به گزارش اصفهان زیبا؛ مستند تاریخچۀ خانه مطبوعات اصفهان، به همت روابط عمومی شرکت فولاد مبارکه اصفهان در پایان دهه 90 تولید شد اما تا آنجا که ما اطلاع داریم، به دلیل برخی تنگنظریها هیچگاه اکران نشد. در این مستند کوتاه 20 دقیقهای، آقایان منصور گلناری، احمدرضا دهانی، عبدالمجید مجیدینژاد، علی راعی، محمدعلی شاهعلی، صادق هادی، احمدرضا منزه، نادر مجیدی آهی و خانم زهره والیپور به بیان خاطرات و دیدگاههای خود میپردازند.
اکنون به مناسبت روز ارتباطات و روابط عمومی، متن پیادهسازی شدۀ آن مستند ارزشمند را به عنوان یک سند تاریخی و با حفظ کامل امانت، تقدیم علاقهمندان میکنیم. اصفهان زیبا پیش از این نیز در صفحه آکادمی اصفهان زیبا، به گزارشی از فعالیتهای هیئت مدیره وقت خانه مطبوعات پرداخته بود که میتواند مکمل این متن باشد.
***
[متن مستند]
امام خمینی: نقش مطبوعات در کشورها منعکس کردن آرمانهای ملت است. مطبوعات باید مثل معلمینی باشند که مملکت را و جوانان را تربیت میکنند.
عبدالمجید مجیدی نژاد: به جای اینکه مثلا برویم اسلحه دست بگیریم و برویم بجنگیم، اسلحه خودکار دست گرفتیم و دیدیم که دانش است که میتواند، به قول حضرت امام، پادگانها را به دانشگاه تبدیل بکند، زندانها را به دانشگاه تبدیل بکند و در این رسالتمان آمدیم.
صادق هادی: تا راهور نباشی کی راهبر شوی/ در مکتب حقایق پیش ادیب عشق/ هان ای پسر، بکوش که روزی پدر شوی
راوی: سال 1371 نقطه آغازی بود بر خانه مطبوعات ایران، سالی که مدیران رسانههای وقت بر آن شدند تا با همگرایی و گفتگوهای فیمابین بتوانند افکار و اعمال خود را جهت کشف و حل مشکلات جامعه رسانهای به یکدیگر نزدیک کنند.
احمدرضا دهانی: شروع خانه مطبوعات ما در حدود سه دهه گذشته بود، در حدود سال 73 ما هیچ مجموعهای به نام مطبوعات نداشتیم.
عبدالمجید مجیدی نژاد: این عدم تشکّل داشتن، باعث شد که ما با چند تا از دوستان همدل بشویم، همراه بشویم و با هم در دفتری از مطبوعات جمع شویم و بیاییم و بگوییم که چگونه باید این خلأ را پر کنیم؟
راوی: در آن زمان هفت روزنامه سراسری، چند هفتهنامه محلی، با همراهی مدیریت صدا و سیما اصفهان و تنها خبرگزاری فعال کشور، ایرنا، در این جلسات ماهانه شرکت داشتند.
محمدعلی شاهعلی: خب، این جلسات انگشتشمار برگزار میشد و حتی تعداد به 10 نفر نمیرسیدیم، به صورت هفتگی یا ماهانه یک روز بعدازظهر در دفاتر دور هم جمع میشدیم و ایدههای خودمان را برای رفع مشکلات مطرح میکردیم.
راوی: هر چند جمع، جمع محدودی بود اما در آن توان و انگیزه بسیاری در همگرایی وجود داشت. اختلاف سلیقههای فکری و سیاسی در این جلسات ماهانه آنقدر کمرنگ بود که غالبا به چشم نمیآمد. این جلسات ماهانه چند سال ادامه داشت و در آن نمایندگی روزنامههای ابرار، اطلاعات، کیهان، جمهوری اسلامی، رسالت، نماینده خبرگزاری ایرنا و صدا و سیما به همراه مدیران هفتهنامهی اولیا، گنج گوهر و فلاحت حضور فعال داشتند.
منصور گلناری: بعد از انقلاب اسلامی همینطور که دوستان اشاره کردند، اولین تشکل رسمی خانه مطبوعات اصفهان بود که سال 73 شکل گرفت. اساسش این بود که ما بیاییم در کنار هم بنشینیم، با همدیگر همفکری کنیم، مشکلات مشترکمان را احصا کنیم، راه حلش را پیدا بکنیم و بر اساس آن با تجمیع قوای همدیگر بتوانیم به سمت حل مشکلات برویم.
