به گزارش اصفهان زیبا؛ در پهنه سیاست بینالملل و تاریخ معاصر، رهبران جهان معمولاً بر اساس کارکردهای مقطعی و دورههای محدود مسئولیتی مورد ارزیابی قرار میگیرند؛ افرادی که برای مدتی معین زمام امور را در دست دارند و پس از پایان دوران مدیریت، نقش فعال آنها در ساختار سیاسی به اتمام میرسد.
اما در تحلیل ابعاد وجودی رهبرشهید انقلاب، حضرت آیت الله خامنهای، با شخصیتی چندبعدی مواجه هستیم که فراتر از یک کنشگر سیاسی متعارف، به عنوان یک نظریهپرداز در تراز تمدن و سیاست اسلامی شناخته میشود.
شاخصترین ابعاد فکری رهبری
در اوایل انقلاب اسلامی، اندیشمندانی همچون شهید مطهری و شهید بهشتی با ارائه نظریههای بنیادین به قوام فکری نظام اسلامی کمک کردند و معمار کبیر انقلاب، امام خمینی (ره) هم با طراحی سیاست اسلامی در دنیای معاصر، ساختارهای نوین حکومتی را در دنیای معاصر پایهگذاری نموند.
این درحالی است که برخی نظریه پردازان تنها به ارائه دیدگاه و نظریه ای را مطرح می کنند، اما ویژگی منحصربهفرد در شیوه رهبری امام خمینی و رهبر شهید انقلاب نیز در این است که نظریات تئوریک آنها در حوزه اندیشه متوقف نمانده، بلکه به الگوهای عملیاتی، ساختارهای اجرایی و سازمانهای پایدار تبدیل شدهاند؛ الگویی اصیل از حکمرانی که درسها و روشهای نوینی را برای نسلهای حاضر و آینده کارگزاران کشور به یادگار گذاشته است.
در عین حال نگاه عملیاتی به مقوله تمدنسازی اسلامی و ایرانی و استقرار الگوهای پیشرفته حکمرانی یکی از شاخصترین ابعاد فکری رهبر شهید انقلاب است. اسناد بالادستی و راهبردی نظیر سند چشمانداز افق ۱۴۰۴ که در حدود دو دهه گذشته تدوین شد، در کنار بیانیه گام دوم انقلاب، همگی نشاندهنده یک جریان فکری مستمر در جهت احیای تمدن نوین اسلامی ایرانی است.
در کنار این نگاه راهبردی، توجه ویژه به مقوله فرهنگ و اهتمام جدی به صیانت از زبان و ادبیات پارسی به عنوان خزانه ارزشمند تمدنی، همواره در کانون توجه ایشان قرار داشته که برگزاری نشستهای تخصصی ادبی نمونهای از این رویکرد است.
افزون بر این، در افق دید ایشان، مرزهای ملی مانعی برای اندیشه مصلحانه نیست؛ بلکه تلاش برای بهبود وضعیت مستضعفین جهان، ایجاد صلح و امنیت در سطوح بینالمللی و نقد ساختارهای ناعادلانه سازمانهای جهانی، بخشهای مهمی از این دیدگاه کلان را تشکیل میدهد. این الگوی حکمرانی که مبتنی بر آموزههای قرآنی است، به دنبال تربیت نسلهای کارآمد برای پذیرش مسئولیتهای بزرگ و تقویت پیوند مستمر با نسل جوان است.
در این مسیر، ارتقای جایگاه زنان و رساندن جامعه زنان به خودباوری حقیقی در بستری اسلامی، به عنوان نمونهای الهامبخش ارائه گردید که بازتابهای آن امروز در حضور گسترده مردم در صحنههای اجتماعی کشور ایران آشکار است؛ امری که هراس نظام سلطه را برانگیخت. آنطور که دشمنان با وجود ادعاهای پوشالی خود، تحمل نکردند که یک شخصیت علمی و اندیشمند هدایت پیشرفت ملتها را بر عهده داشته باشد و خشم خود را با ابزارهای خصمانه نشان دادند.
