به گزارش اصفهان زیبا؛ راهیان نور فقط یک اردو نیست؛ یک تجربه زیسته است. تجربهای که به گفته بسیاری از فعالان فرهنگی، هیچ فیلم، سخنرانی یا برنامهای توان جایگزینی آن را ندارد.
تجربهای که جوان را از هیاهوی روزمره جدا میکند و در دل جغرافیایی مینشاند که هنوز نفس شهدا در آن جریان دارد. بااینحال، این حرکت بزرگ فرهنگی، امروز بیش از هر زمان دیگری با چالشهایی روبهروست؛ چالشهایی که اگر حل نشوند، میتوانند دامنه اثرگذاری آن را محدود کنند.
عباس محمدی، مسئول اردویی راهیان نور سپاه استان اصفهان در گفتوگو با «اصفهان زیبا» از فرازوفرودهای اردوهای راهیان نور در سال ۱۴۰۴ میگوید؛ از استقبال جوانان گرفته تا کمرنگشدن حمایتها، از اثر عمیق حضور در مناطق عملیاتی تا نگاهی که هنوز فرهنگ را «هزینه» میبیند نه «سرمایهگذاری».
راهیان نور؛ بزرگترین عملیات فرهنگی کشور
مسئول اردویی راهیان نور سپاه استان اصفهان در ابتدای گفتوگو، با تأکید بر جایگاه راهیاننور، آن را بزرگترین عملیات فرهنگی کشور میداند و میگوید: «راهیان نور نقش اصلی خودش را برای همراهکردن نسل جوان با انقلاب، نظام و ارزشهای دفاع مقدس دارد. این یک کار معمولی نیست؛ یک حرکت عمیق فرهنگی است که مستقیماً با ذهن، دل و آینده جوانان ما سروکار دارد.»
محمدی در ادامه بیان میکند: «همه از اهمیت فرهنگ و راهیان نور میگویند، اما وقتی پایکار میرسد، حمایتها کمرنگ میشود. امسال هم متأسفانه پشتیبانی کسانی که باید حمایت میکردند، نسبت به سالهای قبل کمتر بود. اهمیت این موضوع بر کسی پوشیده نیست و بسیاری از مسئولان نیز در سخن به اهمیت فرهنگ و راهیان نور اذعان دارند؛ اما مشکل آنجاست که این باور، همیشه به عمل منجر نمیشود.»
راهیان نور در سایه حوادث
اردوهای راهیان نور در سال ۱۴۰۴ در شرایطی برگزار شد که کشور، روزهای خاصی را پشت سر گذاشته بود. او با اشاره به این شرایط توضیح میدهد: امسال راهیان نور تحتتأثیر اتفاقات مختلفی بود؛ از جنگ ۱۲روزه گرفته تا برخی التهابات و حوادثی که در کشور رخ داد. احساس من این است که جوانهای ما خسته بودند، اما درعینحال آگاهیشان بیشتر شده بود. افزایش آگاهی باعث شد، باوجود همه سختیها، استقبال قابلقبولی از اردوها صورت بگیرد. با اینکه راهیاننور امسال با ماه مبارک رمضان مصادف شد و از طرفی زمان باقیمانده تا امتحانات هم کمبود، اما باز هم شاهد استقبال خوبی بودیم؛ بهویژه از سوی دانشجویان و دانشآموزان.
به گفته مسئول اردویی راهیان نور سپاه استان اصفهان، برنامههای راهیان نور هنوز هم ادامه دارد و این حرکت فرهنگی به پایان نرسیده است. چراکه چند روز دیگر هم اردوها ادامه دارد و در ایام نوروز، به مدت حدود ۲۰ روز، راهیان نور برقرار خواهد بود.
هیچچیز جای «حضور» را نمیگیرد
وقتی صحبت از اثرگذاری راهیان نور میشود، محمدی با قاطعیت از تفاوت این تجربه با دیگر برنامههای فرهنگی میگوید: «به جرات میگویم هیچ فیلم، سخنرانی یا برنامه فرهنگی نمیتواند جای یک ساعت حضور جوانها در فضای راهیاننور را بگیرد.» او در ادامه دررابطهبا اهمیت حضور نوجوانان و جوانان در اردوی راهیان نور این گونه توضیح میدهد: «حضور در مناطق عملیاتی، نوعی درک شهودی و عمیق ایجاد میکند؛ درکی که با شنیدن یا دیدن بهدست نمیآید. جوانها وقتی اینجا میآیند، آن معنویتی را که درباره شهدا شنیدهاند، با تمام وجود حس میکنند. این حس، مستقیم روی رفتار، کردار و حتی آینده آنها تأثیر میگذارد. شهدا برایشان الگو میشوند و این، مهمترین دستاورد راهیان نور است.»
چالش اصلی؛ نگاه هزینهای به فرهنگ
مسئول اردویی راهیان نور سپاه استان اصفهان چالشهای موجود در برگزاری اردوی راهیان نور را نیز بیان میکند: «با وجود همه این اثرگذاریها، راهیان نور با چالشهای جدی روبهروست؛ چالشهایی که بیش از هر چیز به نوع نگاه به فرهنگ بازمیگردد. مردم دوست دارند در این اردوها شرکت کنند، اما هزینهها، بهویژه در بحث حملونقل، مانع میشود. راهیان نور باید سوبسید داشته باشد.»
