به گزارش اصفهان زیبا؛ اتفاقهایی که پس از حملههای آمریکا و اسرائیل به ایران رخ داده، از جهات مختلف قابل مطالعه و بررسی است؛ چرا که این وضعیت، موجب توجه بیشتر به هویت ایرانیان و همچنین برجستهشدن عناصر اصلی و هویتی آنها شده است، عناصری که ممکن است در گذر زمان و بر اثر عوامل مختلف دستخوش تغییر شده باشند؛ اما حالا و پس از جنگ رمضان، جلوهها و نمونههای خاصی از هویت ایرانی نمودار شده که با ریشههای اصلی آن تفاوت دارد. درواقع، این جنگ باعث شد، شهادتها و در رأس همه آنها، شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی، زمینهساز بازگشت به ریشههای اصلی هویت در میان مردم شود.
این امر بهخوبی نشان میدهد که ریشههای اصلی و هویت جامعه ایرانی چیست. مردم ایران دارای هویتی عمیق و تاریخی هستند که با دو ویژگی اصلی عجین شده است: ویژگی نخست، خرد و برخورداری از اندیشه است که مبنایی اساسی در فرهنگ ایرانی بهشمار میرود؛ امری که از گذشته وجود داشته و در طول زمان، با وجود همه فرازونشیبها، به بالندگی رسیده و خرد ایرانی در همه این ادوار جلوهگر بوده است. ویژگی دوم نیز ارزشهای الهی و پیوند خدایی است که مردم ما دارند.
این دو بُعد، اکنون بیشازپیش خود را نشان میدهد. اساس قضیه نیز همین است که مبانی هویتی پس از جنگ، جلوه بیشتری به خود گرفته و آشکار شده است. غیر از این بحث، در شرایطی که جامعه مورد تهاجم و حمله دشمن واقع میشود، معمولا عناصر فرهنگی همچون احساسات وطندوستانه بر انواع شکافها غلبه پیدا میکنند.
در این شرایط، غیرت ایرانی و حتی بهطور خاص عشق به رهبری، فراتر از همه جنبههایی که ممکن است پیش از این در جامعه دچار تزلزل شده باشند، خود را نشان میدهند و ارتباط مردم با رهبری، عشق و علاقه آنها عمیقتر خواهد شد؛ زیرا جزو عناصر فرهنگی جامعه ایرانی هستند و در شرایطی مثل جنگ، مفاهیمی همچون عشق به وطن و رهبر بهخوبی خود را نشان میدهد ودر برهه خاصی که در آن قرار گرفتهایم، میتوانیم این عناصر را بهصورت واضح در جامعه خود مشاهده کنیم.
جنبههایی که از آن بهعنوان هویت ایرانی یاد کردم یا عناصر فرهنگی، البته در جوامع مختلف قابل مطالعهاند؛ زیرا بخشهایی مرتبط با انسان و زندگی جمعی انسانها هستند؛ اما هرگاه جامعهای موردحمله قرار گیرد، بهطور معمول توجه بیشتری به ارزشها پیدا میشود و انسجام بیشتری مییابد و عوامل تفرقه در جامعه کمتر اثرگذار میشوند.
برای ما مهم است که بدانیم این عناصر فرهنگی و هویتی در جوامع یکسان نیستند و تفاوت دارند. قطعا این ویژگیهایی که اکنون در جامعه ایران میبینیم، در جوامع دیگر به این شکل قابل مشاهده نیستند وتا به الان، با شدتی که در جامعه ما وجود دارد و با این گستردگی که اکنون شاهد آن هستیم، در جوامع دیگر دیده نشدهاند.
واقعا حضور باشکوه مردم در مراسم تشییع رهبر معظم انقلاب اسلامی، پدیدهای بیسابقه است که از نظر جامعهشناسی باید بهطور جدی موردمطالعه قرار گیرد.
از زمان جنگ با صدام و دوران دفاعمقدس و حتی پیش از آن، از اصل انقلاب اسلامی تاکنون، متفکرانی را میبینیم که این ویژگی خاص ایران و مردم ایران را، چه در ایجاد انقلاب، چه در دفاع مقدس هشتساله و چه در دفاع دوم و سوم که در سالهای گذشته داشتهایم، از لحاظ عناصر فرهنگی و هویتی موجود بهطور جدی مورد مطالعه قرار دادهاند.
همانطور که پیشتر اشاره شد، یک اوج و نوعی تفاوت اصلی نسبت به جوامع دیگر را در این مراسم شاهد هستیم که صاحبنظران نیز به آن اذعان دارند. واقعیت این است که در زندگی معمولی مشغلهها و مسائل بزرگ و گستردهای داریم که بسیاری از افراد بهطور طبیعی گرفتارشان هستند و با آنها دستوپنجه نرم میکنند؛ اما در زمانهای خاص، اتفاقهایی مثل جنگ و شهادت بزرگان باعث میشود مردم به عمق هویتی و فرهنگیشان بازگردند و جنبههای مسلط بر زندگی در برههای رنگ ببازند و در مقابل، ویژگیهایی مثل عشق به وطن و رهبری، بهطور ویژه جلوهگر شوند. این ویژگیها بیانگر این نکته مهم هستند که ظرفیتهای عمیق و گستردهای در جامعه ما وجود دارد.
پس این ریشهها در شرایط عادی کمتر دیده میشوند؛ اما در وضعیتهای خاص، جلوه پیدا میکنند و آشکار میشوند و تأثیر بسیار بزرگی بر حفظ جامعه، پیشرفت و جلوگیری از فروپاشی آن دارند؛ ویژگیهایی که میتوان از آنها بهعنوان نوعی سرمایه اجتماعی بنیادین یاد کرد.