به گزارش اصفهان زیبا؛ محلهمحوری در سالهای اخیر به یکی از رویکردهای مهم مدیریت شهری اصفهان تبدیل شده است؛ رویکردی که توجه به نیازهای روزمره و مسائل واقعی شهروندان را در اولویت قرار میدهد. در همین زمینه، در گفتوگو با مهدی غلامی، مدیر منطقه ۱۱ شهرداری اصفهان، مهمترین اقدامات، مطالبات شهروندان و برنامههای این منطقه در حوزه محلهمحوری را بررسی کردهایم.
محلهمحوری در منطقه ۱۱ چه جایگاهی در برنامههای مدیریت شهری دارد و تاکنون چه اقداماتی در این زمینه انجام شده است؟
محلهمحوری یکی از رویکردهای اصلی و راهبردهای شورای محترم اسلامی شهر اصفهان در دوره ششم، شهردار محترم اصفهان، جناب آقای دکتر قاسمزاده و مدیران ارشد شهری بوده و در منطقه ۱۱ نیز با جدیت دنبال شده است.
در دورههای گذشته بخش قابل توجهی از تمرکز مدیریت شهری بر اجرای پروژههای بزرگمقیاس و شاخص شهری مانند تقاطعهای غیرهمسطح، توسعه قطار شهری، احداث و توسعه پارکها و خیابانسازی بوده که طبیعتاً برای توسعه شهر ضروری هستند و همچنان نیز در دستور کار قرار دارند. اما در کنار این پروژهها، در این دوره یک تغییر نگاه مهم شکل گرفت و آن، توجه بیشتر به مسائل ملموس و روزمره شهروندان در محلات بود؛ چراکه توسعه شهر فقط در اجرای پروژههای بزرگ خلاصه نمیشود و کیفیت زندگی مردم در محلهای که در آن زندگی میکنند نیز اهمیت زیادی دارد.
بر همین اساس، تلاش شده مسائل هر محله از نزدیک شناسایی و برای آنها پروژههای متناسب تعریف و اجرا شود. این موضوع در منطقه ۱۱ اهمیت بیشتری دارد، چراکه منطقه از جمله مناطق کمتر برخوردار شهر است و بخشی از نیازهای زیرساختی و خدماتی آن در سطح محلات نیازمند توجه ویژه است. بنابراین محلهمحوری برای ما صرفاً یک عنوان یا مجموعهای از پروژههای عمرانی نیست؛ بلکه یک رویکرد مدیریتی برای نزدیکتر شدن تصمیمات شهری به مسائل واقعی مردم است.
مهمترین مطالبات و مشکلاتی که شهروندان محلات منطقه ۱۱ مطرح کردهاند چیست و برای رفع آنها چه برنامهای دارید؟
مهمترین نکتهای که در گفتوگو با شهروندان محلات منطقه ۱۱ به آن میرسیم این است که مردم در کنار مطالبه توسعه و اجرای پروژههای بزرگ، انتظار دارند مسائل و نیازهای روزمره آنها هم مورد توجه قرار گیرد. طبیعتاً احداث یک پارک، فرهنگسرا، خیابان جدید یا اجرای یک پروژه بزرگ برای توسعه منطقه ضروری است، اما برای شهروندی که هر روز از یک معبر عبور میکند، کیفیت همان معبر، روشنایی، آسفالت، فضای سبز و وضعیت محیط پیرامون محل زندگی نیز اهمیت زیادی دارد.
