به گزارش اصفهان زیبا؛ جنگ ناهمتراز به جنگی گفته میشود که کشورهای درگیر جنگ در رتبهبندی قدرت نظامی با یکدیگر فاصله زیادی داشته باشند. در جنگ ناهمتراز کشوری که قدرت نظامی بالاتری دارد زمانی پیروز میشود که با سرعت و با کمترین هزینه به اهداف خود رسیده و جنگ را خاتمه دهد.
از سوی دیگر کشوری که در رتبهبندی قدرت نظامی، پائینتر است، زمانی پیروز میدان است که با تابآوری ضربات واردشده را تحمل و با ایجاد جنگ فرسایشی برای متجاوز، هزینه را از فایده برای فزونتر سازد. اینجا متجاوز ترجیح میدهد جنگ را خاتمه داده و آنرا ادامه ندهد. یکی از پایههای اصلی تابآوری در برابر مهاجم با ارتش قدرتمند، دفع عملیاتهای روانی و حملات شناختی و حفظ اتحاد و آرامش مردم است .
عملیات روانی چیست؟
به سلسله اقداماتی که دشمن چه با سختافزار نظامی و چه با نرمافزار در فضای رسانه که در جهت آسیب به امنیت روان، ایجاد ترس، ناامیدی، یاس، بیانگیزگی و یا همسو ساختن جریانات فکری با اهداف خودش انجام میدهد عملیات روانی میگویند. در جنگ ناهمتراز دشمن با استفاده از عملیات روانی وسیع میخواهد با هزینه کمتر و در مدت زمان کوتاهتر به اهداف خود دست یابد.
عملیات روانی با سختافزار نظامی
برای ایجاد فضای رعب، دلهره، ترس و ناامیدی و القا مصیبت بیپایان، دشمن به دستاوردسازی با تسلیحات نظامی خود روی میآورد؛ مثل ترور شخصیتهای برجسته، انهدام وسیع مکانهایی که در دید مردم است، حضور جنگندهها پس از سرکوب پدافندی و حتی شکستن دیوارصوتی، استفاده از بمبها با تخربب پایین، اما صدای مهیب و … . در کنار این اعمال میتوان از هدف قرار دادن منابع سوخت یا کالاهای اساسی برای ایجاد التهاب اذهان عمومی و سوق دادن جامعه به سمت ایجاد قحطی کاذب یاد کرد.
قحطی کاذب؛ نمونهای از عملیات روانی
در بدو شروع تمام جنگها، شوکی به مردم وارد میشود که آنها تصور میکنند احتمال دارد کالاهای اساسی به دلیل بروز نقص در چرخه تولید و توزیع کمیاب شود. حالا کافی است متجاوز نیز بر آتش این التهاب بدمد و مردمی که معنویاتی چون ایثار، همیاری و … را با احاطه جنگشناختی فراموش کرده باشند به جای درک شرایط و عدم خرید مازاد نیاز، شتابزده به سراغ فروشگاهها، پمپبنزینها و نانواییها هجوم برده و دست به خرید فراوان و پرحجم آنها بزنند. این خرید مازاد نیاز و احتکار خانگی خود باعث به هم خوردن تعادل عرضه و تقاضا شده و حتی اگر هیچ خللی در عرضه صورت نگرفته باشد، چنین عملی خود موجب قحطی کاذب میشود. حالا مهاجم با بزرگنمایی کاستی کالاهای موردنیاز مردم به سیاهنمایی شرایط، ترس از آیندهای فاجعه بارتر را انتشار داده و حاکمیت را مقصر وضع موجود معرفی میکند. اینجا مردم دیگر به توصیههای مدیریت بحران عمل نکرده و به اعمال خودسرانه، احساسی، هیجانی و تکانشی روی میآورند و بحرانی روی بحران جنگ توسط خود مردم ایجاد میشود که توان مدیریت شرایط جنگی را برای مسئولین بسیار دشوار مینماید.
