به گزارش اصفهان زیبا؛ بوی علف تازه و کهنه، صدای آرام تقتق سمها روی کفپوش، و نفسهای گرم اسبهایی که در سایهروشن طویلهها ایستادهاند. اینجا یکی از مزارع پرورش اسب در اصفهان است؛ جایی که پشت سکوت و وقار این حیوان، صنعتی جاندار نفس میکشد.
از نعلبندانی که با میخ و چکش، هنر میآفرینند تا سوارکارانی که ماهها برای «تِرِین» کردن یک اسب، تلاش میکنند. به بهانه گستردگی این دنیای پنهان، سری به یکی از این مزرعهها زدیم تا از نزدیک ببینیم در پسِ این چهره آرام و به ظاهر لاکچری، چه گردش مالیِ پرالتهابی جاری است.متین منصوری تولید کننده ای که 15 سال در این حرفه مشغول است، از جزییات این صنعت برایمان میگوید.
صنعت اسب در نگاه اول شاید یک ورزش لوکس به نظر برسد، اما آمارهای اصفهان چیز دیگری میگوید. به عنوان کسی که ۱۵ سال در این حوزه فعال هستید، چگونه این صنعت را در استان توصیف میکنید؟
اصفهان یکی از ستونهای اصلی صنعت اسب در ایران است.
ما در استان بالغ بر ۲ هزار مزرعه پرورش اسب داریم و حدود ۴ تا ۵ هزار نفر به صورت مستقیم در این صنعت دخیل هستند؛ از نعلبند و مربی گرفته تا مهتر و پانسیوندار. این یک شبکه بزرگ اقتصادی است که متأسفانه گاهی به دلیل نگاههای سطحی، ابعاد آن نادیده گرفته میشود. اینجا اسب فقط یک حیوان نیست، بلکه چرخهای از خدمات و هزینههاست که گردش مالی بسیار بالایی را ایجاد کرده است.
نگهداری اسب شامل چه هزینههایی میشود؟
اگر بخواهیم یک تصویر کلی بدهیم،میتوان ریز هزینه ها را اینگونه بیان کرد:
– نگهداری و تربیت یک اسب به صورت ماهانه بین ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان هزینه دارد.
-خوراک اسب ماهیانه ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان هزینه دارد.
– هزینه پانسیون بسته به خدمات (تیمار، مانژ، شستوشو و…) ۴ تا ۵ میلیون تومان است .
-نعلبندی اسب، بسته به متریال و میخهای مورد استفاده، ۳ تا ۴ میلیون هزینه دارد.
-حمل و نقل درون شهری اسب ۲ تا ۳ میلیون تومان هزینه دارد.
– البته نباید از تجهیزات سوارکار مثل «زین» غافل شد که بسته به نوع و کیفیت، قیمتی بین ۲۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان دارد.
شما از واژه «تِرِین» یا تربیت استفاده کردید. این فرایند دقیقا چیست و چرا هزینههای سنگینی دارد؟
«تِرِین» کردن همان هنرِ تبدیل یک اسب خام به یک اسب نمایشی است. این عمل شامل بیرون بردن، تیمار، شستوشوی دست و پا، قشو کردن(ابزار فلزی دندانه دار مخصوص تمیز کردن و خاراندن پوست بدن اسب) و مانژ بردن است. برای یک مالک که قصد دارد اسبش را در فستیوالها عرضه کند، این کار حیاتی است. معمولا مالکان ماهانه ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان به سوارکار حرفهای میدهند تا اسب را برای یک ایونت آماده کند. هدف نهایی این است که یا اسب به قیمت بالاتری فروخته شود یا در بحث سیلمی(اسب نر) برای تولید نسل استفاده شود.
یک اسب چگونه قیمتگذاری میشود؟
به طور کلی میتوان گفت اسب قیمت مشخص ندارد و کاملا سلیقهای و براساس توافق بین فروشنده و خریدار قیمتگذاری میشود.از چند ده میلیون تا چند ده میلیارد این نرخ گذاری میتواند متغیر باشد.
چه سبک اسبی مورد علاقه مردم اصفهان است؟
اصفهان به خاطر اشتیاق قدیمی مردم به مراسم شبیهخوانی، سبک خاص خودش را دارد. اصفهانیها به اسبهایی علاقه دارند که اصطلاحا «پرخون» هستند؛ اسبهایی با قلب بزرگ و پمپاژ خون بالا که در نمایشهای سواره، تماشاگر را به وجد میآورند.
