به گزارش اصفهان زیبا؛ درحالیکه «مثلث طلایی» بهعنوان یکی از الگوهای معرفی گردشگری ایران مطرح میشود، دیدگاههای تازهای بر ضرورت عبور از این چارچوب و حرکت بهسوی نگاهی جامع، تخصصی و متناسب با تنوع فرهنگی و تاریخی استانهای مختلف کشور تأکید دارند.
ایران کشوری با تاریخ، فرهنگ و جاذبههای طبیعی و هنری بینظیر است که هر استان آن میتواند بهعنوان یک مقصد گردشگری مستقل معرفی شود. تنوع معماری، میراثفرهنگی، آثار باستانی، طبیعت بکر و فرهنگ اقوام مختلف، ایران را به یک دانشنامه زنده گردشگری تبدیل کرده است.
بااینحال، در سالهای اخیر، تبلیغات گردشگری غالباً بر «مثلث طلایی» اصفهان، فارس و یزد متمرکز شدهاند؛ رویکردی که به باور کارشناسان، محدودکننده است و باعث نادیدهگرفتن ظرفیتهای عظیم دیگر استانها میشود.
نگاه تخصصی و جامع به گردشگری، نهتنها میتواند جاذبههای کمتر شناختهشده کشور را معرفی کند، بلکه توسعه زیرساختها، تربیت نیروی انسانی حرفهای و حفاظت از میراثفرهنگی و طبیعی را نیز به دنبال دارد. ایران تنها با عبور از مرزهای «مثلث طلایی» و تعریف الگوهای متنوع و هدفمند برای هر استان، میتواند جایگاه واقعی خود در گردشگری بینالمللی را تثبیت کند و تبادلات فرهنگی و اقتصادی پایدار ایجاد کند.
مخالفت با محدودسازی گردشگری ایران در قالب «مثلث طلایی»
منصور قاسمی، کارشناس گردشگری، با مفهوم «مثلث طلایی گردشگری ایران» موافق نیست، زیرا معتقد است ایران ظرفیتهای بسیار گستردهتری برای معرفی دارد.
قاسمی در گفت و گو با اصفهان زیبا اظهار کرد: اگر یک مثلث طلایی تعریف و تبلیغ کنیم، عملا راه را به بیراهه بردهایم. جاذبههای گردشگری، فرهنگی و تاریخی ایران محدود به استانهای اصفهان، فارس و یزد نمیشود. چهبسا استانهای دیگری وجود داشته باشند که از برخی جهات، حتی از یزد هم غنیتر و برخوردارتر باشند.
فراتر از مثلث؛ ظرفیت پنجضلعی یا چندضلعی گردشگری
اوخاطرنشان کرد: به نظر من، اگر قرار به چنین دستهبندیهایی باشد، شاید مفاهیمی مانند پنجضلعی یا هشتضلعی طلایی منطقیتر باشند. اما تأکید بر «مثلث طلایی» به این معناست که تاریخ، فرهنگ، هنر و آثار تاریخی ایران را به چند استان خاص محدود کنیم. حتی اینکه بخواهیم یزد را در کنار اصفهان و فارس و در قالب یک مجموعه واحد ببینیم، تا حد زیادی ظلم به تاریخ و فرهنگ گسترده ایران است.
ریشهیابی شکلگیری ایده مثلث طلایی
قاسمی افزود: مشخص است که ایده مثلث طلایی از سوی برخی فعالان یزدی مطرح شد تا این استان بتواند در حوزه گردشگری همپای استانهای فارس و اصفهان حرکت کند. اما من بار دیگر تأکید میکنم که این رویکرد را نمیپسندم، چرا که ایران فراتر از این دستهبندیهای محدود، جاذبههای بیشماری دارد.
ضرورت نگاه تخصصی به گردشگری
این کارشناس گردشگری تصریح کرد: تفاهمنامهها و همکاریهای بینشهری تا زمانی که بر مبنای نگاه حرفهای نباشند، تأثیر چندانی نخواهند داشت و بیشتر جنبه تشریفاتی پیدا میکنند. ما باید برای هر استان، هویت گردشگری مشخصی تعریف کنیم؛ مثلاً اصفهان بهعنوان شهری فراتر از مرزها، تهران با نقش فرامرزی، خراسان بهعنوان یک قاره فرهنگی، سمنان با معماری آجری و گویشها و لهجههای کهن شناخته شود.
ظرفیت منحصربهفرد همه استانهای ایران
قاسمی اذعان کرد: هر استان ایران قابلیت داشتن یک شعار تبلیغاتی مستقل و قدرتمند را دارد. اگر نگاه تخصصی داشته باشیم، با شگفتیهای فراوانی در استانهایی مانند خراسان، سمنان، کردستان، آذربایجان شرقی و غربی روبهرو میشویم. برای مثال، آذربایجان غربی از منظر همزیستی اقوام و ادیان و حضور فرقههای مختلف مسیحیت، ظرفیت بسیار بالایی برای تبلیغات گردشگری دارد.
