چرا بوی ترشی در نان نشانه کیفیت است؟

همه متخصصان طب جدید و طب سنتی، وجود بوی ترشی در نان را نشانه تخمیر مناسب دانسته و آن را یک امتیاز مثبت تلقی می‌کنند.

به گزارش اصفهان زیبا؛ همه متخصصان طب جدید و طب سنتی، وجود بوی ترشی در نان را نشانه تخمیر مناسب دانسته و آن را یک امتیاز مثبت تلقی می‌کنند، نه یک ویژگی منفی. متأسفانه بر اساس یک باور نادرست، برخی از مردم اگر نان بوی ترشی بدهد، آن را نامطلوب می‌دانند؛ در حالی که pH آب و آرد همواره بالاتر از عدد ۶ است و طبق مصوبه وزارت بهداشت، pH نان باید حدود ۵/۵ باشد؛ یعنی نان باید خاصیت اسیدی داشته باشد و بوی ترش از آن استشمام شود.

سه عامل مهم ایجاد بوی ترش در نان

این ویژگی تنها با انجام سه اقدام مهم در نانوایی حاصل می‌شود:

  1. افزایش زمان خواب خمیر
  2. تزریق مخمر
  3. تزریق خمیرترش به خمیر

این سه اقدام باعث تولید گاز و الکل در خمیر می‌شوند و تقابل این دو، عطر نان را ایجاد می‌کند. عطر نان، مدیون آرد کامل و خواب کامل خمیر است. همچنین این اقدامات، آنزیم فیتاز را در خمیر فعال می‌کنند. آنزیم فیتاز ۷۵ درصد اسید فیتیک (عامل مزاحم جذب املاح گندم) را تجزیه می‌کند و افزایش زمان پخت نیز ۲۵ درصد باقی‌مانده را از بین می‌برد.

چرا بوی ترشی نان برای سلامتی مفید است؟

همه هم‌میهنان عزیز باید بدانند که استشمام بوی ترشی از نان نه‌تنها بد نیست، بلکه ضامن سلامتی است. امروزه نان تهیه‌شده با خمیرترش در سراسر جهان محبوبیت زیادی پیدا کرده و با قیمت بالاتری به فروش می‌رسد؛ زیرا pH این نان با pH معده همخوانی دارد و در نتیجه احتمال بروز ترشی معده یا ریفلاکس کاهش می‌یابد و نیاز به مصرف داروهایی مانند رانیتیدین، سایمتیدین و شربت آلومینیوم ام‌جی کمتر می‌شود.

اگر وزارت بهداشت با مصرف جوش‌شیرین در نانوایی‌ها مخالفت می‌کند، به این دلیل است که جوش‌شیرین محیط اسیدی خمیر را قلیایی می‌کند و pH آن را به بالاتر از ۶ می‌رساند.

چرا در تابستان بوی ترشی نان بیشتر احساس می‌شود؟

پاسخ این سؤال که چرا این روزها بوی ترشی در نان‌های ایلام بیشتر شده است، روشن است. در فصل تابستان، هم دمای هوا بالاتر است و هم آب داخل نانوایی‌ها گرم‌تر می‌شود. این دو عامل سرعت تخمیر و رشد و تکثیر میکروارگانیسم‌ها را در خمیر افزایش می‌دهند، pH خمیر و نان را سریع‌تر کاهش می‌دهند و محیط خمیر را اسیدی می‌کنند. علت بوی ترشی نیز همین موضوع است.

این اتفاق، برخلاف تصور عمومی، نان را خوش‌عطر و خوشبو می‌کند، نه بدبو.

نان با خمیر تازه یا نان با خمیر ورآمده؟

چشم‌ها را باید شست و نان خوشبو را بدبو معرفی نکنیم.

خوردن نان با خمیر تازه باعث یبوست، سوءتغذیه، بیماری راشیتیسم، پوسیدگی سریع دندان‌ها، دفع املاح و ویتامین‌های موجود در گندم، پوکی استخوان، کم‌خونی و… می‌شود؛ اما نانوایان با استفاده از خمیر ورآمده‌ای که بوی ترشی می‌دهد، نانی تولید می‌کنند که به حفظ سلامتی کمک می‌کند.

در این فرآیند، مخمرها و باکتری‌ها قند موجود در گندم را مصرف می‌کنند. در نتیجه، میزان قند موجود در نان به‌شدت کاهش می‌یابد و عطر و بوی نان نیز دوچندان می‌شود؛ به‌ویژه اگر نان با آرد کامل تهیه شده باشد.

دکتر محمدرضا خواجه
کارشناس وزارت بهداشت
همکار سازمان بهداشت جهانی در اجرای پروژه «غذای سالم برای جامعه سالم»
طراح پروژه بهینه‌سازی نان‌های سنتی کشور