راوی: اولین جرقههای رسمیت بخشی به جلسات و شکلگیری یک تشکل با نوشتن نامهای جمعی خطاب به استاندار وقت و تعیین نماینده برای سخنرانی در جلسه شورای اداری استان نمایان شد.
عبدالمجید مجیدی نژاد: و هرچه ما تجسس میکردیم، سرچ میکردیم، این طرف و آن طرف میرفتیم، میدیدیم که حرف ما تک تک ممکن است روی یک نفر اثر بگذارد ولی در حاکمیت تاثیر نمیگذارد و این نیاز صنف و حرفهمان ایجاب میکند که جمع بشویم و خواستهمان را بگیریم.
راوی: اثربخشی آن نامه و آن سخنرانی ارادهها را بر ایجاد یک تشکیلات رسمی قوت بخشید و از سال 72 گروهی برای تدوین اساسنامه انتخاب شدند.
علی راعی: به همین منظور با جمعی دیگر از دوستان که اوایل دهه 71،70 بود که این فکر خطور کرد و تا آمد شکل بگیرد و جمعبندی بشود و به نتیجه برسد 2، 3 سال طول کشید.
عبدالمجید مجیدی نژاد: رسیدیم به اینکه شاید ساعتها، بیش از صدها ساعت اگر بگویم به روی آن وقت گذاشتیم و همهی سوابق رسانههای حتی خارجی را بررسی کردیم که چگونه تشکل دارند، چگونه از حاکمیت سرویس میگیرند و خودشان چگونه حقشان را مطالبه میکنند، به این نتیجه رسیدیم که ابتکاری به خرج دهیم که برای اولین بار در کشور خانه مطبوعات را اساسنامهای برایش در ارشاد دادیم و به اصطلاح شکل گرفت و بیرون آمد.
راوی: حدود 8 ماه تشکیل جلسات هفتگی به طول انجامید؛ گاهی بحثها به اوج هیجان و حتی از هم گسیختگی میرسید، اما اراده جمعی بر اختلاف نظرها چیره میشد و کار ادامه مییافت. اواخر سال 72 هیئت تدوین اساسنامه به جمعبندی نهایی رسیدند و پس از پیگیریهای مستمر اساسنامه اولین تشکل مطبوعاتی کشور به تایید وزارت ارشاد رسید.
احمدرضا دهانی: به هر حال این عزیزان آمدند دورهم و یک مجموعهای درست کردند و یک اساسنامهای نوشتند به نام خانه مطبوعات.
علی راعی: و در عید غدیر سال 73 بود که خوشبختانه خانه مطبوعات اصفهان به عنوان اولین تشکل مطبوعاتی کشور افتتاح شد.
راوی: تاسیس اولین خانه مطبوعات کشور در پایتخت فرهنگ و تمدن ایران اسلامی افتخاری بود که نصیب اصفهان شد. مدیریت یک تشکل که از تفکرات و سلیقههای متفاوت و بعضا متضاد سیاسی و فرهنگی به وجود آمده بود کاری بسیار دشوار بود. شاید نمونه چنین تشکیلاتی در کشور بسیار نادر باشد.
احمدرضا دهانی: کسانی که حرف زن بودند، کسانی که میتوانستند دفاع بکنند از حق و حقوق مردم خیلیهایشان از اصفهان شروع کردند. اصفهان همیشه در این قصه و قضایا پیشتاز بوده است. خب معضل هم داشته، معضل هم دارد. حالا هم همینطور است. در اصفهان انسانهای بسیار بزرگی داریم.
راوی: خانه مطبوعات وظایف سنگینی بر عهده داشت. قرار بود در مشکلات مشترک پیش رو خط واحدی ایجاد کند؛ قرار بود سطح علمی دستاندرکاران را ارتقا ببخشد. بنا داشت در زمینه ایجاد روزنامههای محلی تلاش کند و بتواند جایگاه حرفه خبرنگاری را ارتقا بخشد.
منصور گلناری: هدفمان این بود که بیاییم در مسائل مشترک، حالا چه توانمندیها باشد چه معضلات و مشکلات با هم تشریک مساعی بکنیم. بدون کار جمعی قطعا نمیتوانستیم خیلی از کارها را انجام دهیم. بر این اساس اهدافمان هم در این اساسنامه دو سه تا هدف عمده بود.
عبدالمجید مجیدی نژاد: در آن اساسنامه یکی از محوریت بحثها آگاهی دادن، آگاهی بخشیدن است. در واقع مطبوعات دیدهبان آن جامعه هستند، مطبوعات فقط واقعهنگار نیستند، باید واقعهشناس باشند.