تلاقی خداباوری، قانونگرایی و بازدارندگی استراتژیک در پرتو نگاهی جهانی
شالوده اساسی تصمیمات رهبری بر پایه خداباوری عمیق و تکیه بر اصول اسلام ناب محمدی استوار بود؛ امری که تمامی ابعاد دیگر نظیر شفقت، عدالتخواهی و مردمی بودن را جهتدهی میکند. تاکید مستمر بر اصول قانون اساسی به عنوان میثاق ملی، در کنار اشراف کامل بر حوزههای تخصصی علمی از اقتصاد تا پزشکی، از ویژگیهای بارز شخصیتی امام شهیدمان است.
این ظرفیت علمی توانسته است امنیت ملی پایداری را به ارمغان آورد. اگرچه ایشان بارها تاکید داشتند که دیپلمات نیستند، اما در عمل، دیپلماتهای برجسته جهان همواره از رویکردهای هوشمندانه ایشان در روابط بینالملل الگوبرداری کردهاند. این شخصیت عادل که تربیتشده فرهنگ اصیل قرآنی است، با تسلط بر تلاوت و حفظ آیات الهی، سیره عملی خود را با فرامین دینی ممزوج
ساخته بود.
این خداباوری مانع از شکلگیری انحراف در مسیر تحولات سیاسی گردید؛ بهطوری که در تمامی بحرانها، ایشان با ایستادگی بر اصول جمهوریت و تاکید بر برگزاری به موقع انتخابات، از ساختار قانونی کشور پاسداری کردند. نمونه بارز این پافشاری بر قانونگرایی و حفظ ثبات کشور، در شرایط حساس پس از شهادت رئیسجمهور فقید به وضوح مشاهده شد که با تدابیر حکیمانه ایشان، قانون اساسی بدون هیچ وقفهای اجرا گردید.
مدیریت رهبر مجاهد، برای دورههای پس از خود
یکی از ویژگیهای برجسته مدیریت رهبر مجاهد، طراحی برنامهها برای دورههای پس از خود است. پیشبینیهای هوشمندانه مبنی بر اینکه در صورت بروز حادثهای، ملت ایران مبعوث شده و راه خود را با قدرت ادامه خواهد داد، در کنار هشدارهای صریح دفاعی به نیروهای مسلح مبنی بر اینکه هرگونه خطای محاسباتی دشمنان میتواند به یک تقابل منطقهای تبدیل شود، نشاندهنده آمادگی کامل دفاعی کشور بود. این تدابیر موجب شد که نیروهای مسلح بلافاصله پس از حوادث ناگوار، آمادگی فرماندهی و عملیاتی خود را حفظ کنند.
ثمره این هدایت علمی و راهبردی، حضور فعال دانشمندان و جوانان ایرانی در عرصههای نوین فناوری و صنایع فضایی است. این امام مجاهد شخصیت تاثیرگذار قرن بود که نه تنها برای جوانان، بلکه برای تمامی قشرها نقش پاسدار هویت ملی را ایفا کرد.
از سوی دیگر آنطور که شاهد بودیم وداع گسترده و پرشور مردم با این رهبر خود، به عنوان یکی از کمنظیرترین بدرقههای قرن ثبت گردید؛ رویدادی که ناظران خارجی را به شدت تحت تاثیر قرار داد.
من از نزدیک شاهد این فضا بودم؛ گفت وگوهای انجامشده با مهمانان خارجی در فرودگاه نشان میدهد که انتقال حس وفاداری و پایداری ملت ایران به ناظران بینالمللی، تصویری شگفتانگیز از جامعهای مصمم ارائه کرده است؛ تجربهای که این فرستادگان با خود به کشورهایشان خواهند برد.
در واقع بزرگترین دستاورد این رهبری تمدنساز، نهادینه کردن ساختار حرکت پیشرو ایران است. امروز ساختارها، دانشگاهها و چرخه بومی فناوری هستهای به گونهای طراحی شدهاند که با فقدان افراد دچار تزلزل نمیشوند و جهاد علمی کشور با اتکا به ظرفیتهای درونی به مسیر خود ادامه میدهد.
از سوی دیگر تلاش دشمنان برای متوقف کردن این جریان پویای تمدنی، همانند پاشیدن خاکستر بر چهره خورشید است که در نهایت منجر به خاموشی نور معرفت این ملت نخواهد شد و حقارت بدخواهان را بیش از پیش آشکار میسازد.