به گزارش اصفهان زیبا؛ در آستانه شب یلدا، برخلاف انتظار از یک بازار پرهیجان و شلوغ، نشانی از تبوتاب سالهای گذشته دیده نمیشود. افزایش قیمتها و فشار هزینهها، هیجان خرید را کمرنگ کرده و بازار را به حالتی محتاطانه رسانده است؛ بااینحال، همزمان با نزدیکشدن به شب چله، دستگاههای نظارتی ازجمله اتحادیهها ، تعزیرات حکومتی،بازرسی اصناف و… با هماهنگی کامل در آمادهباش قرار دارند تا با رصد بازار و برخورد با تخلفها از بروز التهاب قیمتی و نارضایتی عمومی جلوگیری کنند.
تشکیل گشتهایمشترک نظارتی برای بازار یلدا
به گفته معاون قضایی و نظارت تعزیرات ، وظیفه اصلی تعزیرات رسیدگی به تخلفهاست و نظارت مستقیم بر بازار بهطور کلی در حیطه قانونی آنها قرار ندارد؛ با این حال، قانون اجازه داده است که در مواقع ضروری، تعزیرات با همکاری دستگاههای نظارتی وارد میدان شود. براتعلی صالحی توضیح داد: با توجه به افزایش قیمت برخی کالاهای خاص و اساسی در ایام شب یلدا، نشستهایی با اتحادیهها برگزار کردیم و از آنها خواستیم بخشی از سود قانونی خود را صرف رضایت مردم کنند.
این نشستها شامل عرضه آجیل، خشکبار، گز و شیرینی بود و اتحادیهها پذیرفتند بخشی از سود قانونی ۲۵درصدی خود را کاهش دهند.
او افزود که در کنار این نشستها، گشتهای سیار و مشترک با حضور تمام دستگاههای نظارتی ازجمله صمت، اتاق اصناف، بهداشت، دانشگاه علومپزشکی، جهاد کشاورزی و دامپزشکی ایجاد شد. چهار تیم صبح و چهار تیم بعدازظهر در مناطق مختلف شهر اصفهان حضور دارند؛ سامانه ۱۳۵ نیز روزانه برای دریافت گزارشهای مردمی رصد میشود.معاون قضایی تعزیرات اصفهان همچنین گفت که کالاهای احتکارشده شناسایی میشود و بخشی از آنها در بازار عرضه شده است. او تأکید کرد: هرجا کالایی احتکار یا قاچاق باشد، آن را به مردم عرضه خواهیم کرد تا متخلفان نتوانند از تخلف خود سود ببرند.
درزمینه قیمتگذاری، صالحی خاطرنشان کرد که تعزیرات فقط در مواردی که واحد صنفی بیش از سقف قانونی سود دریافت کند، وارد عمل میشود. او با اشاره به نمونههایی از مغازهها که ۶۰درصد تخفیف اعلام میکنند، گفت: این اقدامها خلاف قانون است و به هیچ وجه پذیرفته نیست؛ سود واحدهای صنفی باید مطابق مصوبه قانونی باشد.معلوم است فروشندهای که این مقدار تخفیف روی اجناسش میزند،بیشتر از مقدار قانونی سود روی اجناس خود دریافت کرده است.تمام مغازههایی که قرار است حراجی داشته باشند، باید از نهاد مربوط مجوز دریافت کنند. اودرپایان تأکید کرد: هدف ما رساندن کالای مناسب و با کیفیت به مردم است؛ بهگونهای که قیمت واقعی و قانونی رعایت شود و هیچ تخلفی ازجمله حراج غیرمجاز صورت نگیرد.
میوه هست؛ رونق نیست
رئیس اتحادیه میوه و سبزی اصفهان، با اشاره به وضعیت بازار شب یلدای امسال میگوید: «بازار میوه تفاوتی با دیگر اقلام یلدایی مانند آجیل و شیرینی ندارد و به دلیل گرانی، رونق خاصی در آن دیده نمیشود.» به گفته او، اتحادیه مسئول برخورد با گرانفروشی است.
