به گزارش اصفهان زیبا؛ طبق قانون، بیمارستانها ملزم به بیخطرسازی پسماندهای خود به شیوه اتوکلاو هستند؛ بههمیندلیل بیمارستان تخصصی عسکریه در برنامه توسعه خود، یکی از منازل مسکونی دراطراف بیمارستان را برای جانمایی دستگاه اتوکلاو و بیخطرسازی پسماندهای بیمارستانی، انتخاب کرده است.
فعالیت این دستگاه در مکانی که مجاور با منازل مسکونی بوده و بخارهای آن به واسطه یک دودکش در هوا منتشر میشود، موجب نگرانی مردم ساکن محله شده است. «اصفهانزیبا» برای پیگیری موضوع به سراغ مدیریت بیمارستان عسکریه و مرکز بهداشت استان رفت و پاسخ آنها درخصوص فعالیت این مرکز و نگرانی مردم درباره خطرناکبودن مواد متساعد شده از بیخطرسازی پسماندها را منتشر کرد.
بیمارستان عسکریه از بیمارستانهای خیریه شهر اصفهان است که سال 1345 در زمینی به مساحت 2.300 مترمربع به بهرهبرداری رسید. مسئولان این بیمارستان در سالهای اخیر برای خدمترسانی بهتر به مردم دست به توسعه زدهاند و برخی از منازل مسکونی در ضلع شمالی را خریداری کردهاند و به محوطه این مرکز درمانی افزودهاند؛ اما اتفاقی که در این توسعه افتاده و باعث نگرانی برخی همسایگان نزدیک بیمارستان شده، اختصاص یکی از منازل مسکونی به مکانی برای بیخطرسازی پسماندهای بیمارستانی است.
خانمی که درست در همسایگی این منزل زندگی میکند، به «اصفهانزیبا» میگوید: «این کوچه پر از خانه بود؛ اما بهتدریج توسط مسئولان بیمارستان خریداری و به آن اضافه شد. ما الان تقریبا در دل بیمارستان زندگی میکنیم.نگرانی ما از دستگاهی است که در این خانه کنار ما استفاده میکنند و پسماندهای بیمارستانی را در آن میسوزانند. دودکش آن به دیوار خانه نصبشده و دود و بخارهای آن و بوی نامطبوعش ما را اذیت میکند.»
زن درحالیکه با دست، بخارهای متصاعدشده از دودکش را نشان میدهد، اضافه میکند:« بارها به مراکز مختلف مراجعه و شکایت کردیم؛ اما فایدهای نداشت. بیمارستان میگوید مجوز داریم و خطری ندارد.»
مدیریت پسماندهای بیمارستان
بر اساس ضوابط بهداشتی است
برای بررسی موضوع در خصوص استفاده از دستگاه در مجاورت منازل مسکونی به سراغ مسئولان بیمارستان عسکریه رفتیم. دکتر محمدرضا شاهناصر، رئیس بیمارستان تخصصی عسکریه اصفهان، در خصوص نحوه مدیریت و امحای پسماندهای پزشکی بیمارستان میگوید: «مدیریت پسماندهای پزشکی در بیمارستان تخصصی عسکریه کاملا بر اساس ضوابط و دستورالعملهای مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مطابق با “دستورالعمل مدیریت اجرایی پسماندهای پزشکی و پسماندهای وابسته” انجام میشود.»
او در ادامه اضافه میکند: «در این فرایند تمامی مراحل از تفکیک در مبدأ، جمعآوری، بستهبندی، حمل داخلی، نگهداری موقت، بیخطرسازی و دفع نهایی پسماندهای پزشکی با رعایت کامل ملاحظات بهداشتی، زیستمحیطی و استانداردهای ایمنی صورت میگیرد تا از هرگونه اثر نامطلوب بر سلامت عمومی و محیطزیست جلوگیری شود.»شاهناصر تأکید میکند:« این بیمارستان بهطور مستمر تحت نظارت و ارزیابی نهادهای مسئول ازجمله دانشگاه علومپزشکی و ادارهکل حفاظت محیطزیست استان قرار دارد؛همچنین باید یادآور شوم خوشبختانه بیمارستان تخصصی عسکریه در ارزیابیهای سالانه اعتباربخشی بیمارستانی نیز همواره موفق به کسب درجهیک از سوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان شده است و در زمره مراکز درمانی برتر کشور قرار دارد.»
