به گزارش اصفهان زیبا؛ بعضیاوقات مسئولان شهری مجبورند به واسطه توسعه شهر و تغییراتی که در شاکله آن رخ میدهد، تصمیمهایی اتخاذ کنند که شاید پذیرش آن برای مردمی که سالها در آن موقعیتها قرارگرفتهاند و به استفاده از یک شیوه مشخص عادت کردهاند، سخت باشد.
اما نکته مهم این است که در اعمال تغییرات شهری باید مردم را جدی در نظر گرفت و به این نکته توجه کرد که چقدر این تغییر، رفاه و امنیت مردم را تأمین میکند؟ دیدن مردم و برآورد همهجانبه شرایط آنها در مواجهه با تغییر و قبول آن بسیار مهم خواهد بود. جابهجایی ایستگاه اتوبوس کوی بهار در خیابان شهید آوینی، ازآندست تغییرهایی است که با گذشت نزدیک به یک سال هنوز موردقبول مردم محله واقعنشده و بارها پیگیری جمع گستردهای از مردم برای بازگشت ایستگاه را بههمراه داشته است.
دریافتنکردن جواب قابلقبول از سمت مسئولان شهری، دلیلی شد تا نماینده مردم کوی بهار به «اصفهانزیبا» مراجعه کندو خواهان مطرحشدن و پیگیری مشکلشان از سوی این روزنامه شود. در این گزارش صحبت نماینده مردم اصفهان و پاسخ مدیرکل مطالعات و برنامهریزی حملونقل ترافیک شهری اصفهان به این مطالبه را منعکس کردیم.
کسی حرف دل ما را نمیشنود
صدیقه رضائیان یک معلم بازنشسته است؛ زنی آرام و متین که حل مشکل محله بهار حالا در دوران بازنشستگی، دغدغه روزانهاش شده است.
صورتجلسه و برگههای استشهاد محلی که امضای مردم و معتمدان محله را دارد، میگذارد مقابلم و توضیح میدهد که ایستگاه بهار 25 سال سابقه داشته است. محله بهار و محلههای مشرف به خیابان سپهسالار و حجتیه، تقریبا خیلی قدیمی هستند. کوچههای آنها، بزرگ و پر از پستیوبلندی است که حرکت داخل آنها همت بلند میخواهد.
تپههای قدیمی داخل این کوچهها، عبورومرور را برای مردم سخت میکند؛ درضمن، عرض کم کوچهها، مردم محله را از داشتن حملونقل عمومی محروم کرده است. سالها مردم محله از ایستگاه بهار در اتوبان شهید آوینی استفاده میکردند. کوچه بهار مسطح است و پستیوبلندی بقیه کوچهها را ندارد. این کوچه در میانه محله حجتیه قرارداشته و به بیشتر کوچهها راه دارد. مردم محله ترجیح میدهند از این کوچه بهسمت منازلشان رفتوآمد کنند و مسطحبودن کوچه خیلی برای مردم مهم است.
رضائیان که با آرامشی خاص صحبت میکند و نشانههای یک معلم صبور و منطقی بهخوبی در چهرهاش هویداست، ادامه میدهد: «سال گذشته ناگهان تصمیم گرفتند ایستگاه بهار را تعطیل کرده و ایستگاه جدیدی در ابتدای خیابان مسرور احداث کنند. وقتی دلیل این تغییر را پرسیدیم، گفتند: ایستگاه بهار ناایمن بوده و متقاضیان ایستگاه مسرور بیشتر است؛ این در حالی است که ما سالها رفتوآمد داشتیم و این ناایمنبودن را متوجه نمیشویم؛ افراد کمی هم از ایستگاه مسرور استفاده میکنند و این تغییر ایستگاه اصلا موجب راحتی مردم نشده است. ایستگاه مسرور 100 متر یا بیشتر با بهار فاصله دارد؛ درضمن کوچه مسرور بسیار پستیوبلندی دارد و از میانه محله عبور نمیکند. شبها فاصله خیابان مسرور تا ایستگاه بهار بسیار تاریک است و ناایمن؛ درحالیکه ایستگاه بهار با پیگیری مردم از نور کافی برخوردار شده بود. یکی از دلایل تغییر را مدارس واقعشده در خیابان مسرور عنوان کردند؛ درحالیکه بیشتر آنها سرویس دارند و افراد زیادی از این ایستگاه استفاده نمیکنند؛ اما آمار افراد مسن در این خیابان زیاد است. اگر آنهابا کمی بار بخواهند از خیابان مسرور با پستیوبلندیهایش عبور کنند، بسیار اذیت میشوند و اگر بخواهند تا خیابان بهار پیاده بیایند و دوباره به مسیرشان ادامه دهند، مسافتی طولانی را باید طی کنند؛ همچنین در کنار ایستگاه بهار پلعابرپیاده برای عبورومرور بهتر مردم نصب شده بود که الان این فاصله تا پل هم زیاد شده است؛ حتی بیمارانی که برای مراجعه به بیمارستان حجتیه و مراکز درمانی خیابان سپهسالار مراجعه میکردند، از خیابان بهار میگذشتند. بارها به شورای شهر و مراکز مختلف مراجعه کردیم؛ اما کسی حرف دل ما را نمیشنود.»
