به گزارش اصفهان زیبا؛ سهام عدالت پس از گذشت بیش از دو دهه از آغاز اجرای این طرح، همچنان میان وعده آزادسازی، محدودیتهای معاملاتی، ابهام در سازوکار مدیریت و مطالبه سهامداران برای برخورداری واقعی از منافع این دارایی عمومی در نوسان است.
آنطور که امکان خرید و فروش مستقیم برای دارندگان آن همچنان بهطور کامل تعیینتکلیف نشده و تصمیمگیری درباره نحوه عرضه یا آزادسازی آن در دستور کار نهادهای سیاستگذار بازار سرمایه قرار دارد. برخی گزارشها نشان میدهد شورای عالی بورس در حال بررسی ابعاد حقوقی، مدیریتی و اجرایی سهام عدالت است و برای بررسی موضوعات بااهمیت این حوزه، کارگروهی ذیل این شورا تشکیل شده است.
وزارت امور اقتصادی و دارایی نیز از بررسی راهکاری تدریجی برای آزادسازی سهام عدالت خبر داده؛ راهکاری که هدف آن، جلوگیری از فشار فروش و بیثباتی در بازار سرمایه عنوان شده است. در همین حال، پرداخت سود سهام عدالت همچنان به تکمیل مجامع شرکتهای سرمایهپذیر، تصویب و تقسیم سود و انتقال آن به شرکت سپردهگذاری مرکزی وابسته است؛ مسئلهای که موجب شده زمان و مبلغ پرداختی برای بسیاری از سهامداران با ابهام همراه باشد.
در کنار این موارد، وضعیت شرکتهای سرمایهگذاری استانی و نحوه مشارکت میلیونها سهامدار در مجامع و انتخابات هیئتمدیره، یکی از مهمترین چالشهای ساختاری این طرح به شمار میرود. موضوعاتی که مهدی طغیانی، نایبرئیس اول کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی بر آنها تأکید کرد و به «اصفهان زیبا» از مهمترین مسائل پیشروی سهام عدالت، ضرورت بازنگری در الگوی حکمرانی، مدیریت و مشارکت سهامداران در این طرح گفت.
مهمترین چالش: مدیریت شرکتهای سهام عدالت
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه مهمترین موضوع در شرایط کنونی، نحوه مدیریت شرکتهای سهام عدالت و چگونگی اثرگذاری سهامداران در فرآیند تصمیمگیری است، عنوان کرد: پس از تصمیم دولت در سال ۱۳۹۳، بخشی از مشمولان، مدیریت مستقیم سهام خود را انتخاب کردند و در نتیجه، اختیار سهام این گروه عملاً در اختیار خودشان قرار گرفت؛ با این حال، بهدلیل شرایط حاکم بر بازار سرمایه، امکان خرید و فروش این سهام همچنان با محدودیت مواجه است.
ابهام در وضعیت مشمولان غیرمستقیم
نایبرئیس اول کمیسیون اقتصادی مجلس ادامه داد: گروه دیگری از مشمولان همچنان در شرکتهای تعاونی سهام عدالت شهرستانی و استانی قرار دارند و وضعیت مدیریتی این گروه نیازمند تصمیمگیری دقیق است. پرسش اساسی این است که مدیریت این سهام باید بر عهده تعاونیها باشد یا خود سهامداران، و انتخابات مربوط به ارکان مدیریتی این شرکتها چگونه برگزار شود.
او عنوان کرد: هر شرکت تعاونی استانی ممکن است نزدیک به دو میلیون عضو داشته باشد. بنابراین باید مشخص شود که این تعداد سهامدار چگونه در مجامع عمومی مشارکت کنند، رأی خود را بهصورت معتبر ارائه دهند و بر عملکرد مدیران نظارت داشته باشند.
همچنین باید معیارهای روشن و دقیقی برای احراز صلاحیت افرادی که نامزد عضویت در هیئتمدیره میشوند، تعیین شود.
سناریوی تبدیل به شرکتهای سرمایهگذاری
این نماینده مردم اصفهان در مجلس با اشاره به اقدامات وزارت امور اقتصادی و دارایی برای ساماندهی شرکتهای تعاونی سهام عدالت گفت: در شورای عالی بورس نیز پیشنهادهایی درباره تبدیل این شرکتها به شرکتهای سرمایهگذاری و پذیرش یا درج آنها در بازار سرمایه مطرح شده است. در صورت تحقق این موضوع، سهامداران میتوانند در چارچوب مقررات بازار، نسبت به خرید و فروش سهام خود
اقدام کنند.
هشدار درباره تمرکز مالکیت
نایبرئیس اول کمیسیون اقتصادی مجلس خاطر نشان کرد: آزادسازی سهام عدالت نباید بهگونهای انجام شود که امکان تصاحب یا تمرکز مالکیت این شرکتها در اختیار گروهی محدود قرار گیرد. باید چارچوبی طراحی شود که از ایجاد وضعیتی جلوگیری کند که تعداد زیادی سهامدار خرد در کنار چند سهامدار عمده قرار گیرند و تصمیمگیری واقعی در اختیار همان سهامداران عمده باشد. او افزود: چنین وضعیتی با سیاستهای اصلی سهام عدالت و هدف اولیه این طرح مغایرت خواهد داشت.
سهام عدالت و توسعه اقتصادی استانها
این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در ادامه با بیان اینکه موضوع مهم دیگر، نقش شرکتهای تعاونی در توسعه و سرمایهگذاری شهرستانها و استانهاست، گفت: باید مشخص شود این تعاونیها تا چه اندازه میتوانند در توسعه منطقهای نقشآفرینی کنند و چگونه میتوان از تضعیف یا حذف این نقش جلوگیری کرد.
طغیانی افزود: این شرکتها در شرایط فعلی نقش مؤثری در توسعه مناطق ندارند، زیرا مدیریت آنها عملاً تحت کنترل دولت است؛ اما پس از واگذاری مدیریت و انتخاب مستقیم هیئتمدیره از سوی سهامداران، باید حدود اختیارات هیئتمدیره در زمینه توسعه شهرستانها و سرمایهگذاری در مناطق مختلف بهطور شفاف تعیین شود.
بررسی همزمان در بورس، دولت و مجلس
نایبرئیس اول کمیسیون اقتصادی مجلس پیچیدگیهای حقوقی و مدیریتی سهام عدالت را یکی از عوامل تأخیر در تعیینتکلیف این طرح دانست و خاطرنشان کرد: موضوع سهام عدالت در شورای عالی بورس، وزارت امور اقتصادی و دارایی و مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است و کمیسیونهای مختلف مجلس، از جمله کمیسیون اصل ۹۰، کمیسیون اقتصادی، کمیسیونهای مرتبط با تولید و کمیسیون اجتماعی، جلسات منظمی برای بررسی مسائل پیرامون سهام عدالت برگزار میکنند.
جمعبندی نهایی هنوز حاصل نشده است
نماینده مردم اصفهان در مجلس با تأکید بر اینکه برای حل این مسئله، لازم است جلسات مشترکی با حضور نمایندگان وزارت امور اقتصادی و دارایی، سازمان بورس و سایر دستگاههای ذیربط برگزار شود، خاطر نشان کرد: بااین حال، تاکنون جمعبندی نهایی درباره همه ابعاد موضوع حاصل نشده است.
او در پایان ابراز امیدواری کرد که با تکمیل بررسیهای کارشناسی، سازوکاری شفاف برای مدیریت، آزادسازی و بهرهبرداری از سهام عدالت ایجاد شود.