به گزارش اصفهان زیبا؛ با واگذاری مسئولیت ترمیم مناطق آسیبدیده از جنگ بر دوش شهرداری، بار مالی چشمگیری متوجه شهرداری شد و این، در کنار آسیبدیدن منابع درآمدی شهرداری بهواسطه جنگ، فشار مضاعفی بر دوش شهرداری وارد کرد.
در این میان پیداکردن راه برونرفت از این بحران، وظیفه مدیریت برنامهریزی و بودجه شهرداری است تا با تدوین برنامهای جدید و راهگشا، مسیر جدیدی پیش روی شهرداری باز کند. برای بررسی راههای پیشبینیشده و برنامهای که در این زمان تدوینشده است، به سراغ مدیرکل برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان رفتیم تا از تلاشهای حوزه مدیریت برنامهریزی و بودجه برایمان بگوید. آنچه میخوانید حاصل گفتوگوی «هممحله» با سید مصطفی اعتصامی است.
بنا به تعریف اعتصامی، اداره کل برنامهریزی و بودجه معاونت برنامهریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان، شامل اداره برنامهریزی و ارزیابی عملکرد، اداره آمار و تحلیل اطلاعات، اداره GIS و اطلاعات مکانی و اداره مدیریت و کنترل پروژههاست که یکی از خروجیهای اصلی این حوزه، فرایند تدوین برنامهوبودجه سالیانه شهرداری است. پیگیری اجرای پروژهها و ارزیابی عملکرد نیز در دستور کار حوزه برنامهریزی و بودجه تعریف میشود.
اولویتبندی پروژههای شهری
اعتصامی که سکاندار اداره کل برنامهریزی و بودجه است، در زمان جنگ فعالیت ویژهای داشته و موضوعهای مختلفی را پیگیری کرده. او در ابتدا صحبتش را از وضعیت مالی شهرداری و منابع ازدسترفته شهرداری بهواسطه جنگ شروع و تصریح کرد: با توجه به شرایط جنگ، منابع مالی شهرداری تحتالشعاع قرار گرفت و این مسئله، نیاز به مدیریت منابع را پررنگ کرد؛ به همین دلیل و برای مدیریت منابع و تأمین نقدینگی به سمت اولویتبندی رفتیم و یکی از اولین موضوعهایی که در برنامهریزی به آن توجه شد، اولویتبندی اجرای پروژههای شهری بود. در گام اول، دستهبندی پروژهها به لحاظ درجه اهمیت و سرعت اجراییشدن آنها با توجه به شرایط جنگ در شهر، موردتوجه قرار گرفت. پروژههای بزرگ و مهم، در دسته اول و لازمالاجرا و پروژههای کماهمیتتر در اولویت دوم و سوم قرار گرفت؛ پروژههایی که ممکن است در زمان پیشبینی خودش پیش نرود و با تأخیر مواجه شود.
سناریونویسی و شناسایی منابع مناطق
اعتصامی پیشبینی منابع، سناریونویسی و شناسایی منابع و اولویتبندی پروژهها را از مهمترین اقدامات حوزه برنامهریزی معرفی کرد و افزود: در اولویتبندی، تمام پروژههای دارای قرارداد که بیش از 200 پروژه در سطح معاملات متوسط و بزرگ بودند، موردتوجه قرار گرفت و در اولویت اول تعریف شد که شامل پروژههای نیمهتمامی بود که باید به نتیجه میرسید. پروژههای بسته پرواز (شامل بزرگترین و مهمترین پروژههای شهری ) در دسته اولویت یک قرار گرفتند. مهمترین آنها شامل پروژه مجموعه پلها و زیرگذر شهید رئیسی، پل شماره3 تقاطعهای غیرهمسطح شهید فخریزاده، باغ تندرستی، باغ مشاهیر، باغ فدک، خط2 قطار شهری، تصفیهخانه و کلکتورهای فضای سبز و تکمیل حلقه حفاظتی رینگ چهارم بود. البته باید اضافه کنم که بعضی پروژهها مثل پروژهها شهید رئیسی در ایام جنگ هم ادامه پیدا کرد و تعطیل نشد و تا اواخر خرداد به نتیجه خواهد رسید.