در همین چارچوب، لکهگیری و روکش آسفالت، نگهداری و بهسازی مسیرهای عبور و مرور، اصلاح و مناسبسازی پیادهروها، ارتقای روشنایی و زیباسازی محلات، رفع و بازگشایی گلوگاههای شهری، توسعه فضاهای سبز محلی و ایجاد فضاهای شهری و پاتوقهای محلهای از جمله مطالباتی بوده که در ارتباط مستقیم با شهروندان بیشتر مطرح شده است. اینها شاید در مقیاس شهر پروژههای بزرگی نباشند، اما تأثیر مستقیمی بر رضایتمندی و کیفیت زندگی مردم دارند. هدف ما این است که شهروند وقتی از خانه خود خارج میشود، تفاوت را در همان محله احساس کند؛ معبر مناسب، پیادهروی مطلوب، روشنایی و منظر شهری مناسب و فضای سبز در دسترس داشته باشد.
در حوزه محلهمحوری، کدام پروژهها در منطقه ۱۱ در اولویت قرار دارند و چه زمانی به نتیجه میرسند؟
در حوزه محلهمحوری، اولویتبندی پروژهها را بر اساس نیاز واقعی هر محله انجام دادهایم. با توجه به ویژگیهای منطقه ۱۱، بهسازی و روکش آسفالت معابر، بازگشایی گلوگاهها، تعریض و ساماندهی معابر، پیادهروسازی، توسعه و اصلاح فضاهای سبز، ایجاد فضاهای ورزشی و بهبود فضاهای عمومی و خدماتی از مهمترین اولویتهای ما بوده است.
منطقه ۱۱ یک منطقه تاریخی و کهن است و بخش قابل توجهی از آن را بافتهای فرسوده و تاریخی تشکیل میدهد. بنابراین در برخی نقاط صرفاً با اجرای یک پروژه عمرانی معمولی نمیتوان مسئله را حل کرد و لازم است بازگشایی گلوگاهها، تملک و توافق با مالکان، تعریض معابر و سپس ساماندهی و زیباسازی بهصورت یکپارچه انجام شود.
یکی از نمونههای این رویکرد، پروژه تعریض گذر و خیابانسازی کوچه شهید موسوی در بافت تاریخی منطقه است. در این پروژه با توافق و همراهی مالکان، ۱۳ ملک و گلوگاه واقع در مسیر ساماندهی و آزادسازی شد و پس از آن عملیات تعریض، کفسازی و زیباسازی گذر انجام گرفت. این گذر از یک سو به خیابان ابوذر و از سوی دیگر به مجموعهای از بناها و عناصر تاریخی از جمله مسجد جامع و حمام تاریخی رهنان دسترسی دارد. بنابراین این پروژه علاوه بر حل مشکل عبور و مرور، به ارتقای کیفیت منظر شهری و تقویت ظرفیت گردشگری و هویتی بافت تاریخی منطقه نیز کمک کرده است. در سایر محلات نیز تلاش کردهایم پروژهها را بهصورت مجموعهای از اقدامات مکمل ببینیم؛ یعنی اگر فضای سبزی ایجاد یا اصلاح میشود، دسترسی و کیفیت محیط پیرامون آن هم مورد توجه باشد.
در خصوص زمانبندی نیز تلاش ما این بوده که پروژههای کوچکمقیاس محلهای سالها در انتظار بهرهبرداری نمانند. در سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ بخش عمده پروژههای محلهمحور هر سال به اتمام رسیده و در سال ۱۴۰۵ نیز هدف ما این است که پروژههای مصوب امسال را تا پایان سال به نتیجه برسانیم و در کنار آن، پروژههای باقیمانده از سالهای قبل را نیز تکمیل کنیم.
شهروندان و معتمدان محلات چگونه میتوانند در تصمیمگیریها و تعیین اولویتهای محله خود نقش داشته باشند؟
ما در منطقه ۱۱ معتقدیم محلهمحوری بدون ارتباط مستقیم و مستمر با مردم، معنای کاملی پیدا نمیکند. به همین دلیل تلاش کردهایم ارتباط خود را با شهروندان و معتمدان محلات بهصورت رودررو و از مسیرهای مختلف حفظ کنیم تا تصمیمات مدیریت شهری تا حد امکان بر اساس نیازهای واقعی محلات اتخاذ شود.
