به گزارش اصفهان زیبا؛ محله همتآباد اصفهان یکی از محلههای درحالتغییر در جنوبشرقی شهر اصفهان و در منطقه۶ شهرداری است. نخستین ساکنان این محله در سال ۱۳۴۵ با مهاجرت از شهرستانهای اطراف در این منطقه ساکن شدند. بعدازآن در زمان جنگ مهاجرت مردم شهرستانهای اصفهان و شهرهای جنوبی کشور به اینجا ادامه پیدا کرد.
در آن زمان این محله به دلیل ارزانی زمینهایش به «مفتآباد» مشهور شد و در نهایت این محله با گذربندیهای باریک و متراژ کم خانهها، شکل گرفت.
محله همتآباد در سال ۱۳۸۵ توسط بزرگراه شهید همت در امتداد بزرگراه آقابابایی که یکی از معابر اصلی شمال به جنوب در اصفهان است، به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم شد و از آن زمان تغییراتی در این محله آغاز شد.
مهاجران و شکلگیری محله همتآباد
اسماعیل حیدری، یکی از ساکنان بسیار قدیمی محله همتآباد است که حدود 50سال است در این محله زندگی میکند. از او در رابطه با چگونگی شکلگیری محله میپرسم؛ میگوید: «حدود 80 سال پیش بیشتر زمینهای اینجا خالی از سکنه بود، به همین علت زمینهای بسیار ارزانی داشت که بسیاری از مهاجران آنها را خریداری کردند و خانه ساختند و از آن زمان پایههای شکلگیری محله ایجاد شد.»
همتآباد و زمینهای ارزان آن در گذشته
از حیدری درباره دلیل نامگذاری محله «مفتآباد» میپرسم. او میگوید: «در آن زمان برای خرید زمینها رسم بر این بود که فرد متقاضی کلوخی را پرتاب میکرد و هرکجا که کلوخ روی زمین میافتاد
آن زمیـــن بـــه او تعلـق میگـرفـــت و میتوانست دور آن حصار بکشد و خانهسازی کند.»
قبل از انقلاب و فقر حاکم در منطقه
این معتمد محله از فقر حاکم در منطقه بهویژه قبل از انقلاب تعریف میکند و میافزاید: «آن روزها رشد شهری در محله بسیار پایین بود. خاطرم هست تنها یک خیابان در محله بود که دو جوی آب در
دو طرف خیابان قرار داشت و حمام شخصی که در خانههای مردم و به یاری اهالی محله احداث شده بود.»
او از مهاجران چنین تعریف میکند: «بیشتر اهالی اینجا از روستاهای اطراف اصفهان مانند طاخونچه، زرینشهر، دروازهتهران، دهق و علویجه هستند که بهمنظور یافتن کار به این محله آمدند و از ساکنان اولیه همتآباد هستند.»
محلهای با قدمت نزدیک به 70 سال
دستش را به سمت پادگان که آنطرف اتوبان قرار دارد دراز میکند و میگوید: «آن روزها در کنار این پادگان صحرای بسیار بزرگی قرار داشت. در حقیقت این محله در آن زمان خارج از شهر اصفهان بود، بعدها که زمینها خریداری و ساختوساز آغاز شد، متوجه شدیم که این مکان در گذشته بخشی از قبرستان شهر اصفهان بوده است.»
او به گسترش شهر بهویژه پس از انقلاب اسلامی ایران اشاره میکند و میافزاید: «آن روزها پل بزرگمهری وجود نداشت و خیابان اصلی تا نزدیک بیمارستان صدوقی بود و ادامه آن صحرا بود. خاطرم هست حدود 50 سال پیش شاید هم بیشتر تعداد زیادی باغ در نزدیکی همین خیابان آبشار بود و بعد از غروب آفتاب، عبور و مرور خلافکاران در محله زیاد میشد؛ به طوری که از ساعت 7 بعدازظهر به بعد کسی جرئت رفتوآمد در محله را نداشت.»
او در پاسخ به این سؤال که چرا بسیاری از مهاجران اینجا را برای سکونت انتخاب میکنند، توضیح میدهد: «مهمترین دلیل انتخاب اینجا، این بود که زمینهای بسیار ارزانی داشت و مهاجران میتوانستند بهراحتی در آن زندگی کنند؛ بدون اینکه وارد بافت سنتی و محلی شهر اصفهان شوند. این دلایل درنهایت موجب خرید تعداد زیادی از زمینها توسط همین افراد و تشکیل همتآباد شد.»
تغییر مسیر مهاجران از 24 متری به محله همتآباد
حیدری به محله 24متری اشاره میکند و ادامه میدهد: «در ابتدا انتخاب بسیاری از مهاجران شهر اصفهان محله 24متری بود بعدها و با کمشدن زمینها عده دیگری از مهاجران اینجا را برای سکونت انتخاب کردند. البته غیر از مهاجران نزدیکی همتآباد به محله تخت فولاد نیز عامل اصلی جابهجایی بومیهای آن محله به اینجا و سکونت آنها در همتآباد شده است.»
از او در رابطه با فرهنگ محله میپرسم؛ میگوید: «با توجه به اینکه بیشتر ساکنان محله مهاجر هستند، طبیعی است که فرهنگهای متفاوتی داشته باشند. همتآباد از افراد با سبکها و فرهنگهای متفاوتی تشکیلشده است.»
