به گزارش اصفهان زیبا؛ چاقی، یکی از معضلات مهم قرن اخیر است که با تغییر الگوی تغذیه، کاهش فعالیت بدنی و عوامل ژنتیکی ارتباط دارد.
امروزه چاقی صرفاً یک مشکل ظاهری محسوب نمیشود، بلکه یک بیماری مزمن، پیشرونده، عودکننده و حتی مهلک به شمار میرود.
دلیل این ادعا صحبتهای دکتر حمید مللی، فلوشیپ جراحی لاپاراسکوپی و جراحی چاقی است که در گفتوگو با اصفهان زیبا داشته است.
یکی از شاخصهای اندازهگیری میزان چاقی، شاخص توده بدنی (BMI)است که از تقسیم وزن به کیلوگرم بر مجذور قد به متر بهدست میآید.
این شاخص یکی از معیارهای دستهبندی چاقی است و در گروههای مختلف با توجه به شرایط فرد، سبک زندگی، میزان فعالیت بدنی و عوامل دیگر مورد استفاده قرار میگیرد.
شاخص توده بدنی میتواند معیار مناسبی برای بررسی خطرات ناشی از چاقی باشد. در حالت طبیعی، این شاخص حدود ۱۸.۵ تا ۲۴.۹ قرار دارد و مقادیر بالاتر در دستهبندی انواع چاقی قرار میگیرند.
زمانی که BMI به ۳۰ یا بالاتر برسد، چاقی به عنوان یک بیماری شناخته میشود و خطر ابتلا به بیماریهای جسمی و روانی افزایش پیدا میکند.
همچنین در BMI بالاتر از ۳۵ تا ۴۰، خطر بروز عوارض و مرگ به شکل قابل توجهی افزایش مییابد.
چاقی مفرط میتواند احتمال ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت، آپنه خواب، مشکلات قلبی و ریوی، ناباروری، ضعف سیستمایمنی، فشارخون بالا، سکتههای مغزی و سایر بیماریها را افزایش دهد.
عوامل موثر در بروز چاقی
سبک زندگی و ژنتیک از عوامل اصلی بروز چاقی در دنیای امروز هستند، اما سبک زندگی مهمترین عامل افزایش شیوع این بیماری در دهههای اخیر به شمار میرود.
ژنتیک میتواند افراد را مستعد چاقی کند، اما عواملی مانند مصرف غذاهای پرکالری و فرآوریشده، مصرف مواد غذایی دارای کربوهیدرات و قند بالا، کاهش فعالیت بدنی، کمخوابی، شبزندهداری، استرس، شرایط محیطی و مصرف برخی داروهای خاص، باعث ایجاد یا تشدید چاقی و عوارض آن میشوند.
به بیان ساده، ژنها اسلحه را پر میکنند، اما سبک زندگی ماشه را میکشد!
جراحی چاقی؛ روشی موثر برای درمان چاقی مفرط
یکی از روشهای درمان بیماری چاقی، جراحیهای چاقی است که نقش مهمی در کاهش وزن و جلوگیری از عوارض چاقی مفرط دارند.
در سالهای اخیر، این جراحیها در سراسر جهان پیشرفت قابل توجهی داشتهاند و نتایج بسیار خوبی به همراه داشتهاند.
انتخاب فرد مناسب و نوع جراحی با نظر جراح فلوشیپ این رشته میتواند به حفظ سلامت افراد و کاهش خطر بیماریهای مرتبط با چاقی کمک کند.
به طور کلی، جراحی چاقی برای افراد زیر توصیه میشود:
بیماران با BMI برابر ۴۰ یا بالاتر
بیماران با BMI بین ۳۵ تا ۴۰ همراه با بیماریهای زمینهای مانند کبدچرب، دیابت نوع ۲، فشارخون بالا و مشکلات دیگر
بیماران با BMI بین ۳۱ تا ۳۴ همراه با دیابت نوع ۲ کنترلنشده با وجود درمانهای لازم یا فشارخون مقاوم به درمان.
