به گزارش اصفهان زیبا؛ پژوهشهای جدید نشان میدهد که دانشمندان به روشهای دقیقتری برای اندازهگیری سن زیستی دست پیدا کردهاند. این روشها میتوانند روند پیری و حتی طول عمر را بهتر پیشبینی کنند.
تفاوت سن زیستی با سن شناسنامهای
سن افراد فقط به تعداد سالهای زندگی آنها محدود نمیشود. در واقع، دو فرد با سن یکسان ممکن است از نظر وضعیت بدنی و سلولی تفاوت زیادی داشته باشند. به همین دلیل، پژوهشگران تلاش میکنند شاخصهایی برای اندازهگیری «سن زیستی» پیدا کنند.
این شاخصها میتوانند وضعیت واقعی بدن را نشان دهند و در نتیجه، به درک بهتر بیماریهای مرتبط با افزایش سن کمک کنند.
ساعتهای اپیژنتیک چه هستند؟
در سالهای اخیر، دانشمندان از روش «ساعتهای اپیژنتیک» برای بررسی روند پیری استفاده کردهاند. این روش بر تغییراتی تمرکز دارد که بدون تغییر در DNA، فعالیت ژنها را کنترل میکنند.
با این حال، تفسیر این دادهها همیشه ساده نیست. زیرا این ساعتها بهطور مستقیم نشان نمیدهند کدام ژنها فعالتر یا غیرفعالتر شدهاند.
ورود ترنسکریپتوم به مطالعه پیری
به همین دلیل، توجه پژوهشگران به سمت «ترنسکریپتوم» جلب شده است. این مفهوم به مجموعه پیامهای ژنتیکی فعال در سلول اشاره دارد.
در نتیجه، بررسی ترنسکریپتوم میتواند تصویری زندهتر و دقیقتر از فعالیت سلولها در هر لحظه ارائه دهد.
جزئیات پژوهش جدید
در یک مطالعه گسترده، الکساندر تیشکوفسکی و وادیم گلادیشف به همراه تیم خود، دادههای بیش از ۱۱ هزار نمونه را بررسی کردند.
این نمونهها از انسان، جوندگان و نخستیها و از بیش از ۲۵ نوع بافت مختلف جمعآوری شدند. سپس پژوهشگران الگوهای فعالیت ژنها را در این گونهها مقایسه کردند.
نتایج مهم درباره روند پیری
نتایج نشان داد که برخی تغییرات ژنی در میان گونههای مختلف مشترک هستند. بهطور مشخص، ژنهای مرتبط با التهاب، پیری سلولی و مرگ برنامهریزیشده (آپوپتوز) با افزایش سن فعالتر میشوند.
در مقابل، ژنهایی که در ترمیم بافت و بازسازی سلولی نقش دارند، فعالیت کمتری نشان میدهند.
پیشبینی طول عمر با دقت بیشتر
بر اساس این دادهها، پژوهشگران مدلهایی طراحی کردند که میتوانند سن زیستی و حتی زمان تقریبی باقیمانده تا مرگ را پیشبینی کنند.
این مدلها دقتی قابل مقایسه با نسل جدید ساعتهای اپیژنتیک دارند. با این حال، آنها تصویر دقیقتری از وضعیت فعلی سلولها ارائه میدهند.
کاربردهای این کشف چیست؟
این روش جدید میتواند در بررسی تأثیر داروها، رژیم غذایی و سبک زندگی بر روند پیری بسیار مفید باشد. به عبارت دیگر، تغییرات مولکولی ممکن است زودتر از علائم ظاهری قابل مشاهده باشند.
بنابراین، پژوهشگران میتوانند اثر درمانها را سریعتر و دقیقتر ارزیابی کنند.
محدودیتها و نکات مهم
با وجود این پیشرفتها، هنوز مشخص نیست که این تغییرات ژنی علت اصلی پیری هستند یا فقط نتیجه آن. در نتیجه، تحقیقات بیشتری برای درک کامل این فرایند لازم است.