به گزارش اصفهان زیبا؛ بیشتر مردم تصور میکنند درختان همیشه به پاکتر شدن هوای شهر کمک میکنند؛ اما یک پژوهش جدید نشان میدهد برخی گونههای درختی با افزایش دما، گازهایی آزاد میکنند که میتوانند آلودگی هوا و تشکیل اوزون سطح زمین را افزایش دهند.
پژوهشگران دانشگاه جینان در چین دریافتند برخی درختان مقدار زیادی «ایزوپرن» منتشر میکنند. این ترکیب در واکنشهای شیمیایی جو نقش دارد و در شرایط خاص میتواند به افزایش آلودگی ناشی از اوزون در شهرها منجر شود.
این یافته اهمیت انتخاب گونههای مناسب برای فضای سبز شهری را بیشتر کرده است؛ بهویژه در شرایطی که دمای هوا در بسیاری از مناطق جهان روند افزایشی دارد.
ایزوپرن در هوای شهر از کجا میآید؟
پژوهشگران برای بررسی دقیق منابع ترکیبات آلی فرار، سامانهای پیشرفته را روی سکویی در ارتفاع ۱۰۲ متری برج هواشناسی پکن مستقر کردند. آنها همچنین یک آزمایشگاه در پایانه این سازه قرار دادند.
این سامانه میتوانست ذرات و ترکیبات موجود در هوا را چندین بار در ثانیه اندازهگیری کند. محققان با کمک این تجهیزات، سهم منابع مختلف را در انتشار ترکیبات آلی فرار بررسی کردند.
ترافیک خودروها، استفاده از مواد شوینده، پختوپز و انتشار گاز از برگ و تنه درختان، از جمله منابعی بودند که در این بررسی مورد توجه قرار گرفتند.
نتایج نشان دادند «ایزوپرن» یکی از فعالترین ترکیبات شناساییشده در هوای پکن است. بخش قابلتوجهی از این ترکیب را خود درختان منتشر میکنند.
گرمای هوا انتشار ایزوپرن را افزایش میدهد
یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش، ارتباط میان دما و فعالیت شیمیایی ایزوپرن بود. زمانی که دما از ۲۰ به ۳۵ درجه سانتیگراد افزایش یافت، فعالیت شیمیایی ترکیبات منتشرشده از درختان حدود هفت تا هشت برابر بیشتر شد.
پژوهشگران همچنین دریافتند پکن در مقایسه با شهرهای بررسیشده، میزان انتشار ایزوپرن بالایی دارد. میزان انتشار این ترکیب در این شهر حتی با برخی مناطق جنگلی طبیعی قابل مقایسه است.
نوع درختان کاشتهشده در پکن یکی از دلایل اصلی این وضعیت به شمار میرود. بخش زیادی از فضای سبز این شهر را گونههایی مانند بید مجنون و سپیدار چینی تشکیل میدهند. این گونهها بهطور طبیعی مقدار زیادی ایزوپرن آزاد میکنند.
پژوهشگران احتمال میدهند برخی شهرهای دیگر شمال چین مانند هاربین و چانگچون نیز با شرایط مشابه روبهرو باشند. شهرهای دیگری در آسیا و اقیانوسیه که پوشش گیاهی مشابهی دارند نیز ممکن است چنین وضعیتی داشته باشند.
انتخاب گونه مناسب برای کاهش آلودگی هوا
توماس کارل، یکی از نویسندگان این پژوهش، میگوید این مشکل در شهرهای اروپایی کمتر دیده میشود. درختان بومی اروپا بیشتر ترکیباتی به نام «مونوترپنها» آزاد میکنند که در مقایسه با ایزوپرن، ظرفیت کمتری برای تولید اوزون دارند.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند این یافتهها به معنای ضرورت قطع درختان یا کاهش فضای سبز شهری نیست. درختان همچنان نقش مهمی در خنک کردن شهرها، جذب برخی آلایندهها و بهبود محیط زندگی دارند.
راهکار اصلی، انتخاب هوشمندانه گونههای درختی هنگام طراحی و توسعه فضای سبز شهری است. مدیران شهری میتوانند گونههایی را انتخاب کنند که انتشار ترکیبات آلی فرار کمتری دارند.
برای نمونه، پژوهشگران برآورد کردهاند اگر در پکن تنها یکدهم درختان پرانتشار با گونههای کمانتشار جایگزین شوند، میزان انتشار ایزوپرن دستکم ۲۹ درصد کاهش پیدا میکند.