او پروژههای با اولویت دوم را پروژههایی معرفی کرد که از لحاظ ضرورت اجرا از اهمیت کمتری برخوردار هستند. این پروژهها هنوز شروع نشدهاند و یا تأکید و درخواست مردمی برای اجرای سریع ندارند. این پروژهها با تأخیر و در سهماهه اول سال اجرا آغاز نمیشوند؛ اما طراحی و مقدمات انجام پروژهها انجام میشود.
هیچ پروژهای نباید زمین بماند
اعتصامی تأکید کرد: هیچ پروژهای نباید زمین بماند و اگر نیاز است وارد مناقصه شود، با هماهنگی کمیته تخصیص انجام میشود. در ایام جنگ هیچ پروژهای متوقف نشده؛ اما ممکن است شروع پروژهای به تعویق بیفتد و عملیات عمرانی با تعویق صورت بگیرد.
او افزود: در برنامهریزی برای مدیریت منابع مالی شهرداری، گام دومی تعریف و حالتهای مختلف برای وضعیت درآمد شهرداری مشخص شد. حالتهای خوشبینانه، بدبینانه و محتمل در صورت ادامه پیداکردن جنگ، توقف جنگ و شرایط بعد از صلح و متحولشدن منابع مالی شهری در نظر گرفته شد. مدیرکل برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان در ادامه بیان کرد: بر اساس هرکدام از این شرایط، پیشبینی منابع را انجام دادیم. برآورد ما در حالت بدبینانه تحقق 50درصدی بودجه و در حالت میانه 75درصد است و در حالت خوشبینانه پیشبینی کردیم به 95درصد منابع مالی دسترسی پیدا کنیم.
بنا به گفته او، در حال حاضر از کل بودجه شهرداری که 57 همت است، تنها 35درصد آن ساختمانی و وابسته به صدور پروانه ساختمانی و تراکم است و 65درصد غیرساختمانی است. البته تأمین مالی 65درصد غیرساختمانی نیز از جنگ تأثیر گرفته و آسیبدیده است. در تأمین منابع در بودجه امسال 22 همت پروژه سرمایهگذاری و مشارکت تعریفشده است تا برخی از پروژهها از طریق بخش خصوصی و مشارکت به نتیجه برسد. این اتفاق بر اساس تکلیف شورا رقم خورده و امید است این قسمت از بودجهریزی با سرمایهگذاری و مشارکت سرمایهگذاران نتیجهبخش باشد.
پرداخت ارزشافزوده در شهر اصفهان، دچار آسیب شده
اعتصامی در ادامه بیان کرد: بخش ارزشافزوده و عوارض بر کالا و خدمات که از سمت دولت در نظر گرفته میشد، با توجه به آسیبدیدگی منابع پرداخت ارزشافزوده در شهر اصفهان، دچار آسیب شده و پرداخت نشده است؛ حتی واریز وامها و تسهیلات بانکی هم دچار مشکل شده. البته دولت و وزارت راه و شهرسازی در راستای کمک به تأمین منابع درآمدی شهرداریها، طرحهایی را پیشنهاد دادهاند.
مدیرکل برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان توجه به ظرفیتهای جدید
درآمدی مناطق با توجه به شرایط جنگ و کاهش صدور پروانه و منابع درآمدی را از دیگر تلاشهای انجامشده در این مدت برشمرده و افزود: در جلساتی فرصت مناطق در قالب مولدسازی، تجمیع و صدور پروانه و زمینه تدقیق ارتفاعات که با کمک سازمان راه و شهرسازی فراهم شد، شناسایی شده و برای استفاده بهینه از این فرصتها برنامهریزی صورت گرفت تا بتوانیم منابع مالی جدیدی را تأمین کنیم و کاهش صدور پروانه در مناطق را جبران کنیم؛ اما این طرحها و تغییرات (به سرعت) منجر به درآمدزایی نمیشود.