کوچههایی با پستیوبلندیهای زیاد
به پیشنهاد رضائیان، از محله و موقعیت ایستگاه بهار و مسرور و ایستگاه بعد از آن، بازدید میدانی داشتم. مشاهدهها نشان میداد که ایستگاه بهار به لحاظ موقعیت جغرافیایی، برای رفتوآمد بهمراتب شرایط بهتری از ایستگاه مسرور دارد. پستیوبلندی خیابان مسرور و دسترسی نامناسب آن، طولانیشدن مسیر برای ساکنان خیابان بهار که جمعیت چشمگیری نسبت به مسرور دارد و تاریکبودن مسیر جایگزین، بهخوبی قابلمشاهده بود.
پیگیری رضائیان بهعنوان نماینده محله او را به معاونت حملونقل و ترافیک شهرداری رسانده بود. در فروردین جمشید لقایی، مدیرکل مطالعات و برنامهریزی حملونقل ترافیک شهرداری اصفهان، در جواب استشهادیه مردم کوی بهار دلایل تغییر ایستگاه را اینطور ذکر کرده بود: «انتقال این ایستگاه به ورودی خیابان مسرور، ضمن کاهش مخاطرههای ناشی از توقف اتوبوس در نقطه قبلی، دسترسی دو مدرسه واقعشده در خیابان مسرور را تسهیل کرده است؛ همچنین برآوردها نشان میدهد که مسافران ایستگاه مسرور نسبت به ایستگاه بهار تعداد بسیار بیشتری هستند.»
این پاسخ درواقع آب پاکی را روی دستهای خانم رضائیان و اهالی کوی بهار ریخته بود:
این تصمیم به دلایل مشخص و منطقی گرفته شده است و تغییری در آن نیست. اما این پاسخ برای اهالی محله قانعکننده نبود و مجدد پیگیر موضوع شدند؛ اینبار از طریق روزنامه و توسط خانم رضائیان .
ما در روزنامه اصفهانزیبا ضمن انعکاس صحبتها و دلایل مردم منطقه بهار بهسراغ مدیرکل مطالعات و برنامهریزی حملونقل ترافیک شهرداری اصفهان رفتیم تا توضیحهای او را هم بشنویم.
تغییر محل ایستگاه اتوبوس «بهار» باهدف ارتقای ایمنی و بهبود خدمات حملونقل انجام شد
لقایی در گفتوگو با «اصفهانزیبا» ضمن تشریح دلایل جابهجایی ایستگاه اتوبوس خیابان بهار اعلام کرد که این تصمیم پس از بررسیهای کارشناسی، بازدیدهای میدانی و باهدف افزایش ایمنی شهروندان و بهبود کیفیت خدمات حملونقل عمومی اتخاذ شده است.
به گفته او، تغییر مسیر یا جابهجایی ایستگاههای اتوبوس موضوعی است که در بسیاری از نقاط شهر و متناسب با شرایط جدید ترافیکی، تغییرات کالبدی شهر و الگوی سفر شهروندان انجام میشود؛ بهعنواننمونه، خط ۶۸ که پیشازاین تا پایانه خوراسگان تردد میکرد، پس از بازنگری در شبکه خطوط، تا پایانه همدانیان کوتاه شد و درمقابل، خط ۴۲ بهسمت پایانه خوراسگان امتداد یافت تا پوشش خدمات حفظ شود.
