به گزارش اصفهان زیبا؛ توجه به سلامت روان جامعه در شرایط بحرانی کنونی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است؛ موضوعی که میتواند منجر به افزایش تابآوری شهروندان و همچنین کاهش استرس و اضطراب آنها شود. گزارشها حاکی از این است که در شرایط بحرانی مثل جنگ، تماسها با دو سامانه اورژانس اجتماعی و همچنین صدای مشاور افزایش چشمگیری پیدا میکند؛ سامانههایی که بهصورت رایگان به شهروندان خدمات روانشناسی و مشاوره ارائه میدهند تا اضطراب جامعه را کاهش دهند. سیدحسن موسوی چلک، رئیس کمیته مدیریت بحران سازمان بهزیستی کشور، در گفتوگو با «اصفهان زیبا» این موضوع را تأیید میکند و میگوید در روزهای گذشته بیش از ۱۰هزار تماس با سامانه صدای مشاور از سوی شهروندان برقرار شده است.
هفتهای که گذشت، برای شهروندان لحظات سخت و پرتنشی رقم خورد؛ شرایطی که به دلیل جنگ پیش آمد و باعث نگرانی و تشویش بسیاری از مردم شد. با توجه به وضعیت کنونی، بهزیستی چه تدابیری برای کاهش نگرانی و اضطراب افراد در نظر گرفته است؟
با توجه به شرایط بحرانی که در آن قرار داریم، باید به مسئله سلامت روان شهروندان توجه ویژهای شود. در ایران، خط ۱۴۸۰ با عنوان صدای مشاور سازمان بهزیستی در حال فعالیت است؛ همچنین ۱۲۳ اورژانس اجتماعی نیز در زمینه مشاوره و مداخلهگری فعال است. در بحرانها معمولا مواردی که با این خطوط تماس میگیرند و نیاز به راهنمایی و مشاوره دارند در حوزه سلامت روانی اجتماعی است. در همه بحرانها، چه طبیعی و چه غیرطبیعی، سامانههای بهزیستی بهصورت شبانهروزی فعالیت میکنند. علاوه بر این، با توجه به شرایط جنگی کنونی اعلام شده است که افراد آسیبدیدهای که نیاز به دریافت خدمات مشاوره و روانشناسی و مددکاری دارند، میتوانند از سازمان بهزیستی بهصورت رایگان این خدمات را دریافت کنند.
محور تماسها با این دو سامانه معمولا چه موضوعاتی هستند؟
در بحرانها، اولویتها مثل شرایط طبیعی و غیربحرانی نیست و تغییر میکنند و بیشتر حول استرس و اضطراب ناشی از جنگ و از دست دادن عزیزان و روابط بینفردی و موضوعاتی از این قبیل هستند. در چند روز گذشته بیش از ۱۰ هزار تماس مرتبط با ۱۴۸۰ و بیش از ۷ هزار و ۵۰۰ تماس نیز با خط ۱۲۳ از سوی شهروندان برقرار شده است. بیشتر این تماسها، همانطور که اشاره کردم، حول نگرانیهای ناشی از جنگ است؛ معمولا در بحرانها، موضوعات عادی که افراد به خاطر آنها با این سامانهها تماس میگرفتند، در اولویت قرار نمیگیرند.
با توجه به ازدیاد متقاضیان، آیا با کمبودی مواجه هستید؟
هرچقدر که تبلیغات و آگاهی در رابطه با این خطوط بیشتر انجام شود، مسلما متقاضیان بیشتری نیز با آنها تماس میگیرند؛ بنابراین طبیعی است که محدودیتهایی در تأمین نیروی انسانی و زیرساختها به وجود آید. برای مثال، در حال حاضر اورژانس ۱۲۳ نیاز به خودروهای امدادی دارد. اکنون کمتر از ۳۰۰ خودرو در اختیار این اورژانس قرار دارد و نیاز به حدود ۵۰۰ خودروی دیگر نیز احساس میشود که به دلیل شرایط جنگی، امکان تأمین آنها هنوز محقق نشده است.
از سوی دیگر، تأمین نیروی انسانی و همچنین پرداخت حقوق و مزایای آنها نیز نیاز به بودجه دارد. با این وجود، تمام تلاش سازمان بهزیستی این است که با تمام بضاعت خود و همچنین فعالیت ۵ هزار مشاور در سراسر کشور، به شهروندان در زمان بحران خدمترسانی متناسبی انجام دهد و متقاضیان از خدمات مشاورهای و روانشناسی بهرهمند شوند. علاوه بر این، مشاورانی که از وزارت ورزش مجوز داشتند نیز آمادگی خود را برای کمک به بهزیستی اعلام کردهاند. داوطلبان و گروههای حمایتی روانی اجتماعی نیز ابراز آمادگی کردهاند و میتوانند به بهزیستی کمک کنند و خدمات مختلفی را به مردم ارائه دهند. در برخی از استانها مثل تهران، سیستم بهصورت برخط است و همکاران بهزیستی در خانه نیز قادر به فعالیت و پاسخگویی به شهروندان هستند.
در این شرایط، چه کسانی بیشترین تماس با سامانههای مشاوره بهزیستی را دارند؟
بیشتر تماسهایی که با دو سامانه بهزیستی صورت میگیرد، از طرف زنان است؛ البته کودکان نیز با این خطوط تماس میگیرند؛ معمولا رغبت زنان برای دریافت مشاوره، چه در شرایط بحران و چه در شرایط عادی، نسبت به مردان بیشتر است.
آیا مشاورهها بهصورت دنبالهدار انجام میشود؟
بستگی دارد؛ گاهی مواقع نیاز است تا برخی از متقاضیان به مشاوران ارجاع داده شوند یا اینکه در برخی از موارد نیز باید مداخلاتی صورت گیرد که اورژانس اجتماعی وظیفه این امر را برعهده دارد.
آیا در شرایط کنونی، روانشناسان و مشاوران بهصورت داوطلبانه امکان همکاری با بهزیستی را دارند؟
بله، داوطلبان دارای صلاحیت حرفهای از سازمان روانشناسی و همچنین افراد دارای مجوز از مرکز مشاوره وزارت ورزش میتوانند بهزیستی را یاری کنند.همچنین گروههایی که قبلا توسط خود بهزیستی آموزش دیدهاند نیز ظرفیت کمکرسانی به این سازمان را در شرایط جنگی دارند.
با توجه به شرایطی که در آن قرار داریم، جامعه چگونه میتواند تابآوری خود را افزایش دهد؟
بخشی از این مسئله به سیاستگذاریها مربوط میشود و بعد از آن، آموزش به شهروندان در این شرایط از اهمیت زیادی برخوردار است تا آنها بتوانند تابآوری خود را افزایش دهند.