به گزارش اصفهان زیبا؛ تعزیهخوانی، نمایشی مذهبی و برگرفته از رویدادهای تاریخی و حماسی حزنانگیز درباره واقعه کربلا و شهادت امامحسین(ع) و اهلبیت و یاران او و مصائب خاندان پیامبر (ص) است. برای اینکه در میدان تعزیه یک هنرمند این عرصه بتواند کار خود را بهخوبی انجام دهد، باید سابقه خوشرفتاری، خوشگفتاری، خوشرویی، خوشبیانی و خوشصحبتی داشته باشد؛ بهخصوص وقارداشتن برای یک تعزیهخوان بهمنظور موفقیت در این هنر بسیار اهمیت دارد و باید ازنظر اخلاقی هم یک تعزیهخوان، نقطهضعفی نداشته باشد.
حاج احمد سلیمانی متولد 1336 از اهالی محله کوجان است که پدران و نیکان او همگی متعلق به این محله هستند. او از زمان کودکی در این محله بزرگشده و همراه پدرش که از تعزیهخوانهای این محل بوده، در مراسمها شرکت کرده و در این مسیر سالهای متوالی کسب تجربه کرده و این هنر را ادامه داده است.
ورود به هنر تعزیه از زمان کودکی
او درباره علاقهاش به شبیهخوانی و ورود به تعزیهخوانی به «هممحله» میگوید: «بنده از هشتسالگی وارد هنر تعزیهخوانی شدم. پدرم شبیهخوان و تعزیهخوان در محله کوجان بود و عموی بنده هم از تعزیهخوانهای خوب این محله بودند. من هم به دلیل علاقهای که به یادگیری این هنر داشتم، مرتب در مراسمهای تعزیهخوانی شرکت میکردم و در حال حاضر تقریباً از تعزیهخوانهای معروف در اصفهان هستیم.»حاج احمد ادامه میدهد: «بنده از همان زمان کودکی در مراسمهای تعزیه طفلان زینب(س)، طفلان مسلم، قاسمخوانی و علیاکبر خوانی را انجام میدادم. در این اواخر در مراسمهای تعزیه، بیشتر نقش مخالفخوان را انجام میدادم و بنده بیرون از محله کوجان، دو بار بیشتر برای تعزیهخوانی نرفتم و بیشتر در مراسمهای تعزیهخوانی در محله کوجان شرکت دارم. پسرعموی بنده هم تعزیهخوان هستند و بیشتر در بیرون از محله و در سطح اصفهان این هنر را انجام میدهد.» تعزیهخوان محله کوجان تصریح میکند: «مشوق بنده در این مسیر پدرم و عمویم بودند که تعزیهخوان بودند. به نظرم عاملی که باعث شده به این هنر روی بیاورم، این بود که درمسیرائمهبودن و تعزیهخوانی برای مراسم حضرت سیدالشهدا(ع) را بسیار دوست داشتم و در واقع تعزیهخوانی برای حضرت سیدالشهدا(ع) با خون ما در خانواده عجین شده است. ما به این هنر بسیار علاقه داریم و تاکنون این مسیر را ادامه دادهایم و خانواده ما هنر تعزیهخوانی را در این سالها در محله کوجان بر عهده دارند.»
تعزیهخوان باید خوشگفتار، خوشرفتار و خوشبیان باشد
او درباره ویژگیها و مهارتهای یک تعزیهخوان ماهر تأکید میکند: «برای اینکه در میدان تعزیه یک هنرمند تعزیهخوان بتواند کار خود را بهخوبی انجام دهد باید سابقه خوشرفتاری، خــوشگفتــــاری، خـــوشرویـــــی، خــوشبیـــانی و خـوشصحبتـــی داشتــه باشــد؛ بهخصوص وقارداشتن برای یک تعزیــهخوان بهمنظــور موفقیت در این هنر مهم است و این بسیار اهمیت دارد. یک تعزیهخوان باید از نظر اخلاقی نقطهضعفی نداشته باشد.»
