به گزارش اصفهان زیبا؛ بازار لاستیک در ماههای اخیر با مجموعهای از چالشها ازجمله کاهش عرضه لاستیک ایرانی، افزایش فراوان قیمتها، تأخیر در توزیع بار میان نمایندگان و رشد هزینه خدمات مرتبط با لاستیک مواجه شده است. در این میان، کاهش دسترسی مصرفکنندگان به لاستیک ایرانی و افزایش فاصله میان عرضه و تقاضا، شرایط بازار را برای مصرفکنندگان و فعالان این صنف دشوارتر کرده است.
در گفتوگو با حسین زمانی،رئیس اتحادیه فروشندگان لاستیک و قطعات لاستیک و رئیس کمیسیون اقتصادی اتاق اصناف اصفهان، وضعیت عرضه لاستیک ایرانی، میزان افزایش قیمتها، نحوه توزیع لاستیک میان نمایندگان، مشکلات مالی نمایندگان با شرکتهای تولیدکننده، قیمت لاستیک خودروهای سواری و همچنین هزینه پنچرگیری و تعمیر لاستیک را بررسی کردهایم.
پیش از جنگ، سهم لاستیک ایرانی از مجموع بازار لاستیک کشور چقدر بود و این سهم در حال حاضر به چه میزان کاهش یافته است؟
پیش از جنگ، سهم لاستیک ایرانی از مجموع بازار حدود ۳۰ تا ۴۰درصد بود؛ البته اگر فقط بازار لاستیکهای سواری را در نظر بگیریم، سهم لاستیک ایرانی بیشتر از این میزان بود؛ اما در حال حاضر این سهم به شکل چشمگیری کاهش یافته و به حدود ۱۰درصد و در برخی مقاطع حتی به ۵درصد رسیده است.
در یک سال گذشته قیمت لاستیک چه میزان افزایش داشته است؟
نمیتوانیم برای یک سال عدد دقیق و واحد اعلام کنیم؛ اما از بهمن سال گذشته افزایش قیمتها بهصورت مرحلهای اتفاق افتاد. در مقاطع مختلف شاهد افزایش ۵۰، ۶۰درصدی و درمجموع حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ درصدی قیمتها بودهایم؛ البته این افزایش برای همه سایزها یکسان نبوده است. در برخی از اندازههای خاص، افزایش قیمت حتی تا حدود ۱۵۰درصد هم اعلام شده است.
با وجود عرضه لاستیک با نرخ دولتی، چرا همچنان بسیاری از مصرفکنندگان برای پیداکردن لاستیک ایرانی و با قیمت مناسب با مشکل مواجهاند؟ وضعیت توزیع لاستیک دولتی و میزان بار تحویلی به نمایندگان در حال حاضر چگونه است؟
عدم فروش یا فروش قطرهچکانی کارخانههای داخلی به نمایندگان باعث میشود نماینده زمانی که بار دریافت میکند، تقریبا در مدت یک ساعت بار خود را به فروش برساند؛ یعنی میزان تقاضا نسبت به عرضه به اندازهای بالاست که لاستیکی که به نماینده تحویل داده میشود، خیلی سریع به فروش میرسد.
از طرف دیگر، شرکتها برای نمایندگان سبدهای مختلفی در نظر میگیرند. این سبدها ترکیبی هستند و شامل انواع لاستیکهای سواری، کشاورزی و سایزهای مختلف میشوند؛ یعنی هم سایزهای سودده در این سبدها وجود دارد و هم، اندازههای کمسود یا زیانده.نمایندگان نیز عملا مجبور هستند این سبد ترکیبی را دریافت کنند.مشکل دیگر، فاصله زمانی طولانی بین تأمین بارهاست.
از طرف دیگر، شرکتها برای قرارگرفتن نمایندگان در نوبت دریافت بار، مبالغ سنگینی را بهعنوان پیشپرداخت مطالبه میکنند؛ برای مثال، ممکن است از نماینده پنج یا ششمیلیارد تومان پیشپرداخت دریافت شود و اعلام کنند که با این پرداخت، نماینده در نوبت دریافت بار قرار میگیرد.
اشاره کردید که نمایندگان برای دریافت بار باید مبالغ فراوانی را از قبل پرداخت کنند. در ادامه این روند، چه مشکلاتی میان نمایندگان و شرکتهای تولیدکننده در زمینه پرداخت وجه و تحویل بار به وجود آمده است؟
یکی از مشکلات اصلی این است که نمایندگان مبالغ هنگفتی را بهعنوان پیشپرداخت به شرکتهای تولیدکننده پرداخت میکنند تا در نوبت دریافت بار قرار گیرند؛ اما با وجود پرداخت این مبالغ، تحویل لاستیک با فاصله زمانی زیادی انجام میشود و در برخی موارد حتی نماینده پس از ماهها همچنان بار خود را دریافت نکرده است؛ بهعنوان نمونه، کارخانه لاستیک دنا، از آبان سال گذشته مبالغی را از نمایندگان دریافت کرده که حدود ۸۰۰ میلیارد تومان فقط از نمایندگان استان اصفهان نزد این شرکت باقی مانده است. نمایندگان برای خرید بار فاکتور دریافت کرده و وجه را به حساب شرکت واریز کردهاند؛ ولی بار آنها در موعد مقرر تحویل نشده است.
