به گزارش اصفهان زیبا؛ استفاده از پنلهای خورشیدی علاوه بر پیامدهای مثبتی که دارد، میتواند مشکلاتی را نیز به وجود آورد؛ برای مثال، استفاده بی رویه و شخصی این پنل ها توسط کشاورزان، می تواند منجر به عدم نظارت بر برداشت منابع آبی و افزایش پمپاژهای غیرقانونی شود.
مسعودبرهانی، عضو بازنشسته هیئتعلمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان با بیان اینکه بررسی مصرف و برداشت آب از چاهها یا پمپاژ از منابع سطحی میتواند از طریق کنترل میزان مصرف برق انجام شود، میگوید: البته اتکا به این شیوه در صورتی عملی خواهد بود که برق موردنیاز مصرفکننده مستقیما از شبکه تأمین شود. اما در شرایطی که کشاورز یا مصرفکننده، برق خود را از منبع تجدیدپذیر نظیر پنلهای خورشیدی تأمین کند، این ابزار عملا غیرقابلاستفاده میشود؛ وضعیتی که میتواند به مصرف بیضابطه و خارج از کنترل بینجامد؛ لذا جایگزینی ابزارهای دیگر که در صورت خروج کنترل مصرف برق از دسترس متولیان امر، همچنان میزان برداشت آن را به طور دقیق رصد و مدیریت کند، امری ضروری است که با استفاده از تکنولوژیهای روز قابلاستفاده
خواهد بود.
او در گفتوگو با «اصفهان زیبا» میافزاید: یکی از این راهکارها کنترل خروجی آب بهجای ورودی برق است. در این روش، کنتورهای هوشمند بهصورت حجمی میزان آب برداشت شده را در سقف مجاز اندازهگیری و در صورت عبور از سهمیه تعیین شده، اقدام به قطع مسیر آب میکند. درواقع در روشهای جایگزین با نصب و استفاده از تجهیزات اطلاعات مربوط به برداشت را بهصورت مستقیم و از طریق فرستندههایی به مرکز کنترل میزان مصرف مخابره کرده و در یک پایگاهداده مرکزی کل مصرف یک منطقه تحت کنترل قرار میگیرد.
این کارشناس بیان میکند: البته در این باره لازم است مباحث مدیریتی و حقوقی نیز مدنظر قرار گیرد؛ بهنحوی که مثلا مجوز استفاده از منبع انرژی چه برق شبکه یا برق خورشیدی منوط به نصب تجهیزات کنترل برداشت شود. از طرفی پیشرفتهای چشمگیری در زمینه هوشمندسازی آبیاری و بهکارگیری هوش مصنوعی حاصل شده است که هم میتواند میزان نیاز آبی معقول یک زمین کشاورزی با کشت مشخص را تعیین کند و هم میزان مجاز برداشت هر فرد را از منبع آبی.
برهانی ادامه میدهد: همین امر در مورد تغییرات میزان آب زیرزمینی هر منطقه نیز قابل انجام است؛ یعنی با دادههای برداشت شده از چاههای کنترلی سازمان آب، میزان تغییرات در یک بازه زمانی مشخص مثلا به صورت ماهانه رصد میشود. عضو بازنشسته هیئتعلمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان ادامه میدهد: در این سیستم هوشمند اگر میزان کاهشی سطح سفره بیشتر از میزان پیشبینی باشد باید به دنبال منبع غیرمجاز بگردند و آن را شناسایی کنند.
در داخل و سطح بینالمللی مدلهای پیشرفتهای در این زمینه طراحی شدهاند که همه اینها قابلاستفاده است؛ البته تنها وقتی اراده لازم جهت مدیریت این منابع آب وجود داشته باشد. لیکن متأسفانه در مبحث برداشت آب زیرزمینی کنترل لازم و جدی دیده نمیشود. در بهترین وضعیت ما تنها بر چاههای مجاز نظارت داریم و در سایر موارد عملا دادهای از میزان واقعی برداشت آب در دست نداریم و تنها با مشاهده کاهش آب سطح آبخوان به وخامت موضوع پی میبریم.
این کارشناس بیان میکند: این وضعیت بهویژه در دشتهای مرکزی کشور که در زمره دشتهای ممنوعه و دارای تراز منفی قابلتوجهی هستند، بسیار خطرناک است و پیامدهایی مثل کاهش توسعه پایدار، افت شدید کیفیت و کمیت آب در مناطق مذکور و تبعات ناگوار برای حوزه پدافند غیرعامل را به همراه دارد؛ چرا که در شرایط اضطراری منابع آب زیرزمینی تنها منبع جایگزین هستند؛ درحالیکه باتوجهبه بهرهبرداری بیرویه در گذشته این تنها راه نجات، عملا غیرقابلاستفاده است.
او در بخش دیگری از سخنانش تصریح میکند: علاوه بر این پدیده فرونشست در مناطقی نظیر اصفهان از دیگر مشکلات ناشی از عدم کنترل و نظارت بر آبهای زیرزمینی است.
اینگونه که این کارشناس میگوید: به طور خلاصه تا زمانی که نتوانیم منابع و مصارف را بهصورت شفاف شناسایی و پایش کنیم، دستیابی به مدیریت پایدار منابع آبی ناممکن است. نمونه بارز این معضل وضعیت منابع آبی کشور از جمله رودخانه زایندهرود است که برداشتهای بالادست از طریق پمپاژ بدون وجود ابزارهای کنترلی دقیق تبعات جبرانناپذیری به دنبال داشته است.