در هیچ بیمارستانی
زبالهسوز وجود ندارد
رئیس بیمارستان عسکریه با قاطعیت از نظارت مرکز بهداشت و محیطزیست استان بر مرکز اتوکلاو و بیخطرسازی پسماند بیمارستان خبر داد. برای بررسی این موضوع به سراغ سید مهدی میرجهانیان، مدیرگروه سلامت محیط مرکز بهداشت استان اصفهان رفتیم. او در خصوص استفاده از این دستگاه در بیمارستانها میگوید:« زبالههای عفونی در بیمارستانها، مراکز درمانی، مراکز جراحی و حتی آزمایشگاهها، طبق قانون مدیریت پسماند باید بیخطرسازی شوند. این پسماندها باید پس از بیخطرشدن، دفع یا به روشهای دیگر برای دفع نهایی منتقل شوند.»
او با ردکردن سوزاندن پسماند در بیمارستانها ادامه میدهد:« سوزاندن در برخی شرایط خاص اتفاق میافتد و دستگاههایی وجود دارند که زبالهها را میسوزانند. پیش از آن، پسماندهای تیز و برنده در سیفتیباکسها جمعآوری و جدا میشوند. این دستگاهها دارای فیلترهای مخصوص هستند و گازهای خروجی آنها نیز تحت کنترل قرار میگیرد و تصفیه شده و خاکستر باقیمانده دفن میشود.»
بنا به گفته میرجهانیان، در حال حاضر، در سطح استان یک شرکت بهعنوان مرکز متمرکز، مدیریت این پسماندها را برعهده دارد و دارای زبالهسوزهای ویژه است. در هیچیک از بیمارستانهای استان، چه خصوصی و چه دولتی، زبالهسوز وجود ندارد.
در حال حاضر تمام بیمارستانهای خصوصی و دولتی استان موظفاند دستگاههای اتوکلاو برای بیخطرسازی داشته باشند. در این روش، از بخارآب تحتفشار بسیار بالا و در مدتزمان مشخص استفاده میشود. زبالهها در کیسههای مخصوص بستهبندی میشوند و داخل دستگاه قرار میگیرند. طی یک چرخه مشخص، تمامی عوامل بیماریزا ازجمله ویروسها، باکتریها و قارچها از بین میروند و پسماند، بیخطر میشود و در مکانهای خاص دفن میشوند.
تمام بیمارستانها موظفاند زبالههای خود را با دستگاه اتوکلاو بیخطرسازی کنند
او در ادامه، با اشاره به اینکه پیشازاین، سایت دفن زبالههای عفونی در سجزی وجود داشت، اما اکنون تعطیل و بستهشده است، تأکید میکند:« در حال حاضر، زبالههای عفونی بیمارستانهای اصفهان و هفت شهر مجاور، پس از بیخطرسازی، با پرداخت هزینه مشخص به شرکت منتقل میشوند تا در آنجا سوزانده شوند و فرایند نهایی مدیریت پسماند تکمیل شود. تمام بیمارستانها موظفاند زبالههای خود را با دستگاه اتوکلاو بیخطرسازی کنند. هفت شهر اطراف اصفهان که در محدوده جغرافیایی شرکت انتخابشده در شهر هرند قرار دارند، پسماندهای خود را به آن مرکز حمل میکنند؛ در برخی شهرستانهای دورتر نیز پس از بیخطرسازی، پسماندها تحت شرایط خاص با انجام آهکپاشی و رعایت ضوابط مربوط، دفن میشوند.»
