به گزارش اصفهان زیبا؛ هوایی که هر روز استشمام میکنیم، بیش از آنکه قربانی دود اگزوزها باشد، گرفتار کیفیت سوختی است که در باک خودروها میریزیم. بنزین، سوختی که قرار است چرخ خودروها را بچرخاند، خود به یکی از متهمان خاموش آلودگی هوا تبدیل شده. نام این متهم کمتر از مازوت و صنایع آلاینده شنیده میشود، اما سهمش در رقم زدن روزهای خاکستری شهر اصفهان قابل انکار نیست!
در سالهایی که آلودگی هوا به یکی از بحرانهای مزمن کلانشهرها بدل شده است، مساله اصلی دیگر فقط به «تعداد زیاد خودروها» و تردد آنها در شهر محدود نمیشود؛ بلکه به کیفیت بنزینی بازمیگردد که روزانه میلیونها لیتر از آن در کشور توزیع و مصرف میشود. بنزینی که اگرچه روی کاغذ «استاندارد» نامیده میشود، اما در عمل، همچنان محل بحث و ابهام است؛ از میزان گوگرد و بنزن گرفته تا نحوه تولید، پایش و نظارت بر توزیع آن.
آلودگی هوا؛ محصول یک زنجیره معیوب
آلودگی ناشی از بنزین، صرفا یک مسئله فنی یا آزمایشگاهی نیست، بلکه به زنجیرهای از تصمیمات، سیاستگذاریها، نظارتها و استانداردسازیها گره خورده است، زنجیرهای که اگر حتی یک حلقه آن نادرست جایگذاری شده باشد، علاوه بر تحمیل هزینههای زیاد، باعث از بین رفتن ریههای شهروندان نیز می شود. در واقع از پالایشگاه تا جایگاه سوخت و از خط تولید خودرو تا خیابانهای پرترافیک شهر، هر نقصی میتواند به تشدید آلودگی هوا منجر شود.
تقسیم مسئولیتها در چرخه سوخت
داریوش گلعلیزاده، رئیس اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان، در گفتوگو با «اصفهان زیبا» با اشاره به مسئولیت نهادهای مختلف در چرخه تولید، توزیع و نظارت بر کیفیت سوخت و خودرو، توضیح میدهد: «استانداردسازی سوخت بر عهده وزارت نفت است و نظارت بر کیفیت سوخت در مرحله واردات نیز بر عهده سازمان ملی استاندارد قرار دارد.»
به گفته او، در مرحله توزیع، نظارت بر کیفیت سوخت بهصورت مشترک میان سازمان ملی استاندارد و سازمان حفاظت محیط زیست انجام میشود؛ فرآیندی که نقش نظارتی چندلایه را برای کنترل کیفیت بنزین تعریف کرده است.
محیط زیست؛ ناظر قانون است
گلعلیزاده با تأکید بر اینکه سازمان حفاظت محیط زیست، متولی مستقیم تولید یا توزیع سوخت نیست، میافزاید: « بر اساس ماده ۲ قانون هوای پاک، محیط زیست ناظر بر حسن اجرای قانون است؛ به این معنا که نقش اصلی این سازمان، نظارتی است. البته در کنار این وظیفه، برخی مسئولیتهای اجرایی نیز وجود دارد؛ از جمله تدوین بخشی از آییننامهها و شاخصهای زیستمحیطی که این موارد در سالهای گذشته تصویب و اجرایی شدهاند.»
از پالایشگاه تا پلاک خودرو؛ مسیر پایش آلودگی
رئیس اداره کل حفاظت محیط زیست استان با اشاره به پایش منابع آلاینده اظهار میکند: «در حال حاضر، پایش کیفیت سوخت و عملکرد واحدهای صنعتی بهطور مستمر انجام میشود. در حوزه خودرو نیز نظارت بر رعایت استانداردهای زیستمحیطی بر عهده سازمان ملی استاندارد است.»
او توضیح میدهد: «سازمان محیط زیست، تجهیزات کنترلی خودروها مانند نصب فیلتر دوده (DPF) و سایر الزامات زیستمحیطی را از طریق شرکتهای دارای صلاحیت بررسی میکند و پس از تأیید این الزامات، مجوز شمارهگذاری خودرو صادر میشود.»
معاینه فنی؛ خط دفاع آخر در خیابانها
گلعلیزاده ادامه میدهد: «مراکز معاینه فنی خودروهای در حال تردد نیز تحت نظارت کارگروههای مربوطه فعالیت میکنند و سازمان حفاظت محیط زیست عضو این کارگروههای نظارتی است. به گفته او، معاینه فنی بهعنوان آخرین سد کنترلی، نقش مهمی در کاهش انتشار آلایندهها از خودروهای فرسوده و پرمصرف دارد.»
رئیس اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان با اشاره به شرایط بحرانی برخی استانها از جمله اصفهان و خوزستان تصریح میکند:« این استانها در اولویت برنامههای کاهش آلودگی قرار دارند. برای اصفهان، یک مطالعه جامع ارزیابی منابع انتشار آلودگی (CIE) از سال ۱۳۹۸ با همکاری کنسرسیومی از دانشگاههای برتر کشور آغاز و نتایج آن در سال ۱۴۰۰ منتشر شد؛ مطالعهای که در آن سهم هر یک از منابع آلاینده بهصورت دقیق و مستند مشخص شده است.»
تکلیف برای نجات هوای اصفهان
او میافزاید:« بر اساس نتایج این مطالعات، «سند استانی کاهش آلودگی هوای اصفهان» بهعنوان یک برنامه عملیاتی تدوین شده است؛ سندی که در قالب آن، ۱۱۰ تکلیف مشخص برای ۱۷ دستگاه اجرایی تعریف شده و همگی در راستای اجرای قانون هوای پاک قرار دارند.» به گفته گلعلیزاده، اجرای کامل این تکالیف میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش آلودگی هوای اصفهان ایفا کند.
گلعلیزاده در پایان تأکید میکند: «حل بحران آلودگی هوا نیازمند همکاری همه دستگاههای مسئول و اجرای دقیق تکالیف قانونی است و تمرکز صرف بر یک نهاد یا مقصر دانستن یک بخش کمکی به حل مسئله نخواهد کرد؛ چراکه هوای پاک، حاصل مسئولیتپذیری جمعی است.»