کارگران کارخانههای ریسندگی و بافندگی و سکونت آنان در همتآباد
از این معتمد محله درباره شغل و حرفه نخستین ساکنان محله میپرسم. او چنین توضیح میدهد: «آن روزها کارخانههای زیادی در داخل شهر اصفهان قرار داشت مثل کارخانه ریسندگی و بافندگی شهناز و… همتآباد هم دسترسی بهتری به کارخانهها داشت و تعداد زیادی از این کارگران این کارخانهها را برای زندگی انتخاب کردند.»
حیدری با اشاره به تهیه سند برای بسیاری از ملکهای محله همتآباد، میافزاید: «در گذشته سندی مبنی بر مالکیت خانه برای فرد خاصی وجود نداشت. در حال حاضر روند سنددارکردن بسیاری از زمینهای اینجا بهسرعت سپری شده و تعداد زیادی از خانهها سنددار شدهاند.»
همتآباد؛ زمین بایری که در نزدیکی پادگان قرار داشت
علی امینی، یکی دیگر از معتمدان محله همتآباد است. او از گذشتهها و زمان تأسیس این محله میگوید: «محله همتآباد که در گذشته به مفتآباد معروف بود، حدود 70 سال قدمت دارد.آن روزها در این منطقه زمینهای بایری قرار داشت که در نزدیکی پادگان و در خارج از شهر اصفهان قرار گرفته بود. آن زمان شخصی به نام حاج رضا عابدی به ازای 100 تومان پول که آن زمان مبلغ بسیار ناچیزی بود، زمینها را به خریداران واگذار میکرد.»
او ادامه میدهد: «سنگاندازی یا به عبارتی کلوخاندازی، یکی از کارهای رایج برای خرید زمین در این منطقه بود. این کار توسط مشتری انجام میشد و درنهایت هرکجا سنگ روی زمین میافتاد، آن مقدار زمین به فرد به ازای پرداخت مبلغ ناچیزی تعلق میگرفت.
محلهای مزین به نام روحانی شهید خلیلی
این معتمد محل با اشاره به نام قدیمی محله همتآباد، میگوید: «زمانی این محله به علت نزدیکی به خیابان سجاد به نام سجاد معروف شد و در نهایت پس از شهادت روحانی معروف محله به نام خیابان شهید خلیلی شهرت پیدا کرد و در حال حاضر بسیاری اینجا را به نام شهید خلیلی میشناسند.»
او به فعالیتهای شهرداری منطقه6 برای عریضکردن خیابانهای محله اشاره میکند و میافزاید: «آغاز فعالیت عریضکردن خیابانهای محله مربوط به چند سال اخیر نیست؛ بلکه از سالهای اولیه پس از انقلاب اسلامی آغاز شده و در حال حاضر نیز ادامه دارد.»
از امینی در رابطه با ساکنان محله همتآباد میپرسم، میگوید: «بیشتر ساکنان این محله مهاجران مختلف از محلهها و شهرهای اطراف اصفهان هستند؛ مثل محمودآباد، شهرضا، لرها و بختیاریها و در سالهای اخیر گروهی از اهالی ایذه را شامل میشود.»
این معتمد محله، همتآباد را محلهای مهاجرنشین معرفی میکند و ادامه میدهد: «نخستین ساکنان اینجا مهاجرانی بودند که برای یافتن کار و حرفه مناسب به اصفهان سفر کردند و درنهایت به دلیل ارزانی و دسترسی مناسب، اینجا را به یکی از بهترین مقاصد برای خریدوفروش تبدیل کرده است.»
او با اشاره به مسجدهای محله، میگوید: «با توجه به اینکه تمام ساکنان این محله مهاجر هستند و به علت تفاوت در فرهنگ و حتی آدابورسوم این گروهها، مساجد بسیاری در محله همتآباد قرار دارد؛ مثل مسجد محمودآبادیها یا حسینیه شهرضاییها و… که هرکدام برنامههای ویژه خود را داشته و میزبان بومیهای منطقه خود هستند.»
امینی به افزایش روند ساختوساز و گسترش آپارتمانسازی در محله همتآباد اشاره و بیان میکند: «افزایش این نوع ساختوسازها موجب ایجاد رفاه، آرامش و آسایش بیشتر در ساکنان و همچنین در محله شده است؛ ضمن اینکه با گسترش آپارتماننشینی دیگر شاهد دعواهای قومیتی در این منطقه نیستیم که این امر بیانگر تغییر نگرش و افزایش فرهنگ ساکنان با روند روبهرشد شهرسازی در منطقه است.»
همتآباد و اهالی بافرهنگ آن
این معتمو محله همتآباد به اهالی بافرهنگ محله اشاره میکند و میگوید: «باوجوداینکه نام محله سالیان سال است بد نشان داده شده؛ اما بهجرئت میتوانم بگویم که بسیاری از خانوادههای ساکن در اینجا از سبک زندگی و فرهنگ بسیاری بالایی برخوردار هستند.»
از او درباره شغل ساکنان این محل میپرسم؛ میگوید: «بیشتر ساکنان اینجا کاهفروش، چوپان یا نقاش بودند. بعدها با گسترش زندگی شهری بیشتر ساکنان اینجا کارمند بوده و یا استخدام آموزشوپرورش هستند.»