به گزارش اصفهان زیبا؛ ایـــن بـــار قطـــار هممحله بـــه ایســـتگاه جلفـــا میرســـد؛ محلـــهای در اصفهـــان کـــه معمـــاری خانههایـــش زیبـــا و متفـــاوت اســـت و بـــرای مراســـم ســـال نـــو آن، شـــهروندان از نقـــاط مختلـف شـهر بـه جلفـا میآینـد. بـرای آگاهـی از مراسـمهای آیینـی اهالـی ارامنـه محلـه جلفـا بـا کشــیش وارطــان آقابابایــان، از روحانیــون ارامنــه محلـــه گفتوگـــو کردیـــم.
ساعت تحویل سال نو اینجا ثابت مانده!
کشــیش پــس از سلام و احوالپرســی بــه نحــوه برگـــزاری مراســـم ســـال نـــو و قدمـــت تاریخـــی آن میپـــردازد:
در روز سـال نـو مسـیحی چنـد عیـد پشت سرهم داریـم. اولیـن عیـد، عیـد روز یکـم ژانویـه اسـت. در شــب 31 دســامبر مثــل هموطنانمان که ایام نوروز، در شــب قبـــل از عیـــد در منـــازل خـــود مراســـم برگـــزار میکننـــد، مـــا نیـــز در ایـــن عیـــد دورهم جمـــع میشـویم و سـال نـو را جشـن میگیریـم. سـاعت تحویـــل ســـال نـــو برای ما همیشـــه ســاعت 12 شــب اســت. دلیــل انتخــاب ایــن ســاعت ثابت، ریشه در سنتهای تاریخی و فرهنگی دارد؛ به این صورت که نیمهشب آغاز روز جدید در فرهنگ و سنت مسیحی پذیرفتهشده است؛ بنابراین شروع سال نو نیز باهمین ساعت مشخص میشود. این ساعت بهعنوان لحظهای نمادین، فرصتی است برای گردهمایی خانوادهها و جوامع، برای دعا و اندیشه به سال تازه و برای جشن و شادی جمعی. همزمان با تحویل سال، چراغها روشن میشوند، مراسم مذهبی و اجتماعی برگزار و حس آغاز دوباره و تازگی در فضا، جاری میشود. به همین دلیل، ساعت ۱۲ نیمهشب تنها یک عدد روی ساعت نیست، بلکه نقطهای است که مردم در سراسر جهان باهم، همزمان لحظه آغاز سال جدید را تجربه میکنند و شادی و امید به سال نو را با دیگران شریک میشوند. در صبـــح روز عیـــد، مراســـم عشـــای ربانـــی را در کلیســـای وانـــک انجـــام میدهیـــم. مـــردم در ایــن مراســم حضــور پرشــوری در کلیســا دارنــد و بـــه یکدیگـــر تبریـــک میگوینـــد. البتـــه بایـــد بـــه ایــن نکتــه اشارهکنم کــه در ایــن روز بابانوئــل هـــم حضـــور دارد و عیـــدی و هدیـــه هـــم بیـــن مـــردم تبـــادل میشـــود.
بابانوئل که بود و چه کرد؟
آقابابایان سپس درباره شخصیت تاریخی بابانوئل و نام اصلی او چنین توضیح میدهد: «شخصیتی که امروزه با نام بابانوئل شناخته میشود، درواقع برگرفته از نیکلولاس قدیس اهل شهر میرا است. ایشان در قرن چهارم میلادی در شهر «میرا» زندگی میکرد که امروزه در خاک ترکیه قرار دارد.
نیکلاس قدیس یک روحانی مسیحی و از خانوادهای مرفه بود که ثروت خود را صرف کمک به نیازمندان میکرد و به بخشندگی و دستگیری از فقرا شهرت داشت. بر اساس روایتهای تاریخی، او بهطور پنهانی و اغلب در شب به افراد بیبضاعت کمک مالی یا هدیه میرساند تا کرامت آنان حفظ شود.
در سنتهای سال نو ارامنه، تزیین درخت کاج به جشن سال نو میلادی مربوط است. این درخت نماد تازگی، تداوم زندگی و برکت سال آینده دانسته میشود و خانوادهها با آراستن آن، آرزوی رفاه، صلح و خوشبختی برای سال جدید میکنند.
تا امــروز ایــن مراســم بهصــورت مســتمر انجامشده اســـت؛ خصوصاً در منازلـــی کــه فرزنـــد کوچـک وجـود دارد، پـدر و مادرهـا درخـت کاج را تزییــن میکننــد و هدیههــا را آمــاده میکننــد تــا زمانـی کـه فرزنـدان صبـح از خـواب بیـدار شـدند هدیـــه خـــود را از زیـــر درخـــت کاج بردارنـــد. دیدن هدیـــهها و برداشتن آنها برای فرزنـدان شـادی و هیجـــان فراوانی به ارمغـــان میآورد و احساس برکت و محبت خانواده را در آغاز سال جدید تجربه میکننـــد.