دستگاه اتوکلاو برای محیط اطراف
خطری ندارد
او در خصوص نگرانی مردم ساکن در مجاورت بیمارستان عسکریه و دستگاه اتوکلاو توضیح میدهد: «درباره دستگاه اتوکلاو و فاصله آن از مراکز مسکونی باید گفت که این دستگاهها تجهیزات بسیار بزرگی نیستند و تقریبا در همه بیمارستانها وجود دارند. این دستگاهها در سراسر کشور مورداستفاده قرار میگیرند و خطری برای محیط اطراف ندارند. تنها در زمان شستوشو و پساب ممکن است خطر ایجاد شود که مواد مضر وارد شبکه فاضلاب میشود.»
او با تأکید بر اینکه فرایند انجامشده «بیخطرسازی» نام دارد، یعنی تمامی عوامل میکروبی موجود در زبالههای عفونی از بین میروند یا غیرفعال میشوند، اضافه میکند:« این کار با استفاده از بخارآب تحتفشار و دمای بالا انجام میشود. محصول نهایی حاصل از این فرایند نیز دارای استانداردهای مشخصی است. سازمان حفاظت محیطزیست و آزمایشگاههای معتمد، بهصورت دورهای آزمونهای شیمیایی و بیولوژیکی انجام میدهند تا از عملکرد صحیح دستگاهها اطمینان حاصل شود. نمونههای بیولوژیک در دستگاه قرار میگیرد تا مشخص شود فرایند بهدرستی انجامشده است. پس از تأیید، محصول نهایی برای دفع یا مراحل بعدی مدیریت پسماند ارسال میشود.»
فرایند دفع پسماند
بهطور مستمر مورد بازرسی قرار میگیرد
او در پاسخ به اینکه روند بازرسیها در بیمارستانها به چه صورت انجام میشود؟ پاسخ میدهد: «این فرایندها بهطور مستمر موردبازرسی قرار میگیرد. یکی از مهمترین بخشهای نظارتی در بیمارستانها، نظارت بر جمعآوری، تفکیک و دفع صحیح پسماندهای پزشکی است؛ البته پسماندهای دارویی و شیمیایی نیز وجود دارند که خودشان ضوابط و شرایط خاصی دارند؛ همچنین پسماندهای تیز و برنده مانند سرسوزنها و نیدلها نیز بهصورت جداگانه مدیریت میشوند.»
میرجهانیان در پاسخ به این پرسش که آیا از دستگاه اتوکلاو بیمارستان عسکریه در حاشیه بیمارستان و در مجاورت منازل مسکونی بازدید به عملآورده است؟ میگوید: «بله؛ از بیمارستان عسکریه نیز بازدید شده است. موضوعی که احتمالا مطرحشده، ممکن است ناشی از برداشت نادرست از شرایط محیطی اطراف بیمارستان باشد. بررسیهای انجامشده نشان میدهد که این مرکز تحت نظارت قرار دارد. درهرصورت، تمامی فرایندها بهشکل ایمن و تحت نظارت انجام میشود و خطری برای مردم ندارد و نباید نگران این موضوع باشند؛ البته ممکن است دستگاهی در بیمارستانها دچار خرابی یا اشکال فنی شود؛ اما برای چنین مواردی نیز ضوابط و روال قانونی مشخصی وجود دارد وباید پسماندها تحت شرایطی خاص امحا شوند؛بااینحال، ازنظر بهداشتی و نظارتی، تمامی فعالیتها تحت کنترل است و در صورت رعایت ضوابط، خطری برای ساکنان اطراف نخواهد داشت.»
با توجه به اینکه طبق نظر مرکز بهداشت، بخارهای «دستگاه اتوکلاو» برای همسایگان بیمارستان خطرساز نیست وتحت نظارت مسئولان بهداشتی استان است، بهنظر میرسد این مسئله باید بهصورت کامل برای همسایگان تشریح شده و با جانمایی بهتر این دستگاه در قسمتدیگری از بیمارستان، احساس امنیت بیشتری برای همسایگان فراهم شود.