او بیان کرد: تا زمانی که نگاه حرفهای به گردشگری نداشته باشیم، هر نوع تفاهمنامهای در این حوزه عملا کماثر خواهد بود. ما باید ایران را فراتر از مرزها ببینیم، تبلیغات گردشگری را گسترده کنیم، از رسانههای برونمرزی بهره بگیریم و در نمایشگاههای بینالمللی حضوری فعال و هدفمند داشته باشیم. تشکیل تیمهای تخصصی تبلیغات گردشگری در این مسیر یک ضرورت است.
ایران؛ یک دانشنامه عظیم گردشگری
این کارشناس گردشگری همچنین اظهار کرد: ایران خود یک دانشنامه عظیم از فرهنگ، تمدن، هنر و تاریخ است و هر استان نیز میتواند یک دانشنامه مستقل باشد. با نگاهی تخصصی به گردشگری، میتوان همه اقشار جامعه، بخشهای دولتی و خصوصی را درگیر این صنعت کرد و از آن حمایت گرفت. گردشگری صنعتی پاک، بدون آلایندگی و سرشار از تبادل فرهنگی است.
قاسمی تأکید کرد: با توسعه گردشگری تخصصی، میراثفرهنگی و میراث طبیعی نیز منتفع خواهند شد و امکان سازماندهی و احیای آنها فراهم میشود. گردشگری میتواند همزمان هم توسعه اقتصادی ایجاد کند و هم حفاظت از میراث را تقویت کند.
نقد دوباره مثلثسازی در گردشگری ایران
او خاطرنشان کرد: اگر قرار باشد برنامهای کامل از تاریخ و معماری ایران به گردشگران ارائه شود، استانهایی مانند فارس و اصفهان نمونههای خوبی هستند. اما حتی در این نگاه هم میتوان استان خوزستان را به آنها افزود. بااینحال، اگر مجبور به تعریف «مثلث» باشم، ترجیح میدهم مثلثهای متنوعی مانند لرستان، خوزستان، فارس یا اصفهان، سمنان، کردستان یا آذربایجان، کردستان، زنجان را مطرح کنم؛ چراکه هر گوشه ایران خود یک مثلث طلایی است.
زیرساختها؛ چالش اصلی گردشگری
این کارشناس گردشگری اذعان کرد: در حوزه گردشگری هوشمند، هنوز بسیار تازهکار هستیم. مهمترین چالش، زیرساختهاست؛ از آموزش نیروی انسانی گرفته تا هتلداری، رستورانداری و تربیت راهنمایان گردشگری. این موارد باید همزمان و هماهنگ با توسعه زیرساختهای فیزیکی پیش بروند، زیرا ضعف در یک استان میتواند کل زنجیره را تحتتأثیر قرار دهد.
تجربه جهانی مثلث طلایی و ضرورت بومیسازی
قاسمی عنوان کرد: که ایده مثلث طلایی نخستینبار در هند شکل گرفت و برای هر کشور و هر بازار هدف، مسیرهای متفاوتی تعریف شد. طبیعی است که مثلث طلایی تعریفشده برای ایران با مثلثهای گردشگری اروپا یا چین یکسان نباشد. ما نیز باید با شناخت فرهنگ ملتها، برای هر بازار هدف، الگوهای متناسب طراحی کنیم.
آینده گردشگری ایران؛ نیازمند تصمیم کلان
او تصریح کرد: باتوجهبه تجربه سیسالهام در حوزه گردشگری، چشمانداز فعلی چندان امیدوارکننده نیست. تا زمانی که دولت و بخش خصوصی به این باور نرسند که گردشگری صنعتی زودبازده، پاک و مؤثر در تبادلات فرهنگی است، پیشرفت جدی حاصل نخواهد شد. اما اگر این نگاه شکل بگیرد، میتوان به آیندهای روشن امیدوار بود.
گردشگری؛ صنعت دوستی و تبادل فرهنگی
این کارشناس گردشگری افزود: گردشگری بهترین ابزار برای تبادل فرهنگی است. ایران بهعنوان کشوری با ظرفیت بالای گردشگری فرهنگی شناخته میشود و در کنار آن میتوان گردشگری طبیعتگردی، زمینشناسی، اقوام، زبانشناسی، باستانشناسی، کشاورزی و سلامت را نیز توسعه داد.
قاسمی در پایان کلام خود بیان کرد: برای هر شاخه گردشگری باید راهنمایان و متخصصان ویژه تربیت شوند. گامهایی در این مسیر برداشته شده، اما کافی نیست. لازم است از همین امروز، بهصورت حرفهای و تخصصی، در توسعه زیرساختهای انسانی و فیزیکی گردشگری اقدام کنیم.