نصاب یا طراح سیستم تصفیه آب، لولهکشی دستگاه را بهگونهای طراحی کند که مسیر خروجی آب دورریز مستقیما به فاضلاب منتهی نشود( بلکه در یک مسیر جداگانه برای مصرفهای غیرآشامیدنی در نظر گرفته شود)، میتوان از این آب با کارایی بیشتری استفاده کرد.البته این آب نباید دوباره وارد فیلترها و چرخه دستگاه تصفیه شود، بلکه باید توسط لوله جداگانه ای برای مصارفی مانند لباسشویی، ظرفشویی یا حتی آبیاری گلها به مسیر دیگری هدایت شود.
اینگونه که بصیری میگوید: «ایجاد چنین قابلیتی کاملا امکانپذیر است و طراحان و مجریان سیستمهای تصفیه آب میتوانند آن را بهسادگی اجرا کنند. در واقع، برخی از سیستمهای جدید همین امکان را دارند و آب دورریز آنها برای کاربردهای دیگر مورداستفاده قرار میگیرد.»
به گفته این استاد دانشگاه، هدررفت این میزان آب، مشکل خاصی ایجاد نمیکند، زیرا میزان مصرف روزانه آب آشامیدنی بسیار کم است؛ اما درصورتیکه از همین آب تصفیهشده در مصارف دیگر خانگی نیز استفاده شود، طبیعی است که میزان هدررفت از طریق دستگاههای تصفیه چشمگیر خواهد بود و باید بهعنوان یک نکته مهم در طراحی و بهرهبرداری از این سیستمها مدنظر قرار گیرد.»
مطالعات چه میگویند؟
سوای هدر رفت آب توسط دستگاههای تصفیه، برخی از کارشناسان حوزه بهداشت معتقدند آنها موجب از بین رفتن بیش از حد املاح مفید آب می شوند.
بر اساس تحقیقات انجام شده در معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد استفاده از دستگاههای تصفیه کن، موجب از بین رفتن ۹۰ تا ۹۵ درصد از املاح مفید آب می شود .
آنطور که یوسف علی پزشک ، کارشناس مسئول بهداشت محیط معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد به رسانهها میگوید: «بر اساس دو طرح تحقیقاتی استفاده از دستگاههای تصفیه که به روش معکوس(ORO) عمل می کنند موجب از بین رفتن بخش زیادی از املاح مفید آب از جمله کلسیم، منیزیم، پتاسیم و فلور می شود.»
او در ادامه بیان میکند: «استفاده از دستگاههای تصفیه موجب از بین رفتن سختی شده و آب را به مقطر و یا سبک تبدیل میکند. بر اساس مقالات و پژوهشهای انجام شده در سطح کشور های مختلف آب سبک در دراز مدت موجب بروز آسیبهای جدی به قلب و عروق و اختلال در رشد استخوانی کودکان می شود. بیشتر مردم از رنگ، وجود گل و لای، طعم و بوی آب شکایت دارند و این امر ناشی از مشخصات فیزیکی آب است در حالی که دستگاههای تصفیه بر ساختار شیمیایی آب تاثیر می گذارند.»
کارشناس مسئول بهداشت محیط معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد میگوید:« استفاده از فیلترهای ساده زغالی، شنی و ماسه یا تصفیههای تک فیلتره در مناطقی که مشکل فیزیکی آب دارند، راهکاری مناسب برای حل این موضوع به شمار می رود.»