به گزارش اصفهان زیبا؛ اواسط مهر ماه، «اصفهانزیبا» در گزارشی با عنوان «تنها نیمی از قانون جوانی جمعیت اجرا شده است»، به سراغ یکی از مهمترین قوانین راهبردی کشور در حوزه جمعیت رفت، قانونی که بر روند نگرانکننده کاهش نرخ باروری، افزایش سن ازدواج و شتابگرفتن سالمندی جمعیت تمرکز دارد.
در آن گزارش، امیرحسین بانکیپور، نماینده مردم اصفهان و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، عنوان کرد که در میان طرحهای گوناگون در دولتهای مختلف، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت تقریبا اجراشده وهدف اصلی آن، حمایت و رفع مشکلات اولیه خانوادههاست.
اکنون و در ادامه همان پیگیریها، «اصفهانزیبا» بار دیگر وضعیت اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت را از این عضو کمیسیون فرهنگی مجلس پرسیده است؛ پیگیری که نشان میدهد اگرچه بخشی از تسهیلات پیشبینیشده به مرحله اجرا رسیده، اما شتاب اجرای قانون نسبت به سال گذشته کاهش یافته و همکاری برخی دستگاههای کلیدی با چالشهای جدی مواجه است.
آثار مثبت قانون در برخی شاخصها قابلمشاهده است
در گزارش پیشین، بانکیپور باصراحت اعلام کرده بود که قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت تقریبا اجرا شده است؛ در گفتوگوی جدید نیز نماینده مردم اصفهان تأکید میکند که روند اجرای قانون جوانی جمعیت نسبت به سال گذشته کندتر شده است.
به گفته این عضو کمیسیون فرهنگی مجلس، صف دریافت وامها طولانیتر شده و همکاری برخی دستگاههایی که نقش کلیدی در اجرای قانون دارند، به سطح مطلوب نرسیده است.
او میگوید: «امسال متأسفانه نسبت به سالهای گذشته، روند اجرای قانون ضعیفتر بوده است. درحالیکه انتظار میرفت با گذشت زمان، اجرای قانون روانتر شود، شاهد افزایش صف وامها و کاهش شتاب اجرایی هستیم.» این در حالی است که قانون جوانی جمعیت، برای اثرگذاری، نیازمند اجرای منسجم، مستمر و بدون وقفه است.
با وجود این انتقادها، بانکیپور اما به برخی دستاوردهای قانون نیز اشاره میکند. واگذاری زمین به ۱۳۵هزار نفر طی سالهای اجرای قانون، ازجمله اقدامهایی بوده که به گفته این نماینده مردم اصفهان در مجلس، بخشی از آن در سال جاری انجام شده است؛ همچنین حدود ۵۵۰هزار نفر خودرو و بیش از پنجمیلیون نفر تسهیلات ازدواج و فرزندآوری دریافت کردهاند.
او معتقد است که با وجود همه کارشکنیها و ناهماهنگیها، آثار مثبت قانون در برخی شاخصها قابل مشاهده است؛ ازجمله افزایش الگوی تولد فرزند سوم به بالا (حدود۵۰درصد) و کاهش چشمگیر آمار سقط جنین (50درصد). به بیان دیگر، اگرچه نرخ فرزندآوری جهش نداشته، اما سرعت کاهش آن کند شده است؛ نشانهای که میتواند بیانگر اثرگذاری نسبی سیاستهای حمایتی باشد.
ما درباره تسهیلات گلایه داریم
یکی از جدیترین محورهای انتقاد در پیگیری جدید، طولانیشدن صف دریافت تسهیلات است. بانکیپور دراینباره میگوید: «حدود یکمیلیون نفر دیگر در صف انتظار هستند و از این بابت از دولت گلایه داریم؛ درضمن سایر مفاد قانون جوانی جمعیت، مانند موارد استخدامی و مرخصی زایمان، کم و بیش در حال اجراست؛ با این حال، ما درباره تسهیلات گلایه داریم.»
از دیگر پیگیریهای «اصفهانزیبا» بررسی میزان همکاری دستگاههای اجرایی با قانون جوانی جمعیت است. به گفته این عضو کمیسیون فرهنگی مجلس، عملکرد دستگاهها یکدست نبوده و از همراهی مطلوب تا همکاری ضعیف، طیف متنوعی را شامل میشود: «قوه قضائیه با راهاندازی قرارگاه ویژه و برخورد با برخی مدیران متخلف، از جمله نهادهایی بوده که همکاری قابل قبولی داشته است. سازمان اداری و استخدامی نیز با لحاظکردن امتیاز تأهل و فرزندآوری در فرآیند جذب نیرو، گامهایی در راستای اجرای قانون برداشته است. در مقابل، وزارت بهداشت و بانک مرکزی از جمله دستگاههایی هستند که کمترین همکاری را داشتهاند. آنطور که حوزه بهداشت و درمان نسبت به گذشته عملکرد ضعیفتری داشته و بانک مرکزی نیز در تسهیل پرداخت و افزایش تسهیلات، نقش پررنگی ایفا نکرده است.»
کمیسیون فرهنگی به دنبال گسترش وام ازدواج است
در پیگیری جدید، موضوع بودجه نیز بار دیگر بهعنوان یکی از گلوگاههای اجرای قانون مطرح میشود. بانکیپور میگوید: «سازمان برنامه و بودجه در بودجه امسال، از افزایش حق تأهل و اولاد جلوگیری کرده و حتی پیشنهاد افزایش وام ازدواج در این سازمان مطرح نبوده است. این در حالی است که کمیسیون اقتصادی مجلس با بانک مرکزی به توافق رسیدهاند که وام ازدواج افزایش نیابد. با این حال، کمیسیون فرهنگی مصر است تا در صحن مجلس، گسترش این وام را
دنبال کند.»
در نهایت جمعبندی این پیگیریهای «اصفهان زیبا» نشان میدهد قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، همچنان با همان چالشهای ساختاری دستوپنجه نرم میکند؛ ناهماهنگی دستگاهها، کندی در پرداخت تسهیلات و اختلاف نظرهای بودجهای، که اجرای کامل و اثربخش این قانون را با مانع مواجه کرده است. در عین حال، تجربه چند سال اخیر نشان میدهد هرجا قانون بهطور جدی اجرا شده، توانسته بخشی از نگرانیهای خانوادهها را کاهش دهد و حتی بر برخی شاخصهای جمعیتی اثر بگذارد.