به گزارش اصفهان زیبا؛ با گسترش شهر و نزدیکشدن نقاط مختلف حاشیهها به پهنه اصلی شهر، بحث الحاق این مناطق و روستاهای نزدیک به محدوده شهر مطرح میشود. الحاق مناطق مختلف اصولا باهدف توزیع مناسب خدمات و بهرهمندکردن این مناطق از خدمات شهری اتفاق میافتد و ساکنان این محله و روستاها به امید برخورداری از خدمات بهتر به الحاق نگاه میکنند؛ اما در بسیاری از مناطق، بهخصوص خوراسگان، این هدف بهصورت کامل محقق نشده است و مردم از روند الحاق راضی نیستند؛ چون عدالتی در توزیع خدمات شهری در این مناطق نمیبینند.
پیش از این در گزارش خرداد 1403 در گفتوگو با ساکنان روستاهای الحاقی به مناطق شهری اصفهان، مشکلات این محلات را مورد بررسی قرار دادیم. اکنون در این گزارش موضوع روند الحاق محلهها و روستاهای حاشیه شهر به پهنه اصفهان، توجه به نکتههای قوت و ضعف آن و اهداف تعیینشده طرح الحاق را در گفتوگو با دو عضو شورای شهر اصفهان، محمدرضا فلاح، نایبرئیس فعلی کمیسیون عمران و شهرسازی شورای اسلامی شهر اصفهان و احمد شریعتی، هیئترئیسه شورای اسلامی شهر اصفهان بررسی میکنیم.
با اصل الحاق بهعنوان یک ابزار مدیریتی، مخالفت مطلق ندارم
محمدرضا فلاح، در ابتدا با تأکید بر اینکه بهطورکلی، با اصل الحاق بهعنوان یک ابزار مدیریتی مخالفت مطلق ندارد، گفت: معتقدم الحاق باید مشروط، تدریجی و مبتنی بر مطالعات دقیق باشد. هر الحاق و انتزاعی قطعا برای شهرها و روستاها هم محاسنی دارد و هم معایبی. اگر این تصمیم بدون توجه به ظرفیت واقعی شهر مادر، نظر مردم محلی و تضمین عدالت خدماتی گرفته شود، میتواند بهجای فرصت، به چالش تبدیل شود؛ بنابراین موافقت یا مخالفت با الحاق، وابسته به شرایط، زمان، شیوه اجرا و میزان آمادگی مدیریت شهری است.
او در پاسخ به این پرسش که آیا الحاق خوراسگان درست بود و توانست به اهداف تعیینشده برسدیا خیر؟ اظهار کرد: در زمان تصمیمگیری، با الحاق خوراسگان به اصفهان موافق نبودم و امروز هم معتقدم، بخش فراوانی از اهداف اعلامشده آن بهطور کامل محقق نشده است.
الحاق میتواند موجب بهبود دسترسی شهروندان به خدمات شهری شود
نایبرئیس فعلی کمیسیون عمران و شهرسازی شورای اسلامی شهر اصفهان در ادامه افزود: ازنظر محاسن، این الحاق میتوانست موجب بهبود دسترسی شهروندان خوراسگان به خدمات شهری، حملونقل و زیرساختها شود، امکان برنامهریزی یکپارچه شهری را بهجای مدیریت جزیرهای فراهم کند، ظرفیت جذب بودجه و اجرای پروژههای کلانشهری را افزایش دهد و ضوابط شهرسازی و خدمات عمومی را همسانسازی کند؛ اما در کنار این مزایا، معایب و نگرانیهای مهمی نیز وجود داشت؛ ازجمله کمرنگشدن هویت محلی خوراسگان، احتمال تمرکز بیشازاندازه منابع در مرکز شهر اصفهان، بیتوجهی به نیازهای خاص مناطق الحاقشده و غافلشدن مدیریتشهری از درون محلهها و بافتهای بومی.