پس از گذشت چند ماه نیز از برخی نمایندگان درخواست پرداخت مابهالتفاوت شده است. تعدادی از نمایندگان این مبلغ را پرداخت کردهاند؛ اما باوجوداین، همچنان موفق به دریافت لاستیک نشدهاند. این موضوع باعث شده سرمایه نمایندگان برای مدت طولانی درگیر بماند و در مقابل، کالایی که بابت آن وجه پرداخت شده، در اختیار آنها قرار نگیرد.
این مشکل قابل پیگیری نبوده است؟
از بهمن سال گذشته شاید بالغ بر ۲۰ تا ۳۰ نامه به ادارات و دستگاههای مختلف ارسال کردهایم؛ اما هنوز پاسخ قطعی و مشخصی دریافت نکردهایم.
متولی صنفی ما بهعنوان اتحادیه، اتاق اصناف است. ابتدا نامه را به اتاق اصناف ارسال میکنیم. موضوع از مسیر بازرسی اصناف، وزارت صمت در استان و دستگاههای مربوط نیز پیگیری میشود؛ همچنین سازمان حمایت نیز در این زمینه ورود دارد.
آخرین خبری که داریم این است که نامه به سازمان حمایت ارسال شده، اما هنوز پاسخ قطعی و مشخصی در این زمینه دریافت نکردهایم.
در بازار با مواردی مثل لاستیک تقلبی، تاریخگذشته یا بیکیفیت هم مواجه میشویم؟ آیا لاستیک درجه دو و سه نیز وارد بازار میشود؟
درباره لاستیکهای ایرانی، گاهی لاستیک درجهدو در فرایند تولید وجود دارد؛ یعنی در زمان تولید، تمام فرایندهایی که برای تولید لاستیک درجهیک انجام میشود، برای این نوع لاستیک صورت نمیگیرد و محصول بهعنوان لاستیک درجهدو برای مصارف خاص عرضه میشود؛ برای مثال، ممکن است این لاستیکها برای مصارف شهری یا خودروهایی که مسافت کمی را طی میکنند، مورد استفاده قرار گیرند.
درجه لاستیک نیز روی خود لاستیک درج یا حک میشود و مشخص است؛ بنابراین اینطور نیست که لاستیک درجهدو را به جای درجهیک به مشتری عرضه کنند و خریدار نیز از همان ابتدا میتواند درجه لاستیک را تشخیص دهد؛ ولی در نمونههای خارجی چون یکسری موارد و استانداردهایی باید رعایت شود ،پدیدهای به نام لاستیک تقلبی یا بیکیفیت تقریبا غیرممکن است.
در حال حاضر ارزانترین و گرانترین لاستیک سواری در بازار چه قیمتی دارد؟
ارزانترین لاستیک سواری مربوط به لاستیک پراید است که حدود ششمیلیون تومان قیمت دارد؛البته قیمتها بسته به مدل، سایز و کشور سازنده متفاوت است. لاستیکهای خارجی نیز طیف قیمتی متفاوتی دارند؛ برای نمونه، قیمت برخی لاستیکهای کرهای و ژاپنی به حدود ۱۴ تا ۱۵میلیون تومان میرسد و لاستیکهای خارجی مناسبتر نیز از حدود هشتمیلیون تومان به بالا قیمت دارد.
با این شرایط، آیا فردی که مثلا برای پراید خود به لاستیک نیاز دارد، در پیداکردن آن با مشکل مواجه میشود؟
اگر منظور پیداکردن لاستیک ایرانی و با قیمت مناسب باشد، ممکن است دچار مشکل شود. مسئله اصلی در حال حاضر کمبود لاستیک ایرانی و کاهش میزان توزیع آن است. وقتی عرضه کاهش پیدا میکند، طبیعی است که مصرفکننده برای پیداکردن لاستیک مناسب با قیمت منطقی با مشکل مواجه شود.