ما ارامنه مسیحی کــه ارتدوکس مشرقی هســتیم در روز ششـم ژانویـه، یعنـی شـش روز بعـد از تحویـل ســـال، جشـــن میـــلاد حضـــرت مســـیح و غسلتعمیدش را انجـــام میدهیـــم.
25 دســامبر کــه اصطلاحاً به آن «کریســمس» گفته میشود، روز تولــد حضـرت مسـیح بـه روایـت کاتولیکهاسـت؛ در سنت کلیسای ارامنه، ششم ژانویه هم بهعنوان روز میلاد مسیح و هم غسلتعمید ایشان شناخته میشود و بر اساس کتاب مقدس، حضرت مسیح توسط حضرت یحیی تعمید داده شد و آبهای رود اردن بابرکت الهی مزین گردید. علاوه بر تعمید، در سنت این کلیسا، جشن میلاد مسیح نیز در همان ششم ژانویه انجام میشد و این تاریخ، قدیمیتر از تاریخ 25 دسامبر است که بعدها کلیسای رومی برای تولد حضرت مسیح تعیین کرد.
کلیسای روم در قرن چهارم میلادی تولد حضرت مسیح را در 25 دسامبر مشخص کرد تا همزمان با جشن رومی «آفتاب بیپایان» برگزار شود و مردم تولد نور الهی را با نور خورشید همزمان جشن بگیرند.
ارامنه اما همچنان مراسم خود را در ششم ژانویه برگزار میکنند و طی آن غسلتعمید انجام میشود. این مراسم نهتنها یادآور تعمید و تولد حضرت مسیح است، بلکه فرصتی است برای تجربه برکت الهی، تجدید ایمان و پاسداشت سنتهای الهی و ارتباط با ریشههای تاریخی و معنوی جامعه ارمنی.در مراســـم عشـــای ربانـــی آب را تقدیـــس میکنیم؛ بــه ایـــن صـــورت که روغــن مقـــدس را طی مراسم باشـــکوهی در آب میریزیم و دعا میخوانیم تا آب بابرکت و تقدس الهی آغشته شود. در این مراسم، کشیش یعنی روحانی مسیحی، آب را تقدیس میکند و برکت و آرامش را برای همه جهان طلب میکند. بر اساس سنت کلیسای رسولی ارمنی، طی این مراسم آب مقدس در میان مردم توزیع میشود تا همگان از برکت و نعمت الهی بهرهمند شوند. حال و هوای جلفا در سال نو دیدنی است
او در ادامـــه میگویـــد: «در روزهایـــی کـــه مراســمهای آیینــی در محلــه جلفــای اصفهــان برگـــزار میشـــود، نشـــاط و جوشوخـــروش فوقالعـــادهای در جلفـــا برجاســـت؛ چـــرا کـــه بـــه هراندازه کــه ایــن مراســمها را بهخوبــی برگــزار کنیــم، ســال پربرکــت و خوبــی خواهیــم داشــت؛ بنابرایــن از هیــچ تلاشــی بــرای بهتــر برگزار شدن آن دریـــغ نمیکنیـــم. اگـــر اواســـط دســـامبر بـــه محلـــه جلفـــا بیایـــد شـــاهد حالوهـــوای ســـال نـــو و جشـــن خواهیـــد بـــود. مغازههـــای ارامنـــه در محلـــه جلفـــا نیـــز حالوهـــوای کریســـمس میگیـــرد و شـــما شـــاهد درختهـــای کریســـمس و حضـــور بابانوئـــل در ویتریـــن مغازههـــا هســـتید. از طرفــی مــا هــم مثــل بقیه هموطنانمان در ایران معتقــد هســتیم کـــه هـــر ســـالی را هرگونـــه کـــه شـــروع کنیـــد بـــه همـــان صـــورت تـــا انتهـــای ســـال ادامـــه پیـــدا خواهـــد کـــرد. پـــس ســـال نـــو را بـــه بهتریـــن شـــکل شـــروع میکنیـــم تـــا ســـال را بهخوبـــی هـــم بـــه پایـــان برســـانیم و ایـــن تفکـــر نشـــئتگرفته از ایرانـــی بـــودن ماســـت.
در مراســم ســال نــو همانگونه کــه در فرهنــگ ایرانـــی دیدوبازدید وجـــود دارد، ما هـــم ایـــن برنامـــه را داریـــم و پـــس از تحویـــل ســـال شـــروع بــه دیدوبازدید میکنیــم و بــه اقــوام و نزدیــکان هدیـــه میدهیـــم و عیـــد را تبریـــک میگوییـــم.