یکی از مهمترین مسیرها، حضور مستقیم در محلات و بازدیدهای میدانی است. این حضور کمک میکند مسائل را نه صرفاً از پشت میز مدیریت، بلکه در محیط واقعی محله ببینیم و درباره آنها تصمیم بگیریم. حضور در اجتماعات محلی و نمازهای جماعت، ارتباط با حجتالاسلام محمدی، امام جمعه محترم غرب اصفهان، و حضور در نماز جمعه نیز از دیگر مسیرهای ارتباط با مردم و معتمدان است. در کنار اینها، ملاقات مردمی با مدیر منطقه نیز دوشنبه هر هفته برگزار میشود و شهروندان میتوانند مستقیم مسائل، دغدغهها، پیشنهادها و مطالبات خود را مطرح کنند. سامانه ۱۳۷ و سامانه «اصفهان من» نیز امکان ثبت و پیگیری درخواستها و مسائل شهروندان را فراهم کردهاند.
اما یکی از مهمترین ابزارهای مشارکت مستقیم مردم در تعیین اولویتهای محله، بودجهریزی مشارکتی است. هر سال بخشی از اعتبارات منطقه در این چارچوب به پیشنهادهای شهروندان اختصاص پیدا میکند و مردم میتوانند پروژهها و اقداماتی را که برای محله خود ضروری میدانند پیشنهاد دهند. این پیشنهادها پس از بررسی کارشناسی و احراز اولویت و قابلیت اجرا، وارد فرآیند بودجهریزی منطقه میشوند.
برای تقویت مشارکت شهروندان در برنامههای محلهمحور، چه اقداماتی در منطقه ۱۱ در نظر گرفتهاید؟
برای ما مشارکت شهروندان یک موضوع مقطعی و محدود به زمان تعریف و اجرای یک پروژه نیست؛ بلکه بخشی از فرآیند مدیریت شهری و یکی از الزامات تحقق واقعی محلهمحوری است. به همین دلیل تلاش میکنیم ارتباط مستمر و دوطرفه خود را با شهروندان حفظ کنیم و از همه ظرفیتهای موجود، از حضور در محلات و بازدیدهای میدانی گرفته تا ملاقاتهای مردمی، اجتماعات محلی، سامانه ۱۳۷، «اصفهان من» و بودجهریزی مشارکتی استفاده کنیم.
در عین حال، تجربه ما در منطقه ۱۱ نشان داده که مشارکت مردم فقط به بیان یک مطالبه خلاصه نمیشود و گاهی اجرای یک پروژه شهری اساساً بدون همراهی مردم امکانپذیر نیست. برای مثال، در پروژههای بازگشایی گلوگاهها، شهرداری وظیفه تأمین منابع و اجرای عملیات را بر عهده دارد، اما بخش مهمی از مسیر نیازمند همراهی مالکان و ساکنان و توافق با آنهاست. در پروژههای خیابانسازی و ساماندهی معابر نیز همراهی مردم و کسبه اهمیت زیادی دارد. نمونه آن را در ساماندهی و پیادهروسازی گذر گردشگری ابوذر و همچنین معبر شهید موسوی شاهد بودیم. در چنین پروژههایی اگر صبر و همراهی مردم و کسبه وجود نداشته باشد، اجرای پروژه با دشواری جدی مواجه میشود.
ما از شهروندانی که دغدغه توسعه شهر و ارتقای کیفیت زندگی در محله خود را دارند دعوت میکنیم از مسیرهای مختلف، نظرات، پیشنهادها و ایدههای خود را با مدیریت شهری در میان بگذارند. اعتقاد ما این است که مدیریت شهری و مردم در مقابل یکدیگر نیستند؛ بلکه در کنار یکدیگر برای ساختن محله و شهری بهتر قرار دارند و بسیاری از اقداماتی که امروز در منطقه ۱۱ به نتیجه رسیده، حاصل همین همکاری متقابل بوده است.