او با اشاره به اینکه هرگونه تغییر در شبکه حملونقل عمومی ممکن است با نارضایتی بخشی از شهروندان همراه باشد، خاطرنشان میکند: «در شهری با جمعیتی بیش از دومیلیون نفر، طبیعی است که هر تغییری برای عدهای خوشایند نباشد؛ زیرا به روندی که سالها به آن عادت کردهاند، وابسته هستند؛ بااینحال، در برنامهریزی شهری ملاک اصلی، منافع عمومی است. ممکن است تغییری برای ۱۰۰ نفر محدودیت ایجاد کند؛ اما همزمان شرایط را برای ۴۰۰ نفر دیگر بهبود ببخشد و تصمیمگیری بر اساس همین موازنه انجام میشود.»
لقایی ادامه میدهد: «در محدوده موردنظر، وجود دو مدرسه در ابتدای خیابان مسرور و همچنین تعداد فراوان مسافران در این کوچه ازجمله عوامل مؤثر بر تصمیمگیری بود؛ حتی شمارش میدانی مسافران انجام و تعداد افرادی که پس از پیادهشدن از اتوبوس بهسمت کوچه مسرور یا خیابان بهار حرکت میکردند، بهصورت دقیق بررسی شد.»
او تأکید میکند: «مهمترین عامل جابهجایی ایستگاه، موضوع ایمنی بود. محل قبلی ایستگاه در نقطهای قرار داشت که سرعت حرکت خودروها بالا بود و توقف اتوبوس در حاشیه مسیر، خطر بروز تصادف را افزایش میداد. بر اساس گزارشهای موجود، در این محدوده چندین حادثه رانندگی ثبت شده و پلیس نیز در بازخوردهای خود به شهرداری، اصلاح این نقطه را ضروری اعلام کرده بود.»
به گفته مدیرکل مطالعات و برنامهریزی حملونقل ترافیک شهرداری اصفهان، ایستگاه اتوبوس اکنون به ابتدای خیابان مسرور منتقل شده است؛ محلی که تداخل کمتری با جریان عبور خودروها دارد و شهروندان میتوانند با ایمنی بیشتری سوار یا پیاده شوند. هرچند برخی از ساکنان خیابان بهار اکنون حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ متر پیادهروی بیشتری دارند، بررسیها نشان داده که مقصد نهایی بسیاری از آنان، بخشهای انتهایی خیابان بهار، محدوده حجتیه دوم و مراکز درمانی اطراف بوده و این تغییر، تأثیر چشمگیری بر دسترسی آنان نداشته است.
این مسئول با بیان اینکه افزایش حدود ۱۰۰متر پیادهروی برای برخی شهروندان قابلدرک است، ادامه میدهد: «طبیعی است افرادی که سالها در یک محل از اتوبوس پیاده میشدند، در خصوص تغییر محل ایستگاه احساس نارضایتی داشته باشند؛ اما در این تصمیم، حفظ جان شهروندان و کاهش احتمال وقوع حوادث، اولویت اصلی مدیریتشهری بوده است.»
تأکید بر ضرورت رعایت
اصول کارشناسی در جانمایی
ایستگاههای اتوبوس شهری
مدیرکل مطالعات و برنامهریزی حملونقل ترافیک شهرداری اصفهان، با اشاره به اینکه ایجاد دو ایستگاه نزدیک به یکدیگر معمولا توجیه کارشناسی ندارد، توضیح میدهد: «در شبکه اتوبوسرانی تلاش میشود هر خط در ایستگاه مشخص خود توقف داشته باشد و اینکه یک خط در دو ایستگاه مجزا بافاصله کم توقف کند، معمولا منطقی نیست؛ البته در برخی نقاط شهر مانند خیابان چهارباغ پایین، بهدلیل شرایط خاص شبکه، ممکن است دو ایستگاه بافاصله کم مشاهده شود؛ اما در چنین مواردی نیز معمولا خطوط مختلف از هریک از ایستگاهها استفاده میکنند و یک خط واحد در هر دو محل توقف ندارد.»
او بیان میکند: «یکی دیگر از معیارهای مهم در تعیین محل ایستگاه، میزان و جهت تقاضای سفر است؛ به این معنا که باید مشخص شود چه تعداد از مسافران در کدام سمت مسیر قرار دارند و وزن جمعیتی و تعداد استفادهکنندگان از هر نقطه چگونه است.»
