به گزارش اصفهان زیبا؛ مزاجهای چهارگانه یکی از مهمترین مباحث در طب سنتی ایران به شمار میروند. بر اساس این دیدگاه، افراد از نظر ویژگیهای جسمی و رفتاری در چهار گروه اصلی شامل مزاج گرم و خشک (صفرا)، مزاج گرم و تر (دم)، مزاج سرد و تر (بلغم) و مزاج سرد و خشک (سودا) قرار میگیرند.
دکتر محمدباقر اثنی عشری، نویسنده و محقق طب سنتی، با اشاره به ویژگیهای این مزاجها، توضیح میدهد که هر یک از آنها خصوصیات جسمی و رفتاری متفاوتی دارند. البته باید توجه داشت که بسیاری از ادعاهای مطرحشده درباره مزاجشناسی و درمان بیماریها بر اساس مزاج، هنوز شواهد علمی قطعی ندارند و نباید جایگزین تشخیص و درمان پزشکی شوند.
ویژگیهای مزاج گرم و خشک (صفرا)
افراد دارای مزاج صفرا معمولاً اندامی لاغر، پوستی گرم و خشک و چهرهای متمایل به زرد دارند. این افراد اغلب گرمایی هستند و تحمل کمتری نسبت به فصل تابستان یا محیطهای گرم دارند. همچنین معمولاً احساس تشنگی بیشتری میکنند.
افراد صفراوی معمولاً به خوراکیهای خنک و ترش مانند خیار، کاهو و لواشک علاقه بیشتری نشان میدهند.
از نظر رفتاری نیز این افراد اغلب پرانرژی، فعال، اجتماعی و باهوش هستند. ممکن است زود عصبانی شوند، اما معمولاً در مدت کوتاهی آرامش خود را بازیابند.
ویژگیهای مزاج گرم و تر (دم)
افراد دارای مزاج دم معمولاً اندامی درشت، پوستی نرم و متمایل به سرخی و موهایی پرپشت دارند. خواب مناسب، اشتهای خوب و تحمل بهتر سرما نسبت به گرمای شدید از ویژگیهای رایج این گروه است.
از نظر شخصیتی نیز افراد دموی معمولاً شجاع، مسئولیتپذیر، اجتماعی و دارای روحیه رهبری هستند. آنها غالباً آرام هستند، اما هنگام عصبانیت ممکن است واکنشهای شدیدی از خود نشان دهند.
ویژگیهای مزاج سرد و تر (بلغم)
افراد بلغمی معمولاً اندامی درشت یا دارای اضافهوزن، پوستی روشن و موهایی کمپشت دارند. این افراد کمتر احساس تشنگی میکنند، خواب بیشتری دارند و معمولاً غذاهای گرم و ادویهدار را ترجیح میدهند.
از نظر اخلاقی نیز افراد بلغمی اغلب آرام، صبور و کمتنش هستند و بهندرت عصبانی میشوند. همچنین ممکن است سطح انرژی آنها نسبت به سایر مزاجها کمتر باشد.
ویژگیهای مزاج سرد و خشک (سودا)
افراد دارای مزاج سودا معمولاً اندامی لاغر، پوستی خشک و خواب کمتری دارند. آنها بیشتر به غذاهای گرم و شیرین علاقه نشان میدهند و هوای گرم را ترجیح میدهند.
از نظر رفتاری، این افراد معمولاً منظم، دقیق، آیندهنگر، تحلیلگر و محاسبهگر هستند و برای برنامهریزی و توجه به جزئیات اهمیت زیادی قائل میشوند.
علائم غلبه صفرا چیست؟
در منابع طب سنتی، علائم غلبه صفرا شامل موارد زیر عنوان شده است:
- تشنگی زیاد
- خشکی دهان و لب
- تلخی دهان
- زرد شدن سفیدی چشم
- سردرد و سرگیجه
- سوزش معده
- خشکی پوست
- شوره سر
- تحریکپذیری و تندخویی
همچنین در این منابع، مصرف میوههایی مانند انار، زرشک، تمشک، هلو، زردآلو، سیب و گلابی و همچنین سبزیجاتی مانند کاهو، اسفناج و گشنیز برای کمک به کاهش این علائم پیشنهاد شده است.
علائم غلبه سودا چیست؟
بر اساس منابع طب سنتی، علائم غلبه سودا ممکن است با نشانههای زیر همراه باشد:
- یبوست
- بیخوابی
- خستگی
- کاهش نشاط
- افسردگی
- تیرگی پوست
- خارش بدن
- کابوس
- تهوع
- تیرگی ادرار
در این دیدگاه، مصرف غذاهای مانده، شور و نمکسود از عواملی است که میتواند موجب افزایش سودا در بدن شود.