تعزیهخوان باید سوارکار خوبی باشد
سلیمانی عنوان میکند: «در حال حاضر یکسری از افراد هستند که تعزیهخوانی برای آنها شغل و منبع درآمد شده است؛ اما خانواده ما که در این حرفه فعال بودند و از سالهای گذشته مراسم تعزیهخوانی را در محله کوجان انجام میدادند و شبیهخوان مراسمها بودند، برای اجرای این هنر از همان گذشته تاکنون هیچ هزینهای دریافت نمیکردند و به دلیل علاقهمندی به ائمه و سالار شهیدان و زندهنگهداشتن واقعه عاشورا این هنر را برای مردم اجرا میکردند.» او خــاطــرنشــان میکنــد: «تعزیــهخـــوان یا پیاده یا سواره، وارد میدان تعزیه میشود. وقتیکه یک تعزیهخوان سوار بر اسب شده و در میدان تعزیه میتازد، باید سوارکار خوبی باشد و نحوه ورود او به میدان تعزیه بسیار مهم است. عشق و علاقه فرد به انجام این کار جایگاه ویژهای دارد و باید با مهارت بالایی بتواند دو یا سه ساعت مراسم تعزیه را بهخوبی و با خوشبیانی برای مردمی که برای دیدن تعزیه تجمع میکنند، اجرا کند. ضرورت دارد که این هنر مخلصانه و با خلوص نیت برای ائمه اطهار(ع) و سالار شهیدان انجام شود.»تعزیهخوان محله کوجان اظهار میکند: «برای آموزش این هنر به افراد در محله، تربیت شاگردانی را در طول این سالها بر عهده داشتهام. همانطور که بنده از دوران کودکی در مراسمهای تعزیهخوانی شرکت میکردم و دوست داشتم که این هنر را بیاموزم، در محله کوجان هم افرادی هستند که از زمان کودکی در نزد بنده به یادگیری و تمرین هنر تعزیه مشغول شدند و امروز از تعزیهخوانهای خوب این محله و موافقخوان و یا مخالفخوان در هنر تعزیه هستند.»او تصریح میکند: «درواقع در هنر تعزیه کسی نیست که یکمرتبه وارد میدان تعزیه برای اجرای مراسم شود. همه افراد تعزیهخوان در این محله از افراد باتجربهای هستند که سالها به یادگیری این حرفه مشغول بوده و با کسب آموزش و تجربه طی سالیان متوالی از زمان کودکی و نوجوانی و در جوانی توانستند در میدان تعزیهخوانی بهخوبی به اجرای این هنر بپردازند. در حال حاضر در محله کوجان آقای رضایی از مداحان خوبی هستند که تقریباً از سن هفتسالگی وارد این حرفه شده و با کسب تجربه و آموزش، توانسته مهارت خوبی را در این زمینه کسب کند. این مداح باتجربه از همان زمان کودکی که مادرشان فوت کرد در هنر تعزیهخوانی سکینهخوانی را شروع کرد و در حال حاضر هم از افراد باتجربه این حرفه در محله محسوب میشوند.»
عشق و علاقه خانوادگی و مرثیهخوانی برای سالار شهیدان
سلیمانی درخصوص عشق و علاقهاش به مرثیهخوانی برای سالار شهیدان میگوید: «این هنر را بر مبنای عشق و علاقه به ائمه اطهار(ع) و مرثیهخوانی برای سیدالشهدا(ع) انجام دادم. اگر بخواهیم هنر تعزیه را با تئاتر مقایسه کنیم، باید بدانیم که در هنر تئاتر هم هنرمندان کار را با دقت و علاقه انجام میدهند؛ اما در آخر هنر تئاتر باهنر تعزیه تفاوت دارد و بهوضوح مشخص میشود که در هنر تعزیه، هنرمند سعی دارد واقعه کربلا را برای مخاطب به تصویر بکشد و با حزن و اندوه خاصی مراسم را اجرا میکند.» او عنوان میکند: «از شبیهخوانها و تعزیهخوانهای قدیم، خاطراتی زیادی در ذهنم ماندگار شده است که مراسم تعزیهخوانی را در محله کوجان برای اهالی اجرا میکردند. در حال حاضر تعدادی از آنها هم به رحمت خدا رفتهاند و همه این موارد نشان از علاقه و اتصال افراد این محله به ائمه اطهار (ع) و سالار شهیدان است.»
تعزیهخوان محله کوجان اظهار میکند: «از دید ما هر فردی که مراسم تعزیه را اجرا میکند باید خلوص نیت در اجرای کار داشته باشد. تعزیهخوان اگر مخلصانه این کار را انجام ندهد به قول تعزیهخوانها، همان وسط مراسم امکان دارد که نتواند اجرای خوبی داشته باشد و با مخاطب ارتباط برقرار کند. » او خاطرنشان میکند: «تجملات و پوشیدن لباس و داشتن زرههای متفاوت برای تعزیهخوانها در قدیم تنوع زیادی نداشت؛ اما در حال حاضر میبینیم با آنکه لباسهای بسیار متنوع و زرههای بسیار شیک و پرتنوع برای تعزیهخوانها وجود دارد؛ اما تجمع مردم برای دیدن مراسم تعزیه مانند گذشته نیست و به نظرم بسیار کمتر از قبل شده است.»