به گزارش اصفهان زیبا؛ ایامالبیض ماه رجب امسال در اصفهان، با استقبال بیشتر برگزار شد. بنا بر آمار موجود، پایتخت فرهنگ و تمدن ایران اسلامی شاهد یکی از پررونقترین دورههای اعتکاف در تاریخ خود بود؛ جریانی معنوی که در آن ۱۴۰ هزار نفر، به ویژه جوانان و نوجوانان، با پشتسرگذاشتن هیاهوی دنیای مادی، به خلوت با پروردگار پناه بردند.
نکته متفاوت مراسم اعتکاف امسال نسبت به سالهای گذشته، غلبه الگوهای نوین اعتکاف بر روشهای معمول بود. تشکیل ۳۸۰ اعتکاف اختصاصی دانشآموزی در کنار مدلهای «مادر و فرزندی» و «متأهلی»، نشان از تفاوت نگاه تربیتی در مدیریت این مناسک داشت. در همین راستا «اصفهانزیبا» در گفتوگو با حجتالاسلام محمدرضا سرلکی، معاون فرهنگی و تبلیغ ادارهکل تبلیغات اسلامی استان اصفهان، ابعاد مختلف این رویداد را بررسی کرده است.
با توجه به اینکه پرونده اعتکاف رجبیه سال ۱۴۰۴ به سر رسید، چه آمار قطعی از تعداد مساجد میزبان در سطح استان ثبت شد و چند نفر بهعنوان معتکف ثبتنام کردند؟
طبق آخرین آمار، ۹۲۸ مسجد در سراسر استان اصفهان آمار قطعی برای میزبانی از معتکفان داشتند که نسبت به سال گذشته ۲۰درصد افزایش داشت. تعداد معتکفان هم نسبت به سال گذشته که حدود ۱۰۸هزار نفر بود، با رشد ۳۰درصدی به ۱۴۰هزار نفر رسید.
آماری از گروههای سنی شرکتکننده دارید؟
از تعداد مساجدی که بیان شد، نزدیک به ۴۰۰ مورد اعتکافهای خاص مثل مادروفرزندی، مادرودختری، متأهلی و غیره بود که از این تعداد، ۳۸۰ مورد آن اعتکافهای دانشآموزی بود.
آمار اعتکافهای خاص نسبت به سال گذشته رشد بیشتری داشت یا اعتکافهای عمومی؟
رشد اعتکافها بیشتر مربوط به اعتکافهای خاص بود.
درباره اعتکافهای خاص مانند اعتکاف دانشآموزی، مادر و کودک و غیره، آیا این الگوها بر اساس پروتکلهای مشخص برگزار شد و در ادامه هم، نظارتی صورت گرفت؟
در خصوص مسائل زیرساختی، پیش از آنکه اعتکاف در مسجد برپا شود، هماهنگیهای لازم با نهادهایی مانند اورژانس و آتشنشانی صورت گرفت و این گروهها تمامی موارد را بررسی کردند. از جهت فرم، اعتکاف امری جمعی و مردمی است که خود گروهها فرم را شکل میدهند؛ اما اجازه نمیدهیم هر نوع اعتکاف بدون رعایت استاندارد شکل بگیرد؛ بهطور نمونه، محتواهای داخلی اعتکاف برای این گروهها از طریق کانالهای اطلاع رسانی و کمیتههای تخصصی ارسال شد و ازطرفی، تیمهای بازرسی، فعالانه گزارشهای مردمی را پیگیری کردند.
به بعد محتوایی اشاره کردید؛ برنامههای سازمان تبلیغات برای این موضوع چه بوده است؟
در بخش محتوا، طرح محوری امسال با نام «حالت پرواز» طراحی شد. این طرح بر پنج آیه کلیدی از قرآن کریم تمرکز داشت که با توضیحهای لازم به معتکفان ارائه شد.
هدف این بود که معتکفان در این سه روز این آیات را بخوانند، حفظ کرده و در آنها تدبر کنند تا درنهایت به عهد جمعی برسند و این آیات را در زندگی خود به طور کاربردی استفاده کنند. این آیات به گونهای انتخاب شدند که گرهگشای چالشهای زندگی امروز باشند؛ برای نمونه، آیهای که میگوید «با یاد خدا قلبها آرام میشود»، راهکار اصلی برای کنترل نگرانیها و اضطرابهای امروزی است؛ همچنین برای تمامی مساجد، شخصی بهعنوان «سفیر آیهها» انتخابشد و آموزشهای ویژه را فراگرفت تا مفاهیم را در این سه روز با معتکفان در میان بگذارد.
محصولات تصویری، پوسترهای زیبا برای فضاسازی مسجد و موشنگرافیهای کوتاه دودقیقهای نیز تولید شد و در سایت «محصولات زندگی با آیهها» در دسترس قرار گرفت؛سامانه «دعوت» نیز راهاندازی شد تا مساجد بتوانند از طریق آن از مبلغان و مبلّغات برای حضور در اعتکاف دعوت کنند. امسال تعداد زیادی از مبلغان یا بهصورت سخنران یا معتکف ثابت در کنار مردم حضور داشتند تا به رشد معنوی مراسم کمک کنند.
مشخصا به موضوع مقاومت و نبرد ایران و اسرائیل هم در محتوای تدوینشده، اشاره شده بود؟
این موضوع ذیل همان بحث آیهها قابل پیگیری بود و مقاومت در مقابل فشارها در این آیات دیده شد.
باتوجه به مصادیقی که بیان کردید، سازوکار مدیریت اعتکاف استان به چه صورت بود؟
در بحث نظارت، ستاد مرکزی اعتکاف مردمی در کل استان شکل گرفت که ریاست آن را بهطورمعمول امامان جمعه برعهده دارند. چند کمیته ویژه برای این منظور تشکیل شد: کمیته اول، امنیت و سلامت بود که نهادهایی مانند آتشنشانی، بهداشت و درمان و نیروی انتظامی عضو آن بودند و با بازدید حضوری از مساجد، در صورت تأیید ایمنی، اجازه برگزاری اعتکاف را صادر کردند؛ کمیته دوم، کمیته محتوا بود که تمامی مسئولان اعتکاف در گروه ویژه آن عضو بودند.
درباره قیمتها نیز، چون اعتکاف برنامهای مردممحور است، مبالغ بستگی به توانایی مسئولان مسجد در جذب بانی و خیر داشت. ما در اصفهان نرخ ثابت و دستوری نداشتیم؛ اما نظارت کردیم که هزینهها در محدوده عرفی استان باشد؛ همچنین برای هماهنگی بیشتر، همایش آموزشی یکروزه، ویژه بیش از ۶۰۰ نفر از مسئولان اعتکاف استان در تاریخ ۸دی در دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان برگزار شد تا استادان مجرب، روشهای اعتکاف دانشآموزی و شیوههای استفاده از محتوا را به آنها آموزش دهند.
با توجه به تجربه چندسال گذشته در برگزاری مراسم اعتکاف چالش حلنشدهای دارید؟
مهمترین چالش ما، عدم تناسب زیرساخت برخی مساجد با استقبال گسترده معتکفان است. مساجد باید استانداردهای لازم در زمینههای گرمایشی، سرمایشی و بهخصوص سرویسهای بهداشتی را داشته باشند. در سطح کشور به این نتیجه رسیدهاند که برای سالهای آینده، مساجد میزبان را از چهار یا پنج ماه قبل بررسی کنند تا چالشهای زیرساختی آنها برطرف شود. با توجه به افزایش آمار معتکفان، این جدیترین دغدغه ماست.