راوی: موفقیت خانه مطبوعات در مأموریتهای سنگین محول شده نیاز به برنامه، امکانات، مدیریت همراهی سایر ارگانها و مهمتر از همه همیاری اعضای خانه داشت.
منصور گلناری: عوامل موفقیت برای هر تشکلی یکسری پارامترهای مشخص است. هر جایی، هر سازمانی اگر میخواهد موفق باشد چند تا چیز میخواهد، یکی سازماندهی درست و اصولی و علمی است. دوم: مدیریت خوب، دلسوز، آموزش دیده، توانمند؛ سوم: امکانات، بودجه.
راوی: مشکلترین بخش در مدیریت خانه مطبوعات این بود که با حفظ احترام به نگرش و تفکرات سیاسی رسانهها صرفا به مسائل صنفی بپردازد و اجازه ندهد قطاری که همهی مسافرانش سیاسی هستند بر ریل سیاسی کاری حرکت کند.
احمدرضا منزه: باید به این موضوع تاکید بکنیم که خانه مطبوعات خانه تمامی اصحاب رسانه است، تمام قشرهایی که با مطبوعات و رسانهها سر و کار دارند.
عبدالمجید مجیدی نژاد: وقتی گفتیم خانه مطبوعات، اختلافات هم شروع شد که شما اگر مطبوعات هستید پس چرا صداوسیما در شما هست، اگر مطبوعات هستید مطبوعات جدا از حاکمیت است و به اصطلاح رکن پنجم دموکراسی است و فلان، در صورتی که آنان حقوق بگیر فلان… از این بحثهای فلسفی سیاسی که بیشتر جنبه تفرقه ایجاد کردن داشت.
راوی: آموزش یکی از چالشهای اصلی خانه مطبوعات بود. عمده نیروهای فعال در رسانهها بر اساس میل و علاقه وارد این حرفه شده بودند. اولین دوره آموزشی در خانه مطبوعات به سال 1374 برمیگردد. آموزشی که از حدود 70 عضو خانه مطبوعات تشکیل شد و در نهایت حدود 40 نفر در در این دوره 48 ساعته شرکت کردند و در ادامهی مسیر، تعدادی از همان افراد به عنوان مدرس راه را ادامه دادند که هنوز هم مشغول تدریس هستند.
زهره والی پور: خانه مطبوعات به عنوان یک تشکل صنفی و البته با حمایت اعضا میتواند با برگزاری کلاسهای آموزشی، کارگاهی و وبینارهای تخصصی در ارتقای سطح دانش خبرنگاران نقش بسیار مهمی را ایفا کند.
احمدرضا دهانی: ما از همان ابتدای تشکیل خانه مطبوعات شاید دو ماه سه ماه نگذشته بود که اولین کلاس آموزش را در رده بسیار بالا در خانه مطبوعات برای اصحاب رسانه گذاشتیم.
صادق هادی: به هر صورت در هر شغل و حرفهای نیاز است که ارتقا بخشی، بالا بردن سطح دانش و کار حرفهای خبرنگاری انجام بشود که در این زمینه ما چندین دوره آموزش خبرنگاری برگزار کردیم.
راوی: برگزاری بیش از 140 دوره آموزشی در استان اصفهان و چند استان همجوار و آموزش بیش از پنج هزار نفر حاصل این حرکت بنیادین بود.
منصور گلناری: بنابراین ما رسانهایها حالا مثل خیلی موارد دیگر خودمان باید به داد خودمان برسیم و خانه مطبوعات ایجاد شد که بیاید اول به خودش آموزش بدهد، مثلا آموزش مطالبهگری را با اینها کار میکنیم؛ چون مردم ما در مطالبه یا صفر هستند یا صد، یا هیچی نمیگویند یا یکدفعه میزنند شیشه میشکنند، آتش به پا میکنند. بینش اتفاقی نمیافتد، چرا؟ چون آموزش ندیدند. چرا؟ چون رسانههایمان هم درست مطالبهگری را بلد نیستند.
خبرنگار: مهمترین ویژگی مسئول پاسخگو به نظر شما چیست؟
خانم جوان: راستگویی و صداقت است که بتواند من خبرنگار را قانع کند.
مرد 1: به روز اطلاعرسانی بکند، رسانه را مال خودش بداند.
مرد 2: به رسانهها اعتماد کنند و رسانه را نماینده ملت بدانند.
مرد 3: ارتباط گستردهای با مطبوعات داشته باشد.
مرد 4 مسن: در حیطه وظایفش شفاف با مردم پاسخ بدهد.