لقایی با اشاره به اینکه ثابتبودن محل یک ایستگاه در طول سالهای گذشته بهتنهایی نمیتواند ملاک ادامه فعالیت آن باشد، میگوید: «ممکن است یک ایستگاه ۲۰ سال در یک نقطه قرار داشته باشد؛ اما در این مدت ساختوسازهای جدید، تغییر کاربریها، افزایش یا کاهش تراکم جمعیتی و تغییر الگوی رفتوآمد شهروندان رخ داده باشد؛ بههمیندلیل در شهرهای مختلف، جابهجایی ایستگاهها یا اصلاح مسیر خطوط، اقدامی طبیعی و مستمر است و محدود به یک نقطه خاص نیست.»
او همچنین درباره موضوع روشنایی مسیر پیادهروی میان خیابان مسرور و خیابان بهار اظهار میکند: «یکی از مواردی که نیازمند بررسی بیشتر بوده، وضعیت روشنایی این مسیر در ساعات شب است. وجود درختان و شاخوبرگهایی که مانع رسیدن کامل نور چراغها به پیادهرو میشوند، ممکن است برای برخی شهروندان، بهویژه خانوادهها، احساس ناامنی ایجاد کند.»
او ادامه میدهد: «این موضوع بیشتر به اصلاح شرایط محیطی مانند تأمین روشنایی مناسب، هرس درختان و رفع موانع دید مربوط است و میتوان آن را پیگیری کرد تا مسیر برای تردد شهروندان مناسبتر شود.»
لقایی درباره فرایند تعیین محل ایستگاههای اتوبوس در سطح شهر اصفهان نیز توضیح میدهد: «جانمایی ایستگاهها بر اساس مجموعهای از عوامل انجام میشود و صرفا تصمیمی نقطهای نیست؛ ابتدا نقاط تمرکز سفر شهروندان بررسی میشود؛ برای مثال، وجود مدارس، مراکز تجاری، مراکز درمانی، ادارات و سایر کاربریهایی که موجب مراجعه مردم میشوند، در انتخاب محل ایستگاه نقش دارند. در جانمایی ایستگاهها تلاش میشود محل توقف اتوبوس تاحدامکان نزدیک به نقاط پرتردد و ورودی مراکز مهم باشد تا شهروندان مجبور به طی مسافتهای طولانی برای رسیدن به مقصد خود نباشند.»
او با اشاره به فاصله استاندارد میان ایستگاههای اتوبوس میگوید: «برای اتوبوسهای معمولی بهطورمعمول فاصلهای در حدود ۲۵۰ تا ۴۰۰ متر میان ایستگاهها در نظر گرفته میشود؛ البته این عدد ثابت نیست و باتوجهبه شرایط محلی، تراکم جمعیت، میزان تقاضا و نوع کاربریهای اطراف تغییر میکند. در خطوط تندرو (BRT) این فاصله بیشتر است و در سامانههایی مانند مترو نیز فاصله ایستگاهها به دلیل ماهیت متفاوت سیستم، بسیار بیشتر خواهد بود.»
او خاطرنشان میکند: «بررسی ایمنی، مناسببودن محل توقف، نحوه ورود و خروج اتوبوس، زاویه توقف، شرایط ترافیکی و دسترسی پیاده ازجمله مواردی است که معمولا با بازدیدهای میدانی توسط کارشناسان ترافیک مناطق، نمایندگان سازمان اتوبوسرانی و عوامل اجرایی بررسی میشود.»
به گفته او، در برخی نقاط ممکن است با اصلاح فضای موجود مانند استفاده از بخشی از فضای سبز یا تغییرات هندسی معبر، امکان ایجاد فضای مناسبتر برای توقف اتوبوس فراهم شود؛ اما همه این موارد باید با درنظرگرفتن ایمنی، شرایط ترافیکی و حقوق تمامی استفادهکنندگان از معبر بررسی شود.
تأکید شهرداری بر ضرورت
تبیین دلایل تغییر ایستگاه برای شهروندان
مدیرکل مطالعات و برنامهریزی حملونقل ترافیک شهرداری اصفهان، در پاسخ به پرسشی درباره امکان بازگشت ایستگاه اتوبوس خیابان بهار به محل قبلی، اظهار میکند: «اگر قرار باشد مشکلات گذشته دوباره تکرار شود، تصمیمگیری در این زمینه دشوار خواهد بود؛ زیرا پیش از جابهجایی ایستگاه، گزارشهایی از وقوع تصادف در آن محدوده وجود داشت و اکنون اگر همان شرایط دوباره ایجاد شود، باید پاسخگوی پیامدهای احتمالی آن باشیم.»
