به گزارش اصفهان زیبا؛ کارشناسان تغذیه و حکمای قدیم و جدید مانند بقراط و زکریای رازی تأکید کردهاند که نان باید ارزش غذایی و خواص دارویی داشته باشد. با این حال، در سالهای اخیر مصرف نانهای تهیهشده از آرد سفید افزایش یافته است.
بر اساس گزارش انستیتو آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، سبوسگیری بیش از حد در تولید آرد، حدود ۸۵ درصد فیبر، ویتامینها، املاح و جوانه گندم را از بین میبرد.
توصیه سازمان بهداشت جهانی درباره آرد کامل
سازمان بهداشت جهانی توصیه میکند حدود ۷۰ درصد نان مصرفی مردم از آرد کامل تهیه شود و ۳۰ درصد باقیمانده از آرد سفید باشد.
این سازمان اعلام میکند مصرف آرد کامل مزایای زیر را به همراه دارد:
- تأمین فیبر مورد نیاز بدن
- تأمین ویتامینها و املاح ضروری
- کاهش خطر ابتلا به بیماریهای غیرواگیر مانند دیابت، فشار خون، چربی خون و بیماریهای قلبی
وضعیت بیماریهای غیرواگیر در ایران
آمارهای منتشرشده نشان میدهد:
- بیش از ۱۰٪ مردم ایران به دیابت مبتلا هستند
- بیش از ۲۰٪ فشار خون دارند
- بیش از ۳۰٪ دچار چربی خون هستند
- بیش از ۴۰٪ تریگلیسیرید بالا دارند
- بیش از ۵۰٪ از چاقی رنج میبرند
بر اساس این آمار، از هر سه ایرانی، یک نفر به یکی از بیماریهای غیرواگیر مبتلا است.
نقش تغذیه در افزایش بیماریها
گزارشها نشان میدهد بیماریهای غیرواگیر سهم بالایی در مرگومیر دارند. این رقم از حدود ۵۶ درصد در سال ۱۳۸۰ به بیش از ۷۵ درصد در سالهای اخیر رسیده است.
کارشناسان معتقدند افزایش مصرف نان کامل میتواند نقش مهمی در کاهش این آمار داشته باشد.
اهمیت فیبر در رژیم غذایی روزانه
بر اساس گزارش وزارت بهداشت، هر فرد باید روزانه حدود ۳۰ گرم فیبر دریافت کند. نیمی از این مقدار باید از طریق نان کامل و نیمی دیگر از طریق سبزیجات، میوهها و حبوبات تأمین شود.
با این حال، برخی پژوهشها نشان میدهد مصرف فیبر در ایران به حدود ۱۰ گرم در روز رسیده است.
راهکارهای توسعه تولید و مصرف نان کامل
برای احیای نان کامل در کشور، کارشناسان پیشنهاد میکنند:
- اجرای کامل مصوبات کمیسیون اصل ۹۰ در سراسر کشور
- ایجاد حداقل یک کارخانه تولید آرد کامل در هر استان
- کاهش میزان سبوسگیری در آسیابها
- جلوگیری از حذف جوانه گندم در فرآیند تولید
- ارائه حمایت مالی به تولیدکنندگان آرد کامل
راهکارهای افزایش تولید نان کامل در نانواییها
برای توسعه پخت نان کامل در نانواییها، این پیشنهادها مطرح شده است:
- افزایش نرخ خرید تضمینی نان کامل
- استفاده از نانوایان آموزشدیده و علاقهمند
- بهرهگیری از نانواییهای پرتردد
- افزایش زمان خواب خمیر و زمان پخت
- استفاده از مخمر و خمیر ترش برای بهبود کیفیت
- کاهش اسید فیتیک و افزایش جذب املاح
وضعیت اجرای طرح نان کامل در استانها
در دهه ۱۳۸۰، ماهانه حدود ۳۰۰ هزار کیسه آرد دولتی در اصفهان توزیع میشد که حدود ۷۰ هزار کیسه آن آرد کامل بود. اما در سالهای اخیر این سهم کاهش یافته و عملاً توزیع آرد کامل در این استان متوقف شده است.
در مقابل، برخی استانها مانند مرکزی، شیراز، خراسان و یزد اجرای این طرح را آغاز کردهاند.
قیمت نان کامل و تأثیر آن بر سلامت جامعه
بر اساس برآوردها، قیمت یک قرص نان کامل تافتون با چانه ۲۰۰ گرم با نرخ دولتی حدود ۳ هزار تومان و با نرخ آزاد حدود ۱۳ هزار تومان است.
کارشناسان معتقدند اجرای کامل این طرح میتواند هم هزینه مردم را کاهش دهد و هم سلامت جامعه را بهبود دهد.
جمعبندی
توسعه مصرف نان کامل میتواند نقش مهمی در کاهش بیماریهای غیرواگیر و ارتقای سلامت عمومی داشته باشد. اجرای سیاستهای حمایتی، اصلاح فرآیند تولید آرد و فرهنگسازی عمومی از مهمترین راهکارهای تحقق این هدف است.
دکتر محمدرضا خواجه
کارشناس وزارت بهداشت و مجری طرح بینالمللی احیای نان کامل در ایران