فلاح تصریح کرد: همچنین افزایش ناگهانی و بعضا بیرویه تعرفهها، بهویژه در حوزه عوارض ساختوساز، تفکیک، تراکم و کسبوپیشه، فشار اقتصادی فراوانی به مردم وارد کرد.
او فاصلهافتادن تدریجی میان شهروندان و مدیران شهری و فرسایش بافت بومی و محلی را از نتایج این الحاق دانست و تأکید کرد: به همین دلیل، مخالفت ما در آن مقطع، ناظر به نادیدهگرفتن این معایب و نبود سازوکار مشخص برای مدیریت آنها بود.
عضو کمیسیون اقتصادی و حقوقی و گردشگری شورای اسلامی شهر اصفهان، دلیل نارضایتی مردم در این مناطق را اینطور توضیح داد: نارضایتی مردم نشان میدهد که مشکل اصلی، در مرحله اجرا و پس از الحاق بوده است. در بسیاری از موارد، تمرکز منابع و پروژهها در بخشهای مرکزی شهر باقیمانده و مناطق الحاقشده در اولویت پایینتری قرارگرفتهاند. وقتی مردم در زندگی روزمره خود بهبود ملموسی در خدمات، زیرساختها یا کیفیت زیست شهری نمیبینند و در مقابل با افزایش هزینهها و تعرفهها مواجه میشوند، طبیعی است که احساس نارضایتی و بیعدالتی شکل بگیرد.
غفلت از ایجاد تضمین قانونی و اجرایی برای توزیع عادلانه خدمات
فلاح در ادامه و در خصوص نکتههایی که موردغفلت قرارگرفته است، گفت:انجام و اجرای واقعی پیوستهای اجتماعی و فرهنگی الزامآور، نه صرفا مطالعات صوری، ایجاد تضمین قانونی و اجرایی برای توزیع عادلانه خدمات و سرمایهگذاریها در مناطق الحاقشده، توجه جدی به حفظ هویت، بافت بومی و ساختار محلههای محلی، مشارکت واقعی مردم و نخبگان محلی در فرایند تصمیمسازی، نه صرفا اطلاعرسانی پس از تصمیم، کنترل و تعدیل تدریجی تعرفهها برای جلوگیری از فشار ناگهانی اقتصادی بر شهروندان و نبود این موارد، زمینهساز بسیاری از مشکلات فعلی شده است.
او در ادامه در خصوص پیشنهادهای الحاقهای جدید به شهر اصفهان گفت: پیش از هرگونه تصمیمگیری درباره الحاقهای جدید، لازم است ابتدا نتایج و پیامدهای الحاقهای گذشته بهصورت دقیق ارزیابی و مشخص شود که آیا شهر اصفهان توانسته است تعهدات خود را به مناطق الحاقشده بهدرستی اجرا کند یا خیر. ظرفیت اصفهان برای پذیرش الحاق جدید، تنها به وسعت جغرافیایی محدود نمیشود؛ بلکه به توان مدیریتی، مالی، زیرساختی و اجتماعی شهر بستگی دارد.
الحاق بهارستان به اصفهان، نیازمند تعیینتکلیف سریع، شفاف و مبتنیبر مطالعات دقیق است
عضو شورای شهر اصفهان در خصوص طرح الحاق بهارستان به شهر اصفهان که مدتهاست مطرحشده و بهطور جد هم توسط نمایندگان مجلس دنبال میشود، اظهار کرد:به اعتقاد من بحث الحاق بهارستان به اصفهان، نیازمند تعیینتکلیف سریع، شفاف و مبتنیبر مطالعات دقیق از سوی مدیران استانی است. بهارستان بهعنوان یک شهر جدیدالاحداث، در حال حاضر با چالش دوگانگی مدیریت شهری میان شرکت عمران و شهرداری، مواجه است که این مسئله موجب سردرگمی شهروندان در دریافت خدمات و پاسخگویی شده است.