نارضایتی بخشی از شهروندان موضوعی قابلدرک است
لقایی ادامه میدهد: «نارضایتی بخشی از شهروندان موضوعی قابلدرک است؛ اما در مدیریتشهری گاهی لازم است میان خواستههای کوتاهمدت و منافع عمومی، تصمیم کارشناسی اتخاذ شود. اگر صرفا بر اساس رضایت لحظهای همه افراد تصمیمگیری شود، ممکن است در آینده با حوادثی مواجه شویم که مسئولیت آن برعهده مجموعههای اجرایی، پلیس، بازرسان و نهادهای مرتبط خواهد بود.»
او با اشاره به اینکه بخشی از اعتراضها ناشی از نبود اطلاع کافی درباره دلایل تصمیمهاست، خاطرنشان میکند: «ممکن است شهروندان تصور کنند که حادثهای رخ نداده یا مشکلی وجود نداشته، زیرا همه افراد در جریان گزارشهای رسمی تصادفها و بررسیهای کارشناسی قرارنمیگیرند. بسیاری از حوادث ممکن است از نگاه مردم پنهان بماند؛ اما در گزارشهای پلیس و دستگاههای مسئول ثبت و بررسی میشود.»
او در ادامه با بیان اینکه شاید بخشی از مشکل این باشد که شهروندان احساس میکنند کسی به درخواست آنها توجه نمیکند یا توضیح کافی درباره علت تصمیمها ارائه نشده است، ادامه میدهد: «ساکنان این محدوده چندینبار برای طرح موضوع مراجعه کردهاند و توضیحهای لازم در جلسههای مختلف ارائه شده است و بنده و همکارانم شخصا درباره دلایل این تصمیم توضیح دادهایم؛ اما طبیعی است که تغییرات شهری برای برخی افراد دشوار باشد.»
تغییرات شهری باید با گفتوگو
و اطلاعرسانی مناسب همراه باشد
او خاطرنشان میکند: «مردم در طول سالها در خصوص برخی مکانها و شرایط موجود احساس تعلق پیدا میکنند. زمانی که فردی میبیند محلی که سالها در آن زندگی میکرده، تغییر کرده، ممکن است احساس کند حق و اولویت او نادیده گرفته شده؛ بههمیندلیل، تغییرات شهری باید با گفتوگو و اطلاعرسانی مناسب همراه باشد.»
لقایی با اشاره به نمونههای دیگری از تغییرات شهری اظهار میکند: «در بسیاری از نقاط شهر تصمیمهایی برای اصلاح وضعیت ترافیکی، تغییر مسیرها یا بهبود شرایط عبورومرور گرفتهشده که در ابتدا با مخالفت برخی شهروندان همراه بوده، اما پس از گذشت زمان مشخصشده که نتیجه کلی آن بهبود شرایط بوده است؛ بهعنواننمونه، در یکی از معابر اصلی شهر تغییراتی در راستای بهبود شاخصهای ترافیکی انجام شد و حتی گزارشهای پلیس نیز نشان داد وضعیت بهتر شده است؛ اما همچنان افرادی وجود دارند که با شرایط جدید راحت نیستند؛ زیرا به وضعیت گذشته عادت کردهاند.»
او تأکید میکند: «بخشی از کار مدیریتشهری، ایجاد تغییراتی بوده که ممکن است در کوتاهمدت برای برخی افراد دشوار باشد؛ اما هدف اصلی آن، افزایش ایمنی، نظم و رفاه عمومی است.»
مدیرکل مطالعات و برنامهریزی حملونقل ترافیک شهرداری اصفهان، در پایان با اشاره به شرایط مسیر پیادهروی محدوده ایستگاه جدید، میگوید: «موضوع روشنایی مسیر، وضعیت درختان و شرایط عبور شبانه شهروندان قابلبررسی و پیگیری است و اگر به اصلاحاتی نیاز باشد، باید انجام شود تا شهروندان با آسودگی بیشتری از این مسیر استفاده کنند.»
هرچند مدیرکل مطالعات و برنامهریزی حملونقل ترافیک شهرداری اصفهان توضیحهای مفصلی در خصوص این تغییر ارائه کرد، نکته مهم این است که هماهنگنشدن مردم محله با این تغییر نشان میدهد نکته مهمی در این تغییر نادیده گرفتهشده و مغفول مانده است که باید به آن توجه شود تا رضایت مردم محله کوی بهار هم از این تغییر حاصل شود.