شایعه؛ تخریب امنیت روانی
شایعه از دیگر تسلیحات عملیات روانی است که بسیار راحت منتشر میشود و شاید افراد به عمق آسیب شایعات به روانشان آگاه نباشند. اما قرار گرفتن در معرض حجم وسیعی از اطلاعات نامعتبر سلامتی روان و جسم را به سرعت به خطر میاندازد. یک جامعه پایدار و مقاوم وابسته به سلامت جسم و روح است و اگر سلامت جسم و روح آسیب ببیند، توان تابآوری در برابر تهاجم به شدت کاهش مییابد. دشمن در عملیات روانی به وسیله شایعهپراکنی، با سوهان اخبار جعلی، به روح و روان جامعه حمله میکند و مردم ناخواسته خود با قرار گرفتن در چرخه بازنشر این اطلاعات نادرست در روند به هدف رسیدن دشمن کمک میکنند. از نمونههای بارز شایعات در جنگهای ناهمتراز شایعه مورد هدف قرار دادن امکان مختلف است. مثلا عنوان میشود قرار است فلان مکان را فردا دشمن بزند. این شایعه مانند مورد اصابت قرار گرفتن آن مکان برای ساکنانش زجرآور خواهد بود، زیرا آنان هر لحظه مورد هدف قرار گرفته شدن را در ذهن تداعی میکنند. خیلی ها تصور میکنند با بازگو نمودن این موارد باعث آگاهی دیگران میشوند، اما در واقع این دادهها اصلا آگاهی نیست، بلکه سمی است به نام شایعه.
ده دستورالعمل برای مقابله با جنگ روانی
۱- عدم انتشار شایعات: از بازنشر اخبار بدون منبع معتبر خودداری کنید. شایعات، هراس و اختلال اجتماعی را افزایش میدهند.
۲- اعتماد فقط به رسانههای رسمی و تأییدشده: اخبار را تنها از کانالهای رسمی دولتی یا رسانههای معتبر بینالمللی دریافت کنید.
۳- پرهیز از اظهارنظرهای احساسی در فضای مجازی: تحلیلهای شخصی ممکن است ناخواسته به تبلیغات دشمن کمک کند.
۴- عدم بازکردن پیامهای ناشناس یا مشکوک: پیامهای فیشینگ، تماسهای ناشناس یا محتوای تحریککننده را نادیده بگیرید.
۵- حفظ آرامش و جلوگیری از رفتارهای جمعی هیجانی: از تجمعهای غیرضروری یا واکنشهای سریع به اخبار غیرمؤكد خودداری کنید.
۶- تقویت روحیه جمعی و انسجام اجتماعی: همبستگی ملی مهمترین سلاح در برابر جنگ روانی دشمن است.
۷- عدم بازنشر محتوای دشمن (اعم از متن، عکس یا فیلم): بازنشر محتوای دشمن در قالبهای مختلف به گسترش پیام دشمن کمک میکند.
۸- آمادگی برای حملات سایبری و اختلال در ارتباطات: ممکن است قطعی اینترنت یا شبکههای موبایل رخ دهد. برنامههای جایگزین ارتباطی داشته باشید.
۹- توجه به اعتبار تصاویر، اخبار و نظرات در فضای مجازی: دشمن ممکن است از اخبار جعلی ساختهشده با هوش مصنوعی، دیپ فیک یا حسابهای جعلی برای فریب استفاده کند.
۱۰- همکاری با نهادهای امنیتی و گزارش فعالیتهای مشکوک: اگر به محتوای مشکوک برخوردید، آن را به مراجع مربوطه گزارش دهید.
ما کی پیروز میشویم؟
تنها رمز پیروزی در یک نبرد ناهمتراز فقط و فقط «تابآوری» در برابر مهاجم است که میسر نمیشود مگر با اتحاد و همدلی و حضور در صحنه برای از بین بردن نقشههای عملیات روانی دشمن. اگر جامعه استوار بماند، نیروهای مسلح با اتکا بر این صلابت قطعا هزینه را بر دشمن آنچنان افزایش خواهند داد که راهی جز ترک میدان نبرد برای او باقی نخواهد ماند و این سرآغاز تاریخی جدید برای کشورمان خواهد بود؛ برگی که در آن با خط درشت خواهند نوشت «مردمان ایرانزمین» چنان متحد پشتیبان نیروهای مسلح و دولتشان بودند که پشت قویترین ارتش جهان و سگ هارش در منطقه را به خاک مالیدند. این برگ تاریخ چشم طمع بدخواهان به کشورمان را دههها کور و امنیتمان را بیمه خواهد کرد، انشاالله.