به گزارش اصفهان زیبا؛ در روزهایی که کشور عزیزمان ایران درگیر شرایط جنگی و اضطراب ناشی از حملات دشمن است، یکی از گروههای حساس و در عین حال کمتر دیدهشده، سالمندانی هستند که بیش از سایرین در معرض فشارهای روانی، تنهایی و اضطراب قرار دارند. تجربههای گذشته نشان میدهد در هر بحران، این قشر به دلیل وابستگیهای عاطفی و نگرانیهای ناشی از تغییرات ناگهانی، بیش از دیگران آسیبپذیر میشوند.
کارشناسان سلامت روان معتقدند در چنین شرایطی، حفظ انسجام خانوادگی، پرهیز از انتقال اخبار تهدیدآمیز و تأمین نیازهای دارویی و حمایتی سالمندان، میتواند نقش مهمی در کاهش تنشهای روحی و حفظ آرامش آنان ایفا کند. مجتبی ناجی، روانشناس در گفت و گو با « اصفهان زیبا» با اشاره به شرایط جنگی اخیر و پیامدهای روانی آن برای گروههای مختلف جامعه توضیح میدهد: «در چنین شرایطی باید توجه داشت که همه سالمندان وضعیت یکسانی ندارند و برخی از آنان به دلیل کاهش تواناییها و مهارتهای فردی، بیش از دیگران در معرض آسیبهای روانی قرار میگیرند.»
او با بیان اینکه در میان سالمندان طیفهای متفاوتی از نظر توانایی و کارآمدی وجود دارد، میگوید: «گروهی از سالمندان همچنان از تواناییهای مدیریتی و حتی قدرت رهبری در خانواده برخوردارند و امور زندگی خود را بهصورت مستقل اداره و حتی برای سایر اعضای خانواده خط و مشی تعیین میکنند. در چنین شرایطی اگر برای این دسته از سالمندان تعیین تکلیف شود، ممکن است زمینه بروز تنش و تعارض فراهم شود.»
ناجی ادامه میدهد: «آنچه در شرایط فعلی بیش از همه اهمیت دارد، توجه به سالمندانی است که به دلیل افت عملکرد جسمی یا روانی دچار ضعف شدهاند و به حمایت بیشتری نیاز دارند. همچنین باید در نظر داشت که منظور از سالمند صرفا تمام افراد بالای ۶۵ سال نیست، بلکه آن دسته از سالمندانی که با استرس، اضطراب، یأس یا افسردگی مواجه هستند، در شرایط جنگی فعلی آسیبپذیری بیشتری دارند و باید مورد حمایت جدی قرار گیرند.»
این روانشناس با اشاره به مسئله تنهایی و انزوای سالمندان در شرایط بحران تصریح میکند:« یکی از عواملی که میتواند در این روزها فشار روانی سالمندان را افزایش دهد، احساس تنهایی و انزواست. تجربه نشان میدهد که در شرایط بحرانی، استرس در میان سالمندان تشدید میشود و اگر آنان در محیطی تنها قرار داشته باشند، این فشار روانی بیشتر خواهد شد.»
او میافزاید:« برای تعدیل و کاهش استرس سالمندان توصیه میشود که آنان در این شرایط تنها نمانند. اطرافیان، بهویژه اعضای درجه یک خانواده، باید ارتباط خود را با والدین سالمند تقویت کنند و این ارتباط صرفا به تماس تلفنی محدود نشود. حضور فیزیکی و کنار هم بودن اعضای خانواده میتواند نقش مهمی در کاهش اضطراب سالمندان داشته باشد.»
ناجی با تأکید بر اهمیت انسجام خانوادگی در شرایط بحرانی میگوید: «در زمان بحران، انسجام درونخانوادگی اهمیت دوچندان پیدا میکند. حتی اگر اعضای خانواده در شرایط عادی بهصورت مستقل زندگی میکنند، در شرایط غیرعادی مانند وضعیت جنگی لازم است سبک زندگی متناسب با شرایط تغییر کند و در صورت امکان، اعضای خانواده بهطور موقت در کنار سالمندان زندگی کنند تا احساس امنیت و آرامش بیشتری برای آنان فراهم شود.»
او با اشاره به نحوه انتقال اخبار و اطلاعات به سالمندان اظهار میکند: «یکی از نکات مهم در این شرایط آن است که لازم نیست موضوعات تهدیدآمیز یا گمانهزنیهای مربوط به آینده جنگ برای سالمندان مطرح شود. پیشبینیهای بدبینانه درباره موضوعاتی مانند قحطی، قطع برق یا آب و موارد مشابه میتواند موجب افزایش یأس و ناامیدی در میان سالمندان شود.»
این روانشناس ادامه میدهد:« دوره سالمندی بهطور طبیعی با نگرانیهایی درباره آینده همراه است و بسیاری از سالمندان نگرش منفیتری نسبت به آینده دارند. بنابراین بیان اخبار تهدیدآمیز، خطرساز یا ناامیدکننده تا حد امکان باید محدود شود تا فشار روانی مضاعفی بر آنان وارد نشود.»
او همچنین تأکید میکند: «البته این موضوع به معنای نادیده گرفتن مسائل ایمنی نیست. لازم است نکات احتیاطی و ایمنی همچون دور ماندن از پنجرهها، شیشهها و آینهها و رعایت توصیههای ایمنی در زمان بحران به سالمندان یادآوری شود، زیرا این موارد نوعی پیشگیری از وقوع حادثه محسوب میشود.»
نیازهای دارویی تامین شود
ناجی همچنین با اشاره به اهمیت تأمین نیازهای درمانی سالمندان، میگوید:
«یکی دیگر از مسائل مهم در شرایط فعلی، تأمین مایحتاج دارویی سالمندان است. بهویژه سالمندانی که به بیماریهای مزمن مانند دیابت، بیماریهای قلبی یا فشار خون مبتلا هستند، باید از نظر دارو و اقلام مورد نیاز سلامت مورد توجه قرار گیرند.»
او میافزاید: « خانوادهها باید تلاش کنند ذخیره دارویی این سالمندان و اقلام ضروری مرتبط با سلامت آنان برای چند ماه آینده تأمین شود تا در صورت بروز مشکلات احتمالی در دسترسی به دارو، نگرانی و فشار روانی کمتری متوجه آنان باشد.»
او با اشاره به تجربه نسل سالمند از بحرانها و جنگهای گذشته توضیح میدهد:
« بسیاری از سالمندان در ذهن خود این تجربه را دارند که در گذشته نیز شرایط دشوار را پشت سر گذاشتهاند و از آن عبور کردهاند. همین تجربه اعتماد به نفس و توان روانی برای آنان ایجاد میکند.»
ناجی با بیان اینکه البته تفاوت شرایط جنگهای امروز با گذشته ممکن است موجب نگرانی سالمندان شود، میگوید: «گاهی اخباری منتشر میشود که از متفاوت بودن شرایط جنگ کنونی نسبت به گذشته سخن میگوید و همین موضوع میتواند برای سالمندان تنشزا باشد. با این حال، تجربه نشان داده است که بسیاری از سالمندان با اتکا به تجربیات گذشته، نوعی خوشبینی و نگاه امیدوارانه را در مواجهه با بحرانها در پیش میگیرند.»او تأکید میگوید: «در چنین شرایطی بهتر است خانوادهها به طیفی از اخبار توجه کنند که صرفا منفی نباشد. انتقال اخبار امیدوارکننده و تقویت نگاه مثبت نسبت به آینده میتواند به کاهش اضطراب سالمندان کمک کند.»