کاهش 25درصدی هزینههای جاری
او در ادامه خاطرنشان کرد: در اداره کل برنامهریزی و بودجه تلاش کردیم تا جریان نقدینگی، هزینه شهر و مناطق را تا پایان سال احصا کنیم و برای کنترل اوضاع در زمان جنگ هزینه جاری، حفظ و نگهداری، هزینه عمرانی و منابع درآمدی را بررسی کردیم. در این مسیر یک اتفاق دیگری که در مدیریت نقدینگی رقم خورد حرکت به سمت افزایش بهرهوری و صرفهجویی در هزینههای شهر بود. تصمیم گرفته شد با توجه به اینکه بودجه 100درصد پیشبینی شده است، هزینههای جاری تا 25درصد کاهش پیدا کند. البته این کاهش شامل حقوق و دستمزد نمیشود و تنها هزینه جاری شهر با صرفهجویی ادامه پیدا میکند.
به گفته اعتصامی، در ایام جنگ اداره کل برنامهریزی و بودجه یکی از اعضای اصلی ستاد بازسازی بود که در این ستاد وظیفه تأمین زیرساخت اطلاعاتی، ارائه آمار و اطلاعات بهروز از وضعیت آسیبدیدگی واحدها و روند بازسازی واحدهای آسیبدیده را برعهده داشت.
بنا به گفته او، بیش از 32 جلسه ستاد بازسازی با حضور شهردار تشکیل شد و آمار و اطلاعات در حوزههای مختلف از بازسازی و ارزیابی واحدهای آسیبدیده و اقدامات مختلف توسط شهرداری بررسی شد. مدیرکل برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان در کنار اشاره به این اقدامات، از طراحی یک سامانه فرایندمحور خبر داد و افزود: این سامانه فرایندمحور در صورت ادامه پیداکردن جنگ به ما کمک خواهد کرد (زمان) ارزیابی آسیبها و رفع آسیب در مناطق کوتاه شود. در این سامانه بهصورت مکانیزه فرایند خدماترسانی تسریع میشود و با رصد سریع و بهموقع مناطق، گروههای عملیاتی، امدادی و عمرانی در کمترین زمان به مناطق میرسند و با توجه به ارائه آمارهای بهروز و سریع در حوزه مدیریت حوادث، بهتر عمل خواهد شد.
از لحاظ قانونی فقط جبران آسیب جزئی بر عهده شهرداری است
اعتصامی در ادامه با اذعان به این نکته که در بودجه 1405 دولت به حضور شهرداری در بازسازی مناطق توجهی نشده بود، گفت: بعد از ورود شهرداری تهران به بازسازی مناطق آسیبدیده، هیئت دولت تصمیم گرفت شهرداریها آسیب جزئی را ارزیابی و جبران کنند. البته ازلحاظ قانونی فقط جبران آسیب جزئی بر عهده شهرداری است و تأمین لوازمخانگی، جبران خسارات کلی و احداث واحدهای تخریبشده بر عهده شهرداری نیست؛ اما در این خصوص پیشبینی لازم انجامشده و با تأمین منابع این اقدامات هم انجام میشود.
در نهایت مدیرکل برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان در پاسخ به این سؤال که با وقوع جنگ آیا بودجه مازاد برای مناطق تعریفشده است یا خیر، اظهار کرد: فعلاً بودجه مازادی برای مناطق در نظر گرفته نشده است. دو ردیف بودجه برای هزینههای جاری و عمرانی مثل هزینه ناهار افراد حاضر در مناطق و مردم اسکان دادهشده با اجازه شورا در نظر گرفته شد و هزینه عمرانی و جبران خسارتها نیز در مناطق آسیبدیده بهصورت منفی در بودجه ثبت میشود تا در اصلاح بودجه با موافقت شورا لحاظ شود.