به گزارش اصفهان زیبا؛ مرکز فرهنگی 15خرداد، به عنوان یکی از 4 مرکز فرهنگی نخست شهر، نامی آشناست؛ به خصوص که با نام شهید حریرچیان به عنوان فعال فرهنگی جانباز و شهید شهر هم گره خورده و البته تداوم فعالیتهای مرکز هم در این سالها، مانع از آن شده که به دوران تاریخی و گذشته فرهنگی شهر منتقل شود.
مرکز فرهنگی 15خرداد به عنوان مجموعهای جریانساز در پهنه شهر همواره مطرح بوده است و به همین خاطر هم تاکنون با هدف معرفی و آشنایی به سراغش نرفتهایم.
با این حال در چندسال گذشته و به خصوص در یکی دوسال گذشته که با تحولات منطقهای و ملی مواجه هستیم، مجموعههای فرهنگی هم شهر دچار تغییر رویکرد و فعالیت شدهاند؛ چه مثبت و چه منفی.
از این جهت «اصفهانزیبا» در گفتوگویی که با نیما نساجان مسئول واحد برادران این مرکز داشته، از رویکرد مجموعه در جذب نیرو، چرایی فراز و فرودها، فعالیتهایی فعلی و برنامههای آتی برای ماه محرم صحبت کرده است..
برای شروع، کمی درباره تاریخچه این مجموعه و فراز و فرودهایی که در این ۴۰ سال پشت سر گذاشته توضیح دهید.
مجموعه ۱۵خرداد تقریبا ۴۰ سال پیش تأسیس شد و در ادوار مختلف، فعالیتهای مؤثری در سطح شهر داشت. محور اصلی این مجموعه از ابتدا تربیتمحور بود و نگاهش هیچگاه نگاه سطحی به مقوله فرهنگ نبوده است.
اوج فعالیت مجموعه بین سالهای ۸۰ تا ۹۰ بود که به عنوان دوران شکوفایی آن شناخته میشود. در آن سالها، شهید حریرچیان که از شخصیتهای برجسته و اساتید تربیتی مجموعه بودند، محوریت کار را بر عهده داشتند و برنامهها با هدایت ایشان و اساتید تراز اول تربیتی شکل میگرفت.
در آن دوران، اردوها و برنامههایی با حضور ۲۰۰ تا ۳۰۰ عضو برگزار میشد که در نوع خود بینظیر بود. البته مثل بسیاری از مجموعههای فرهنگی، دورانهایی هم بر ما گذشت که مجموعه دچار رکود شد.
این رکود نه به معنای تعطیلی مرکز فرهنگی، بلکه به معنای کم شدن فعالیتش با سالهای رونق مجموعه بود. درباره دلیلش هم شاید بتوان گفت همچون برخی دیگر از مجموعههای فرهنگی، کیفیت فعالیتهای فرهنگیمان با سرعت تغیرات اجتماعی همراه نبود.
الان وضعیتتان چطور است؟
از حدود ۲ سال پیش، ما مجددا برای احیای مجموعه برنامهریزی دقیقی کردیم. استراتژی ما بر این بود که مخاطبان خود را به صورت دقیق شناسایی کنیم و به همین دلیل، دانشآموزانی که کلاس ششم بودند و میخواستند وارد پایه هفتم شوند را به عنوان جامعه هدف اصلی جذب کردیم.
الان همان بچهها کلاس نهم هستند و ما دو پایه هفتم و هشتم جدید را هم به مجموعه اضافه کردیم که نشاندهنده تداوم برنامهها است. در حال حاضر هم یک گروه ۶۰ نفره داریم که هر پنجشنبه برنامههای اختصاصی خود را طبق نظامنامه تربیتی مجموعه پیش میبرند.
ما برخلاف گذشته که شاید کمی پراکنده عمل میکردیم، اکنون یک نظامنامه تربیتی طراحیشده داریم که روی پایههای تحصیلی خاص تمرکز دارد تا رشد بچهها به صورت پیوسته و متوازن اتفاق بیفتد. همچنین این بچهها، رابط تربیتی دارند و ما هر دو یا سه ماه، حلقه تربیتیشان را برگزار میکنیم.
فعالیتهای فعلی اعضایتان چیست؟
در حال حاضر برنامه ما در روزهای پنجشنبه چند بخش اصلی دارد. بخش مهمی از آن، «کتابخوانی» به سبک جدید است. بچهها کتاب میخوانند و در یک بازی گروهی که در آن امتیاز کسب میکنند، شنونده و گوینده میشوند؛ این یعنی کتابخوانی از حالت کسلکننده خارج شده و به یک فضای رقابتی لذتبخش تبدیل شده است.
این روش، انگیزه و انس بچهها با کتاب را چندین برابر کرده است. بعد از آن، بازیهای گروهی در مسجد داریم که فضای شادی را برایشان ایجاد میکند و در نهایت، محفل انس با قرآن و سخنرانی و توسل است.
همچنین ما یک واحد «محفل خانواده» از خانوادههای قدیمی مجموعه داریم که حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفر عضو دارد. این گروه که خودشان سالها پیش عضو مجموعه بودهاند، حالا ازدواج کردهاند و صاحب فرزند هستند، از این جهت که هم یک شبکه ارتباطی قویاند و هم به ما کمک میکنند تا نسل جدید کارگزاران مجموعه را از دل همین خانوادهها شناسایی کنیم، بسیار ارزشمندند.
