به گزارش اصفهان زیبا؛ در پس تحولات پرتنش میان ایران و ایالات متحده، منطقه خلیج فارس در روزهای اخیر وارد مرحلهای از درگیریهای مستقیم و چندلایه شده است؛ مرحلهای که در آن، همزمان با تبادل حملات در میدان نظامی، ابزارهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی نیز بهطور فعال وارد صحنه شدهاند.
در این چارچوب، تنگه هرمز بار دیگر از یک مسیر صرفاً کشتیرانی، به یکی از مؤلفههای اصلی بازدارندگی و مدیریت بحران تبدیل شده است.
با آغاز درگیری نظامی از سوی ایالات متحده علیه ایران و گسترش دامنه عملیات در منطقه، تهران نیز مجموعهای از پاسخهای میدانی و غیرمیدانی را در دستور کار قرار داد.
یکی از مهمترین ابعاد این پاسخ، استفاده از ظرفیتهای راهبردی در حوزه انرژی و ترانزیت دریایی بود؛ جایی که محدود شدن تردد در تنگه هرمز بهعنوان بخشی از فشار متقابل مطرح شد.
هدف ایران در این مقطع، نه صرفاً بستن یک مسیر دریایی، بلکه افزایش هزینههای ادامه درگیری برای طرف مقابل و وادار کردن آن به پذیرش قواعد جدید بازی تعریف میشود.
در واقع، تهران تلاش دارد نشان دهد که ادامه فشار نظامی و اقتصادی بدون پیامد متقابل نخواهد بود و میتواند به گسترش بحران به شریانهای حیاتی انرژی جهانی منجر شود.
در ادامه این روند و همزمان با تحولات مرتبط با آتشبس،خبر باز شدن تنگه هرمز از سوی وزیر امور خارجه کشورمان منتشر شد و به نظر آمد که این تنگه به روی تعداد محدودی از کشتیهای تجاری و نفتکشها باز شده است؛ اقدامی که از سوی برخی ناظران بهعنوان سیگنالی از مدیریت تنش و آمادگی برای تنظیم شرایط تلقی شد.
اما این وضعیت پایدار نماند و در کمتر از چند ساعت از انتشار این خبر با اعلام تداوم محدودیتها از سوی سخنگوی قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا(ص) و آنچه «بدعهدی» آمریکا در حوزه رفع موانع تردد دریایی عنوان شد، بار دیگر تصمیم به بازگشت به شرایط قبلی و تشدید کنترل تنگه اتخاذ شد. رفتوبرگشتی سریع که واقعیت مهمی را برجسته میکند؛ اینکه تنگه هرمز امروز نهفقط یک گذرگاه جغرافیایی، بلکه یک متغیر فعال در میدان رقابتهای ژئوپلیتیکی است.
ابزاری که میتواند در بازههای زمانی کوتاه، هم بر بازار جهانی انرژی اثر بگذارد، هم در محاسبات سیاسی قدرتهای بزرگ اخلال ایجاد کند و هم بهعنوان اهرمی برای تغییر رفتار طرف مقابل بهکار گرفته شود.
به همین دلیل، هر تغییر در وضعیت این تنگه، دیگر صرفاً یک خبر منطقهای نیست، بلکه سیگنالی است با برد جهانی که پیامدهای آن در اقتصاد، سیاست و امنیت بینالملل قابل مشاهده است.
شروط ایران برای عبور کشتیها از تنگه هرمز
نائب رئیس دوم کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گفت وگو با «اصفهان زیبا» از اعمال سیاستهای اعلامی جمهوری اسلامی ایران در خصوص نحوه تردد کشتیها از تنگه هرمز خبر داد و تأکید کرد: تنها کشتیهای تجاری و غیرمتخاصم، آن هم با رعایت مقررات و پرداخت عوارض، مجاز به عبور از این مسیر هستند.
عباس مقتدایی با اشاره به تحولات اخیر منطقه و موضوع آتشبس اظهار داشت: مسئله عبور و مرور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز، پیشتر همزمان با طرح توقف درگیریها و پیش از برخی مذاکرات منطقهای از سوی ایران اعلام شده بود، اما به دلیل نقض تعهدات از سوی رژیم صهیونیستی و بیتوجهی به توافقهای مرتبط با توقف درگیریها در لبنان، جمهوری اسلامی ایران نیز از عبور کشتیها در این منطقه جلوگیری کرد.
او افزود: در پی فشارهای جبهه مقاومت، از جمله اقدامات جمهوری اسلامی ایران و تحرکات داخلی لبنان، آتشبس به رژیم صهیونیستی تحمیل شد و در چنین شرایطی، ایران اکنون سیاستهای اعلامشده قبلی خود را اجرایی کرده است.
مقتدایی با بیان اینکه عبور کشتیها از تنگه هرمز مشروط به پذیرش قوانین جمهوری اسلامی ایران است، تصریح کرد: کشتیهایی که صرفاً کاربری تجاری دارند، در صورت دریافت مجوز از ایران و پرداخت عوارض، امکان تردد خواهند داشت. این موضوع به معنای تثبیت حاکمیت و سیاستهای اعلامی ایران در این گذرگاه راهبردی است.
محدودیت برای کشتی های آمریکا و اسرائیل برقرار است
نائب رئیس دوم کمیسیون امنیت ملی مجلس همچنین با اشاره به اظهارات اخیر مقامات آمریکایی، از جمله دونالد ترامپ، تأکید کرد: هیچگونه مجوزی برای عبور کشتیهای آمریکایی، اسرائیلی یا شناورهای نظامی از تنگه هرمز صادر نشده و این محدودیت بهطور کامل برقرار است. تنها کشورهای غیرمتخاصم میتوانند در چارچوب ضوابط تعیینشده از این مسیر استفاده کنند. او در پایان با تأکید بر رصد دقیق تحولات از سوی نهادهای مسئول، از جمله کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، خاطرنشان کرد: اطلاعرسانیهای لازم در این زمینه بهصورت مستمر انجام خواهد شد و مردم نباید به اخبار منتشرشده در رسانههای آمریکایی توجه کنند. به گفته مقتدایی توضیحات تکمیلی نیز در آینده نزدیک در اختیار افکار عمومی قرار خواهد گرفت.