تا زمانی که این وضعیت مدیریتی اصلاح و تثبیت نشود، هرگونه تصمیم شتابزده درباره الحاق میتواند مشکلات موجود را تشدید کند. از سوی دیگر، اراضی حدفاصل بین اصفهان و بهارستان که در حوزه بخشداری قرار دارند، به دلیل ضعف نظارت و نبود مدیریت یکپارچه، با ساختوسازهای بیرویه و خارج از ضابطه مواجهاند؛ روندی که در صورت تداوم، در آینده معضلهای جدی کالبدی، خدماتی و اجتماعی را هم برای اصفهان و هم برای بهارستان بههمراه خواهد داشت.
فلاح در ادامه افزود: بر همین اساس، انتظار میرود مدیران استانی با انجام مطالعات جامع کالبدی، اجتماعی و اقتصادی و همچنین اخذ نظرات نخبگان، معتمدان و نمایندگان واقعی مردم شهر بهارستان، هرچه سریعتر درباره الحاق یا عدم الحاق این شهر تصمیمگیری کنند. تداوم بلاتکلیفی در چنین موضوع مهمی، میتواند هزینههای بلندمدت بیشتری نسبت به اتخاذ یک تصمیم شفاف و کارشناسی بههمراه داشته باشد.
موافق الحاق هستم اما بهشرط اجرای عدالت در مناطق
عضو هیئترئیسه شورای اسلامی شهر اصفهان نیز در گفتوگو با خبرنگار «اصفهانزیبا» در خصوص روند کلی الحاق مناطقی به شهر اصفهان گفت: بر اساس طرح تفصیلی گسترش شهر اصفهان که هر 10 سال تجدیدنظر میشود وقبلا پنجساله بوده است، باید مناطقی به شهر الحاق شود. الان در منطقه6 شهرداری مناطقی داریم مثل اشکاوند که به شهر اصفهان چسبیده است و میتواند به اصفهان ملحق شود.
دکتر احمد شریعتی با توجه به بحث گسترش شهر و مطرحشدن الحاق مناطق در کمیسیون ماده 5 و تعیین نقاطی که باید به شهر ملحق شود، گفت: در کمیسیون ماده 5، جزئیات الحاق مناطقی که در طرح جامع برای اتصال به پهنه شهر تعیین شده است، مشخص میشود.
او در ادامه با تأکید بر اینکه مخالف موضوع الحاق در شهر نیست، چون شهر در حال گسترش است و باید الحاق در بعضی مناطق اتفاق بیفتد، بیان کرد: الحاق باید انجام شود؛ اما به شرطی که عدالت محوری و ارائه خدمات مناسب شهری نسبت به ارزشافزودهای که شهرداری از این مناطق کسب میکند، انجام شود؛ برای بودجه منطقهای هم که باید بهاجبار به منطقه شهری الحاق شود، بایدفکری کرد تا از محلی دیگر جبران شود.
اهداف الحاق در خوراسگان محقق نشد
او که در زمان الحاق منطقه خوراسگان عضو شورای شهر بوده است، با اشاره به اینکه اجرای طرح الحاق خوراسگان به اصفهان تاکنون نتیجه مطلوبی نداشته است، گفت: مردم باید حلاوت این الحاق را بچشند وبا اجرای الحاق، امکان و میزان دسترسی آنها به خدمات شهری افزایش پیدا کند؛ اما این اتفاق در محلههای خوراسگان نیفتاده است.
بنا به گفته شریعتی، خوراسگان قبل از الحاق، یک منطقه مستقل و دارای شهرداری و شورای شهر بود که با توجه به منطقه و ظرفیتهایش، بودجهبندی و برنامهریزی میشد. با توجه به موقعیت جغرافیایی منطقه خوراسگان و قرارگرفتن در نزدیکی باغرضوان و مناطق صنعتی، رفتوآمد در این منطقه بالا ، اما فقط هزینه ارائه خدمات بر دوش خوراسگان بود و اتفاق مؤثری درمنطقه رخ نمیداد.