اخیرا خبری با عنوان «پنچرگیری هم لاکچری شد» منتشر شده و در آن هزینه پنچرگیری برای برخی خودروها تا 500 هزار تومان اعلام شده است. تا چه اندازه این ارقام را تأیید میکنید و هزینه واقعی پنچرگیری در بازار چقدر است؟
باید بین پنچرگیری معمولی و خدمات کامل لاستیک تفاوت قائل شویم. اگر صرفا یک سوراخ کوچک روی لاستیک ایجاد شده باشد، پنچرگیری معمولی با فیتیله انجام میشود و هزینه آن در حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان است و تمام این قیمتها طبق نرخ مصوب اعمال میشود؛ البته وقتی خدمات دیگری مانند بازکردن لاستیک، تعویض، بالانس و سایر خدمات در کنار آن انجام شود، طبیعتا هزینه افزایش پیدا میکند؛ بنابراین عنوان «پنچرگیری لاکچری» بیشتر یک عنوان خبری و رسانهای است؛ اما اصل افزایش هزینه خدمات خودرو را نمیتوان انکار کرد.
اگر پنچری در حد یک سوراخ کوچک باشد، هزینه تعمیر آن چقدر میشود؟
اگر سوراخ کوچک بوده و امکان استفاده از فیتیله وجود داشته باشد، هزینه خود فیتیله یا مادهای که برای پنچرگیری استفاده میشود، حدود ۲۰ تا ۳۰هزار تومان است و اجرت پنچرگیری نیز جداگانه محاسبه میشود؛ اما اگر لاستیک دچار زدگی شده و امکان استفاده از فیتیله وجود نداشته باشد، موضوع متفاوت است و وارد بحث آپارات لاستیک میشویم.در آپارات، لاستیک باید از خودرو خارج شده، قسمت آسیبدیده آمادهسازی و ساییده و سپس در دستگاه مخصوص، فرایند آپارات روی آن انجام شود.
با توجه به افزایش شدید قیمت لاستیک، مردم بیشتر ترجیح میدهند لاستیک آسیبدیده را تعمیر کنند تا اینکه آن را تعویض کنند.
طبیعتا وقتی قیمت لاستیک افزایش پیدا کرده، اگر لاستیک قابل تعمیر باشد، مردم ترجیح میدهند آن را تعمیر کنند تا هزینه خرید لاستیک جدید را نپردازند.
پنچرگیری معمولی، در صورتی که آسیب لاستیک جزئی باشد، کاملا متداول است و مشکلی ایجاد نمیکند؛ حتی در خودروهای سنگین، آفرودی و خودروهای گرانقیمت نیز گاهی تعمیر لاستیک انجام میشود؛ چون قیمت لاستیک این خودروها بالاست و در مواردی تعمیر از نظر اقتصادی بهصرفهتر از تعویض است؛البته باید میان یک پنچری ساده و آسیب جدی به لاستیک تفاوت قائل شد.
در چه شرایطی توصیه میکنید لاستیک به جای تعمیر حتما تعویض شود؟
اگر لاستیک از قسمت بغل دچار پارگی یا زدگی شده باشد، توصیه ما این است که لاستیک تعویض شود؛ چون این نوع آسیب را نمیتوان با روش معمول فیتیلهای به شکل مطمئن برطرف کرد و تعمیر آن از نظر ایمنی توصیه نمیشود؛اما اگر روی قسمت اصلی لاستیک، مثلا به دلیل ورود پیچ یا میخ، یک سوراخ ایجاد شده باشد، درصورتیکه آسیب محدود باشد، میتوان آن را با فیتیله تعمیر کرد و نیازی به تعویض لاستیک نیست.درباره آسیبهای جدیتر، بهویژه پارگی یا زدگی از قسمت دیواره لاستیک، بهتر است موضوع ایمنی در اولویت قرار گیرد و لاستیک تعویض شود.
به گزارش تیمچه،بازار لاستیک در شرایط فعلی با دو مسئله همزمان مواجه است: از یک طرف، عرضه لاستیک ایرانی کاهش پیدا کرده و سهم آن در مجموع بازار به حدود ۳۰ تا ۴۰درصد رسیده و از طرف دیگر، افزایش قیمتها فشار بیشتری به مصرفکنندگان وارد کرده است.
افزایش مرحلهای قیمتها از بهمنماه، رشد ۱۲۰ تا ۱۳۰ درصدی قیمت برخی لاستیکها و حتی افزایش تا ۱۵۰ درصدی در برخی سایزها، در کنار تأخیر در تحویل بار به نمایندگان و مشکلات مربوط به پیشپرداختها، نشان میدهد بازار لاستیک با چالش جدی در بخش تأمین و توزیع مواجه است.
در چنین شرایطی، مصرفکننده برای یافتن لاستیک ایرانی با قیمت مناسب با دشواری بیشتری مواجه شده و همزمان افزایش هزینه خدمات تعمیر و نگهداری خودرو نیز فشار مضاعفی بر هزینههای خانوار وارد کرده است.