محمدی با انتقاد از نگاه هزینهای به فعالیتهای فرهنگی میافزاید: «نمیدانم چرا بعضیها هنوز فرهنگ را هزینه میبینند. این هزینه نیست؛ سرمایهگذاری است. ما داریم نسل تربیت میکنیم. نسلی را با آدمهایی آشنا میکنیم که فرهنگساز و تاریخساز بودند. اینها میتوانند الگوی نسل جوان ما باشند.»
او معتقد است اگر از راهیان نور بهدرستی حمایت شود، بسیاری از معضلات فرهنگی و اجتماعی در شهرها کاهش پیدا میکند. همچنین چندین بار در سخنان خود به این نکته اشاره میکند که این حرکت معنوی باید تقویت شود و پشتیبانی درست بگیرد تا بازخوردش را مستقیم در فرهنگ جامعه ببینیم. »
آمار اعزامها؛ کاهشها و واقعیتها
در بخش دیگری از گفتوگو مسئول اردویی راهیان نور سپاه استان اصفهان، به آمار اعزام زائران راهیان نور در سال ۱۴۰۴ اشاره میکند: «امسال اردوهای راهیان نور کردستان بهدلیل جنگ ۱۲روزه نتوانست در موعد خودش بهطور کامل برگزار شود و تقریباً به نصف کاهش پیدا کرد. با این حال، اردوهای دانشآموزی همچنان با جدیت دنبال شد. در مهر و آبان، اردوهای دانشآموزی دختران برگزار شد و بعد از آن پسران اعزام شدند که در مجموع حدود ۱۲ هزار نفر بودند. در بخش دانشجویی نیز برنامهها ادامه دارد. حدود ۵ هزار دانشجو هم قرار است در اردوهای راهیان نور شرکت کنند.»
زیرساختها؛ شرط تداوم کیفیت
محمدی یکی از الزامات ارتقای کیفی راهیان نور را توجه به زیرساختها میداند و میگوید: «در شمال خوزستان، با پیگیریهایی که از سوی بخشداران، فرمانداران و مسئولان انجام شده، قرار است یک اردوگاه جدید ساخته شود. این اردوگاه میتواند نقش مهمی در بهبود کیفیت اردوها داشته باشد. با ساخت این اردوگاه، فاصله زمانی بین یادمانها و محل اسکان کمتر میشود و از نظر زیرساخت، اسکان و امکانات، شرایط بهتری برای زائران فراهم خواهد شد. نوسازی زیرساختها میتواند راهیان نور سالهای آینده را از نظر اجرایی، منظمتر و اثرگذارتر کند.»
راهیان نور؛ بازخوردی که دیده میشود
این فعال فرهنگی، باتوجه به اینکه بازخورد راهیان نور را چیزی میداند که بهوضوح در جامعه قابل مشاهده است بیان میکند: «نتیجه این کار را ما در فرهنگ میبینیم. جوانی که از راهیان نور برمیگردد، نگاهش تغییر کرده، حساسیتش نسبت به ارزشها بیشتر شده و این یعنی اثرگذاری واقعی. البته این اثرگذاری، نیازمند استمرار است. اگر میخواهیم این نتایج حفظ شود، باید حمایتها ادامهدار باشد. مسئولان نباید این حرکت را رها کنند.»
مسئول اردویی راهیان نور سپاه استان اصفهان در بخش پایانی گفتوگو به برنامههای جانبی راهیان نور اشاره میکند: «این برنامهها به خلاقیت جوانان میدان میدهد.در برخی اردوها، دانشآموزان و دانشجویان از نظر هنری فعال بودند؛ دلنوشته، فیلم، عکس و آثار مختلف تولید کردند. این آثار در قالب جشنواره بررسی میشود و آثار برتر به نمایش درمیآید. این تولیدات، در معرض دید مردم قرار میگیرد و خودِ جوانها، راوی تجربهشان از راهیان نور میشوند.»
محمدی در نهایت نگاهش را به آینده معطوف میکند آیندهای که به باور او، میتواند روشنتر باشد اگر حمایتها جدیتر شود و بیان میکند: «تصمیم ما این است که برنامههای آینده را بهتر و باکیفیتتر برگزار کنیم، به شرطی که مسئولان کنار ما بمانند و حمایت کنند.»
او راهیان نور را نه یک برنامه مقطعی، بلکه یک مسیر میداند؛ مسیری که اگر بهدرستی دیده شود، میتواند نسل آینده را با ارزشهایی پیوند بزند که ریشه در تاریخ و هویت این سرزمین دارد. راهیان نور، آینهای است که گذشته را به امروز و فردا پیوند میزند. تجربهای که بهگفته فعالان این حوزه، هنوز هم مؤثرترین ابزار فرهنگی برای ارتباط نسل جوان با مفاهیم ایثار و شهادت است. اما تداوم این اثرگذاری، بیش از هر چیز به یک تغییر نگاه نیاز دارد؛ نگاهی که فرهنگ را نه هزینه، بلکه سرمایهای برای آینده بداند.