برنامههایشان هم به این صورت است که پنجشنبهها جلسات ثابت دارند، هیئت هفتگی دارند و حتی تفریحات گروهی مشترک برنامهریزی میکنند.
برنامهتان برای تابستان چیست؟
برای تابستان علاوه بر برنامههای روز پنجشنبه، روزهای یکشنبه هم کارگاههای مهارتی مثل برقکاری و مهارتهای نرم مثل مدیریت زمان را آموزش میدهیم. همچنین، هر نوجوان یک «رابط امین» دارد که شخصیت او را شناسایی میکند و در واقع رفیق شفیق او میشود تا در مسیر تربیتی همراهش باشد؛ این همان حلقه وصل عاطفی است که باعث میشود بچهها در مجموعه ماندگار شوند.
از سوی دیگر ما برای تابستان پیش رو برنامهریزی کردهایم که به بچهها مسئولیت مستقیم بدهیم؛ از نماز جماعت گرفته تا مناسبتها و برنامههای خود مجموعه. هدف ما این است که آنها فقط مصرفکننده برنامهها نباشند، بلکه به مجموعه و مسجد هم بهره برسانند. در واقع میخواهیم آنها یاد بگیرند که چگونه یک فعالیت فرهنگی را مدیریت کنند.
انتخاب پایه ششم برای جذب مخاطب، دلیل خاصی دارد؟
بیشتر بخاطر ظرفیت مجموعه و ارتباطات ما تنظیم شده است. از یک طرف ما ارتباط نزدیکی با برخی مدارس خاص داریم و پذیرش ما در واقع گزینشی است. از طرف دیگر، آخر پایه ششم، بچهها قبل از اینکه مدرسه جدید خود را انتخاب کنند، یک دوره گذر برنامه در مجموعه ما دارند و سپس وارد برنامههای اصلی تربیتی میشوند.
پس به نوعی تایید میکنید که به دنبال تربیت یک شبکه مخصوص به خودتان هستید؟
بستگی به اهداف مجموعه دارد. ما معتقدیم باید دانشآموز و خانوادهای را همراه کنیم که دغدغهمند باشند.
سختگیری ما برای پذیرش دانشآموزانی که دچار آسیبهای اخلاقی هستند، صرفا به دلیل حفاظت از سلامت محیط تربیتی دیگر بچهها است. فضای ما محدود است و اولویت با کسانی است که با سیاستهای مجموعه همخوانی بیشتری دارند.
ما مجموعه را به عنوان یک جریان اثرگذار میبینیم که دانشآموز همراه ما، باید با این سیاستها همسو باشد.
در مورد واحد خواهران چه برنامهای دارید؟ آیا این خلأ در سالهای اخیر حس نشده یا جزو رسالتهای شما نبوده است؟
در سالهای گذشته، چون شخصی که محوریت کار دختران را بر عهده بگیرد نداشتیم، این بخش فعال نبود. اما چند ماهی است که برنامهریزیها شروع شده و در آیندهای نزدیک برای دختران هم برنامه پذیرش و فعالیتهای تربیتی خواهیم داشت.
مجموعه ۱۵خرداد به فعالیت پسرانه معروف بوده، اما ما مصمم هستیم این ظرفیت را برای دختران هم ایجاد کنیم. الان گروهی از فعالان فرهنگی خواهر در حال بررسی هستند تا انشاءالله این واحد هم به زودی به ساختار ما اضافه شود.
با توجه به اینکه همچنان مکان اصلی شما مسجد است، آیا نگاه ویژهای برای استقرار در مسجد بوده یا نیازی به مکان متفاوتی نداشتهاید؟
مسجد برای ما سنگر اسلام است و این یک نگاه راهبردی است که از ابتدا داشتهایم. از نظر ما مسجد باید پایگاه علمی، فرهنگی و اجتماعی باشد، همانطور که در زمان پیامبر (ص) بود.
اگرچه فضای مسجد از لحاظ ظرفیت فیزیکی برای برنامههای گسترده ما محدودیت دارد، اما مسجد فضایی است که مردم به سمتش میآیند و پیوند بین نماز و فعالیتهای اجتماعی در آن برقرار است.
ما تا الان نخواستهایم از فضای مسجد خارج شویم و به ساختمان مستقل برویم، چون معتقدیم مسجد، بهترین پایگاه برای مانور فرهنگی است و مردم از نماز تا مناسبتها، با این مکان ارتباط قلبی دارند. این محیط، بهترین مکان برای دیده شدن بچهها و نقشآفرینی آنهاست.
درباره ظرفیتهایی که بیان کردید، تا الان استفادهای از آن شده است؟
مورد توجه بوده و در آینده هم از ظرفیت علمی و فرهنگی مسجد بهره بیشتری میبریم انشاءالله.
برنامهتان برای ایام محرم پیش رو چیست؟ آیا مثل روزهای جنگ، فعالیتهای میدانیتان را در خیابان ادامه میدهید؟
برای ماه محرم، ۱۰ شب برنامه داریم. نیمی از برنامه شامل روضه و توسل در داخل مسجد است و نیمی دیگر هم، پرچمگردانی و تجمع در خیابان است که به این صورت هر دو بعد عزاداری را داشته باشیم.