دلیل استقبال از اسب در مردم اصفهان را چگونه می بینید؟
برخلاف گنبدکاووس که کانون شرطبندی و کورس است، در اصفهان ۹۰ تا ۹۵ درصد فعالان، اسب را برای «سبک سواری» و حضور در فستیوالها نگه میدارند.و تنها نزدیک به 5 درصد مردم اصفهان اسب را صرفا به دلیل زیبایی یا علاقه نگهداری میکنند.
انجام عمل زیبایی برای اسبها مرسوم است؟
خیر؛در اسبها برای زیبایی اصلاح نژاد صورت میگیرد.به این ترتیب که مثلا اسب عربی با اسب مصری پیوند داده می شود تا اسبی زیبا تولید شود.اسبهای زیبایی که در حال حاضر هستند، اصطلاحا عرب مصری نام دارند.
درآمدزایی صنعت اسب برای مالک به چه صورت است؟
یک مالک و تولیدکننده، پس از تولید یا خرید اسب و آمادهسازی آن برای سوارکاری، ماهیانه بین ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان به سوارکار پرداخت میکند تا اسب را برای حضور در یک ایونت یا فستیوال سوارکاری آماده و «ترین» کند.
هدف از این سرمایهگذاری، رسیدن به مبلغ مورد انتظار مالک در فروش آینده اسب یا بهرهگیری از آن برای تولید (زادآوری) است.کاربرد فستیوالهای سوارکاری در اصفهان نیز دقیقا در همین نقطه معنا پیدا میکند: خریداران بالقوه در این رویدادها، سوارکاری و کیفیت اسب را از نزدیک میبینند و تصمیم به خرید میگیرند. همچنین افرادی که دارای مادیان (اسب ماده) هستند و به دنبال جفت گیری با اسب نر سالم و اصیل برای تولید کره میگردند، در این فستیوالها اسب نر(سیلمی) مورد نظر خود را انتخاب میکنند.
فرآیند تربیت اسب از چه سنی آغاز میشود و چه زمانی به اوج کیفیت میرسد؟
تربیت از ۵ یا ۶ ماهگی، یعنی زمانی که کره از مادر جدا میشود، شروع میشود. در دو و نیم سالگی اسب آماده سواری میشود. البته این فرآیند صبر زیادی میطلبد؛ ابتدا با قنتر کردن و دهنهزدن برای عادت کردن شروع میشود و بعد وارد مرحله سواری میشود. نکته جالب اینکه عمر مفید سواری یک اسب باکیفیت از ۱۰ سالگی تا ۲۵ سالگی است، هرچند اسبهایی داشتهایم که تا ۳۰ سالگی هم نمایشهای عالی داشتند.
با توجه به قیمتهای چند میلیاردی اسبها، چرا وضعیت زیرساختی در اصفهان همچنان ضعیف است؟
این دقیقا همان چیزی است که ما از مسئولین مطالبه داریم. اسبهای اصفهان امروز زبانزد خاص و عام هستند و ما سالانه ۵ تا ۶ فستیوال مهم در مناطقی مثل برخوار و خمینیشهر داریم، اما میدان تخصصی نداریم! وقتی یک تولیدکننده میخواهد نتیجه زحماتش را در یک شو یا نمایش سواره به خریداران نشان دهد، باید در فضای استانداردی باشد که متأسفانه فقدانش در اصفهان حس میشود.
در پایان به عنوان کسی که عمرش را با اسب گذرانده، حس و حال اسب سواری را توصیف کنید؟
سوارکاری فقط یک فعالیت بدنی نیست، یک آرامش عمیق است. از کودکی طبق تجربههای پدرم این کار را یاد گرفتم و هنوز هم پس از سالها، وقتی روی زین مینشینم، همان حس دلانگیز و آرامشبخش را دارم. اسبها موجودات عجیبی هستند؛ مثلاحسگرهای پلک برای جلوگیری از ورود گرد و خاک یا موهایی که در دست و پایشان است و مانع برخوردآنها میشود، نشاندهنده هوشمندی خیرهکننده این موجود است که انسان را در برابر عظمت خلقت به احترام وامیدارد.