الحاق باهدف اجرای عدالت اجتماعی در این پهنه نزدیک شهر و افزایش امکانات شهری برای مردم ساکن در محلههای این منطقه و افزایش خدماترسانی به آنها، انجام شد؛ ولی متأسفانه بودجه خوراسگان بعد از الحاق برای اداره مناطق مختلف شهر استفاده شد و بودجه مشخصی برای این منطقه و کاهش محرومیت و مشکلات شهری محلههای آن در نظر گرفته نشد.
او با اشاره به اینکه باید بودجه مستقل و مشخصی برای مناطق الحاقشده در نظر گرفته شود، افزود: قرار بود با الحاق خوراسگان کمبودها، نادیدهها و محرومیتهای شهری منطقه جبران شود، اما در الحاق منطقه خوراسگان این مسئله محقق نشد.
بنا به گفته او، امکانات شهرداری خوراسگان قبل از الحاق، بسیار مناسب بود که بعد از الحاق به مدیریتشهری اصفهان واگذار شد و امروز وضعیت منطقه 15 به لحاظ امکانات با توجه به وسعت منطقه، مناسب نیست.
هنوز کمبودهای منطقه جبران نشده است
عضو هیئترئیسه شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به اینکه بعد از گذشت سالها از الحاق خوراسگان به اصفهان، هنوز کمبودهای منطقه جبران نشده است، اظهار کرد: در مقایسه بعضی از محلههای منطقه4 شهرداری که هممرز با منطقه15 هستند، تفاوتهای زیادی به لحاظ امکانات وجود دارد؛ بهطورمثال، محلهای مثل ارغوانیه در منطقه15،هنوز فاضلاب ندارد، آسفالت کوچه و روشنایی معابر مناسب نیست و شهرداری باید این مسائل را دنبال میکرد. درحالیکه عوارض برای قیمت منطقهبندی و ارائه خدمات شهری در منطقه 15 بر اساس شهر محاسبه میشود، خدمات در بعضی محلهها هنوز درحد روستا بوده و این ظلم به این مناطق است.
باید بودجه محلی که الحاق میشود در شهرداری مرکزی جبران شود
شریعتی با تأکید بر اینکه الحاق خوراسگان به شهر اصفهان نتایج خوبی نداشت، افزود: بعضی از اعضا بهدنبال الحاق اشکاوند به شهر اصفهان هستند؛ اما اگر این محله به منطقه6 ملحق شود، آیا مثل سایر محلههای منطقه6 دیده میشود؟ بایدحداقل 50درصد خدماتی که در محلههای مناطق شهری ارائه میشود، در محلههای الحاقی هم دیده شود و معتقدم باید بودجه محلی که الحاق میشود در شهرداری مرکزی جبران شود. متأسفانه برعکس عملکرده و از امکانات مناطق الحاقی برای سایر مناطق شهری استفاده کردیم.
او در خصوص الحاق بهارستان به شهر اصفهان گفت: در خصوص بهارستان هم به همین صورت است. اگر قرار است در شهر بهارستان، قیمت منطقهبندی را بالا ببریم، ولی خدمات مناسبی به مردم ندهیم، مشکلی حل نمیشود. ما محله کوی راه حق را در نزدیکی بهارستان داریم که اداره آن با فرمانداری است. باید تلاش کنیم وضعیت این محدودهها را مشخص سازیم. او در ادامه تأکید کرد: اگر قرار است در طرح جامع، منطقهای الحاق شود، باید تمام ضوابط را در نظر بگیریم. ما میتوانیم امکانات و ظرفیتهای مناطق الحاقی را برای ارتقای خود منطقه استفاده کنیم و مشکلات مردم در دسترسی به امکانات شهری راکاهش دهیم و رضایت مردم را جلب کنیم.
بنا به گفته شریعتی منطقه راهحق تا اصفهانک واشکاوند، ظرفیت الحاق به شهر اصفهان را دارند؛ اما به شرطی این الحاقها موفق خواهد بود که شرایط مردم در این تغییروضعیت، عوضشده و طعم الحاق به شهر و استفاده از امکانات شهری در این مناطق، چشیده شود.