حمیدرضا مهدوی با تأکید بر وفور کالا در بازار تصریح میکند: «هیچ کمبودی در بازار میوه وجود ندارد و تا شب یلدا هم نخواهد داشت. قاعدتا قیمتها تا آن زمان تغییر نمیکند؛ مگر اینکه برخی دلالان در میدان شیطنت کنند.»
او افزایش قیمتها را عمدتا کاذب میداند و دلیل آن را وجود واسطهها و دلالان عنوان میکند.
رئیس اتحادیه میوه و سبزی اصفهان با انتقاد از شرایط حاکم بر میدان میوه و ترهبار میگوید: «وقتی بار ارزان بود، خرید با سبد یا وجود ضایعات مسئلهای ایجاد نمیکرد؛ اما حالا که قیمتها بالا رفته، هزینه سبد و حتی مثلا خاکِ اضافه درون گونی سیب زمینی نیز از خردهفروش گرفته میشود. این در حالی است که خردهفروش مجبور است بار را خالص به مردم عرضه کند.»
به گفته او، این رویه عملا هزینه واقعی فروش را افزایش میدهد؛ بیآنکه در قیمتگذاریها دیده شود و همین فشار مضاعفی را به خردهفروشان تحمیل کرده است.
رئیس اتحادیه میوه و سبزی اصفهان در ادامه با طرح انتقادهایی به عملکرد اتحادیه عمدهفروشان میگوید: «نمیتوان گفت اتحادیه عمدهفروشان هیچ توجهی به این مسائل ندارد؛ اما این توجه کافی نیست.
مهدوی در تشریح تفاوت شرایط فعالان این بازار بیان میکند: «یک بنگاهدار از ساعت سه بامداد تا حدود ۹ یا ۱۰ صبح کارش را تمام کرده و با سود حاصل از فروش، میدان را ترک میکند؛ اما خردهفروش با ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلو بار، از صبح تا ۱۱ یا ۱۲ شب در مغازه میماند تا بتواند بار خود را بفروشد.»
مهدوی همچنین به اختلاف قیمت میدان و نرخ فروش به خردهفروش اشاره میکند و میگوید: «گاهی در میدان نرخ مثلا انار را کیلویی ۱۲۰ هزار تومان اعلام می کنند؛ ولی بار را به خردهفروش ۱۴۰ هزار تومان میدهند و آن را با عنوانهایی مثل انار سوپر توجیه میکنند.»
او تأکید میکند که اگر خردهفروش بالاتر از نرخ مصوب عرضه کند، اتحادیه و تعزیرات برخورد میکنند؛ اما ریشه مشکل جای دیگری است.
به گفته این فعال صنفی، نظارتها هرچند وجود دارد، اما بازدارنده نیست. «بازرسی اصناف و تعزیرات هر روز نظارت و جریمه میکنند؛ اما تخلفها بهدلیل سود فراوان پشتپرده ادامه دارد.» مهدوی منکر تخلفهای خردهفروشان نشده، ولی تفاوت تخلفها را اینگونه توضیح میدهد: «تخلف در میدان در مقیاس تُن اتفاق میافتد؛ اما تخلف خردهفروش در حد چند کیلوست.»
او در پایان اظهار میکند:« از همشریان و خریداران عزیز خواهشمندم از واحدهای صنفی که دارای برگه قیمت هستند، خرید کنند.»
آجیل یلدا قربانی گرانی شد
رئیس اتحادیه صنف خواروبار و آجیلفروشان اصفهان، با اشاره به وضعیت بازار شب یلدای امسال میگوید:« بازار خشکبار نسبت به سال گذشته با افت محسوس تقاضا روبهرو شده و این موضوع ارتباط مستقیمی با افزایش قیمتها دارد.» به گفته مصطفی بحق، گرانی خشکبار عملا از مهرماه آغاز شد و در هفتههای اخیر، همزمان با افزایش شدید نرخ ارز، تقریبا قیمت همه اقلام با رشد جدیدی مواجهشده؛ مسئلهای که مستقیما قدرت خرید مردم را هدف قرار داده است.