مرد 5: همیشه تلفن همراهش باز باشد و جواب اصحاب رسانه که نماینده یا پل بین مردم، جامعه و مدیران هستند را بدهد.
راوی: خانه مطبوعات در این مدت توانست به عنوان یک تشکل مطرح در سطح استان خود را معرفی کند و نقش مشاورهای را در بسیاری امور مربوطه ایفا کند.
درست در سال 1374 بود که خانه مطبوعات اقدام به تشکیل باشگاه خبرنگاران جوان کرد و حدود 30 نفر از جوانان رسانهای را در این باشگاه گرد هم آورد.
منصور گلناری: متاسفانه در زمینه ورود افراد به حوزه رسانه، ما هنوز هم که هنوز است مشکل داریم. یکی از دغدغههای بزرگ ما این است که ورود به رسانه میتوانم بگویم که هیچ دروازهای ندارد. من اگر یک مجوز هفتهنامه، روزنامه یا پایگاه خبری و غیره بگیرم، از همین فردا صبح هر کسی را که دلم بخواهد میتوانم بیاورم، میکروفن به او بدهم و به او بگویم که برود خبر تهیه کند. این خیلی بد است.
راوی: این نهال پژمرده باشگاه خبرنگاران جوان مجددا در سال 1378 فرصتی یافت تا به گونهای دیگر آبیاری شود و تحت نام همایش روزنامهنگاران غیر حرفهای فعالیت خود را رسما آغاز کند.
احمدرضا دهانی: ببینید! خانه مطبوعات در همین راستا که مجموعهاش را در پیشرفتها همراهی بکند، ما در طول سه دهه گذشته چندین جشنواره بزرگ کشوری برگزار کردیم.
راوی: فعالیتی که از سال 1380 با برگزاری اولین همایش، جشنواره روزنامهنگاران غیرحرفهای آغاز کرد و کم کم با شیبی رو به رشد بعد از 8 سال تبدیل به حرکتی تحول آفرین و مؤثر شد و توانست نیروی انسانی اغلب خبرگزاریها را تامین کند و فرصتی باشد برای رشد همهی استعدادهای نهفته.
علی راعی: پس اولین قدمی که باید در ادامه این مسیر توسط خانه مطبوعات برداشته شود، این است که خودش را جدا بکند و به استقلال خودش بپردازد تا بتواند، خبرنگاران آزاد، خبرنگاران مستقل را پرورش بدهد تا بتوانند از حقوق مردم به خوبی دفاع بکنند.
خبرنگار: آقا من میخواهم بپرسم که چرا شما اینجا ایستادهاید؟ …هیچ کاری به آنها ندارم. میخواهم ببینم به نظر شما مسئول پاسخگو کیست؟
کفاش: آن کسی که برای همنوع خودش، مملکت خودش، آب و خاک خودش، ناموس خودش، کار بکند؛ به فکر دیگران باشد و به فکر جیبش نباشد. این را میگویند مسئولی که به فکر دیگران است.
پیرمرد: باید صادقانه جواب مردم را بدهد و برای مردم کار و فعالیت کند.
خبرنگار: دستتان درد نکند، خیلی ممنون.
منصور گلناری: ولی چیزی که ما در رأس دنبال آن بودیم، هویت بخشی به شخصیت خبرگار بوده است که وقتی به یک خبرنگار میگویند چه کارهای؟ سرش را بالا بگیرد و بگوید خبرنگارم.
احمدرضا دوهانی: هدف اینکه خانه تأسیس شد به خاطر این بود که یک چتری باشد بالای سر اصحاب رسانه و خبرنگاران. چون واقعا خبرنگاران ما مظلومترین قشر جامعه هستند. همه پایشان را میگذارند روی پلهها و شانههای این خبرنگار و بالا میروند.
احمدرضا منزه: وقتی جوانی وارد بحث رسانه میشود، با تحصیلات مرتبط، با تجربه کافی و با انگیزه فراوان، لازم دارد که مشکلات معیشتیاش هم به مرور زمان برطرف بشود و اگر نه غیر از اینکه دلزده می شود باعث کاهش انگیزه میشود. به طبع میبینیم که طرف بعد از مدتی از بحث رسانه خارج میشود و مشکلات دیگری ایجاد میشود.
راوی: خانه مطبوعات موفق بود، چون ماندگار شد، چون حتی یک روز هم چراغش خاموش نشد، چون با تمام افت و خیزها توانست مرجع رسانهها باشد.
خبرنگار جوان: در آغازین روزهای کاری سال 91 خبرنگاران و اصحاب رسانه به همت خانه مطبوعات و خبرنگاران استان اصفهان در باشگاه خبرنگاران جوان مرکز استان گرد هم آمدند.