لازم به ذکر است این اعداد در نژادهای آسیایی حدود دو واحد کمتر در نظر گرفته میشوند. البته تصمیم نهایی پس از ارزیابی کامل توسط تیم درمانی گرفته خواهد شد.
انواع جراحی چاقی
جراحیهای چاقی با روش لاپاراسکوپی انجام میشوند و انواع مختلفی دارند. به طور کلی این جراحیها به دو دسته تقسیم میشوند:
اعمال محدودکننده حجم معده
اعمالی که علاوه بر محدود کردن حجم معده، باعث کاهش جذب مواد غذایی نیز میشوند
در گروه اول، عمل اسلیو گاسترکتومی یکی از شایعترین روشهای جراحی چاقی در جهان است. در این عمل حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد معده برداشته میشود. با کاهش حجم معده و کاهش میزان هورمون گرلین، اشتها کاهش پیدا میکند و بیمار با رعایت اصول تغذیه پروتئینی میتواند حدود ۸۵ درصد از وزن اضافه خود را طی یک سال کاهش دهد.
گروه دوم شامل انواع عملهای بایپس است. در این روش علاوه بر کاهش حجم معده، مسیر عبور غذا در روده باریک نیز تغییر میکند. این عمل با دو مکانیسم کاهش میزان غذا خوردن و کاهش جذب، باعث کاهش وزن میشود.
در این روش، بیمار میتواند حدود ۹۵ درصد از وزن اضافه خود را طی یک سال از دست بدهد.
انتخاب روش جراحی و خطرات احتمالی
انتخاب نوع عمل به شرایط بیمار، بررسیهای قبل از جراحی و مشاوره تخصصی نیاز دارد. هیچ روش واحدی برای همه افراد مناسب نیست.
هر عمل جراحی خطرات خاص خود را دارد و پزشکان با توجه به میزان خطرات بیماری و جراحی تصمیم میگیرند که انجام عمل برای بیمار مناسب است یا خیر.
در صورتی که مزایای یک اقدام درمانی بیشتر از خطرات آن باشد، انجام جراحی توجیهپذیر خواهد بود.
جراحی چاقی نیز مانند هر عمل دیگری ممکن است عوارضی مانند خونریزی، نشتی محل منگنهها، لخته شدن خون و کمبود برخی ویتامینها ایجاد کند.
میزان این خطرات در مقایسه با عوارض خطرناک بیماری چاقی کمتر است. انجام جراحی در مراکز مجهز و توسط جراح باتجربه، احتمال بروز این عوارض را به میزان زیادی کاهش میدهد.
احتمال بازگشت وزن پس از جراحی؟
بیشتر بیماران پس از جراحی کاهش وزن قابل توجهی دارند، اما اگر توصیههای تغذیهای، فعالیت بدنی و پیگیریهای پزشکی را رعایت نکنند، ممکن است بخشی از وزن کاهشیافته بازگردد.بازگشت محدود وزن پس از جراحی طبیعی است، اما افزایش شدید وزن معمولاً به تغییر عادات غذایی یا مشکلات رفتاری فرد ارتباط دارد.
جراحی چاقی یک مسیر میانبر نیست، بلکه یک درمان علمی و اثباتشده برای یک بیماری مزمن و دارای عوارض مهلک است.این جراحی علاوه بر کاهش وزن، خطر ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت، فشارخون، بیماریهای قلبی، آپنه خواب و برخی سرطانها را کاهش میدهد و میتواند کیفیت زندگی، اعتمادبهنفس، حضور موثر در جامعه و توانایی فعالیت روزمره را بهبود دهد.جراحی چاقی به همکاری بیمار و تیم درمانی وابسته است. این روش یک ابزار قدرتمند محسوب میشود، اما درمان جادویی نیست. تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و پیگیری منظم، بخش جداییناپذیر این درمان هستند.