به گفته رئیس اتحادیه صنف خواروبار و آجیلفروشان اصفهان، عوامل مختلفی در افزایش قیمت خشکبار نقش داشتهاند. بحق توضیح میدهد: «حدود ۵۰درصد افزایش قیمتها ناشی از نوسانها و رشد نرخ ارز است. پس از آن، کاهش تولید با سهمی نزدیک به ۴۰درصد تأثیرگذار بوده و بخش کوچکی از گرانی نیز به صادرات و افزایش هزینههایی مانند دستمزد کارگری، حملونقل و هزینههای تولید برمیگردد.»
بررسی وضعیت اقلام مختلف نشان میدهد برخی محصولات بیش از دیگر نمونهها افزایش قیمت را تجربه کردهاند. رئیس اتحادیه آجیلفروشان اصفهان با اشاره به قیمت کشمش و مغز فندق میگوید: «تولید کشمش به دلیل قطعی برق، کمآبی و کاهش تولید انگور با افت شدید مواجه شده است. انجیر نیز به دلیل دیمبودن و کاهش بارشها در سال جاری، تولید کمتری داشته و همین موضوع باعث افزایش قیمت آن شده است.»
به گفته بحق، وضعیت مغز فندق نیز امسال متفاوتتر از سالهای قبل بوده است. او توضیح میدهد: «مغز فندق در سالهای گذشته عمدتا وارداتی و از کشورهایی مانند ترکیه و گرجستان تأمین میشد؛ اما امسال این کشورها هم با کاهش تولید روبهرو بودند. از طرف دیگر، بخشی از تولید داخل مغز فندق به سمت صادرات رفت و همین موضوع عرضه داخلی را کاهش داد و قیمتها را بالا برد.»
رئیس اتحادیه صنف خواروبار و آجیلفروشان اصفهان درباره وضعیت تولید سایر اقلام آجیل میگوید: «بهجز برخی اقلام مانند تخمه، بهویژه تخمه کدو گوشتی که وضعیت تولید آن بهتر بوده، سایر محصولات به دلیل کمبود بارش، قطعی برق و مشکلات تولید با کاهش عرضه مواجه شدهاند.»
افزایش قیمتها، الگوی خرید مردم را نیز تغییر داده است. بحق دراینباره بیان میکند: «بستههای خرید کوچکتر شده است و مردم بیشتر به سمت اقلام ارزانتر میروند. وقتی قیمت کالاهای اساسی مثل برنج، حبوبات، گوشت، لبنیات و میوه افزایش پیدا میکند، اولویت هزینهکرد خانوارها تغییر میکند و اگر توان مالی باقی بماند، برای آجیل شب یلدا هزینه میشود.»
به گفته این فعال صنفی، بخش فراوانی از خریدهای شب یلدا توسط مردم عادی انجام نمیشود. «حدود ۷۰ درصد خریدهای شب یلدا مربوط به شرکتها و مجموعههای بزرگ است، مجموعههایی که برای کارکنان خود بن یا بستههای مناسبتی تهیه میکنند. سهم مردم عادی در خرید خشکبار کمتر است و آنها هم عمدتا اقلام ارزانتر را انتخاب میکنند.»
رئیس اتحادیه صنف خواروبار و آجیلفروشان اصفهان با اشاره به نقش اتحادیه در این شرایط میگوید: «وظیفه ما نظارت بر قیمت و کیفیت کالاها و رسیدگی به شکایات مردمی است. شهروندان میتوانند از طریق سامانه ۱۲۴، تماس با اتحادیه یا مراجعه حضوری، تخلفها را گزارش دهند. بازرسان اتحادیه و دستگاههای نظارتی در این ایام فعال هستند و در صورت مشاهده تخلف، برخورد قانونی انجام میشود.»
او در پایان با توصیه به شهروندان تأکید میکند: «مردم حتما خرید خود را از واحدهای صنفی خوشنام و مورد اعتماد انجام دهند. این کار هم به تضمین کیفیت کمک میکند و هم احتمال پرداخت قیمتهای غیرمنصفانه را کاهش میدهد.»