صادق هادی: همین که این تشکل از سال 72 تا حالا سرپا است این خودش نشانه این است که موارد مثبت در این تشکل زیاد بوده است که باعث دوام و قوام آن شده است.
منصور گلناری: اینکه خانه مطبوعات اصفهان بعد از 27 سال چراغش یک روز هم خاموش نشده است، فعالیتهایش یک روز هم معوق نمانده است این خودش یک موفقیت است.
راوی: خانه مطبوعات اصفهان ماندگار شد چون پس از چند سال تبدیل به الگویی برای سایر استانها شد و به پیشنهاد خانه مطبوعات اصفهان اولین اتحادیه خانه مطبوعات کشور را با حضور 15 استان در سال 82 شکل داد.
احمدرضا دهانی: بعد استانهای دیگر آمدند و از ما الگو گرفتند، حتی اساسنامه ما را گرفتند و بر اساس آن اساسنامه ما، استانهای دیگر آمدند و خانه مطبوعات تشکیل دادند و الان تشکیلات خانه مطبوعات در کشور بسیار عظیم، بزرگ و گسترده است و اعضای بسیار زیادی دارد و این فعالیت ادامه دارد و هم اکنون بعد از 30 دارند کار میکنند.
راوی: اتحادیه خانه مطبوعات کشور از سال 83 با نام خانه مطبوعات ایران کار خود را ادامه داد و دبیرکلی این تشکل کشوری به اصفهان واگذار شد.
نادر مجیدی آهی: خانه مطبوعات و خانههای مطبوعات میتوانند این کار را انجام دهند؛ من حیث مجموع، میتوانند استانداردهای پاسخگویی را به مسئولین تحمیل بکنند. میتوانند مسئولین را وادار بکنند که رسانهداری نکنند. یاد بگیرند با رسانه صحبت بکنند. میتوانند به مسئولین این را تحمیل بکنند که حرفهایشان را مستند بزنند، به قول ما خالی نبندند، به قول ما حرف بیحساب نزنند. این کار را مجموعه بچههایی که در رسانه کار میکنند، میتوانند در خانه مطبوعاتها جمع بشوند و این کار را بکنند. یکی از کارهایی که میشود همپوشانی ایجاد کند همین است.
عبدالمجید مجیدی نژاد: رسانهها به خصوص مطبوعات یک سند تاریخیاند. اگر فردا آیندگان خواستند من را در این مقطع قضاوت کنند، مرجعی که خیلی خوب میتوانند اتکا کنند همان مطبوعات است.
منصور گلناری: من خواهش و استدعایی که از همکاران خودم دارم این است که واقعا با فکر بیایند، با آموزش بیایند، با دغدغه بیایند، با احساس مسئولیت بیایند و به جز حق از هیچ چیز نترسند. بالاخره این شغل تعارف ندارد؛ یک جاهایی تهدید دارد، تطمیع دارد، تحدید با «ح» جیمی دارد، همه چیز در آن هست و همانهم لذت دارد اگر برای خدا باشد.
راوی: خانه مطبوعات اصفهان همچون تمام سازمانها و تشکلها دارای توفیقات و ناکامیهایی بوده است و گریزی از آن نیست. هرجا حمیت و دلسوزی، تعاون و تشریک مساعی برتری مییافت، موفقیتها همچون خورشید نورافشانی میکرد و هروقت واگرایی به جای همگرایی و منافع شخصی جای منافع جمع را گرفت، توفیقات کمرنگ شد.
احمدرضا دهانی: به نظر من اصحاب رسانه و مطبوعاتی اصفهان قدر خودشان را بدانند، به هم نزدیکتر بشوند، با هم همفکرتر بشوند، به همدیگر کمک کنند، رقیب نباشند، رقیب در کار باشند اما در کنار این رقابت رفیق هم باشند، یک جاهایی بیایند و به هم کمک بکنند.
منصور گلناری: ما باید تلاش کینم برای آینده دنیا، ما یک رسالت جهانی داریم. رسانههایمان را، خبرنگارانمان را در حد و طراز یک نظام جهانی اسلامی باید مدیریت بکنیم و آموزش بدهیم. با آن دید انشاءالله باید حرکت بکنیم. خدا هم قطعا کمک میکند.
عبدالمجید مجیدی نژاد: انشاءالله امیدوارم که برسیم به جایی که آگاهی برایمان بیش از هر چیزی ارزش داشته باشد.
صادق هادی: حافظ سخن بگوی که بر صفحه جهان، این نقش ماند از قلمت یادگار عمر.