به گزارش اصفهان زیبا؛ «آب اصفهان کیفیت لازم را ندارد!»، «طعم آب خوب نیست!»، «املاح و گچ آب بسیار زیاد است!»؛ اینها گزارههایی است که معمولا در رابطه با آب آشامیدنی اصفهان مطرح میشود و برخی از شهروندان از کیفیت آن گله دارند. یکی از این افراد میگوید پزشک به او گفته است به هیچ عنوان آب را بدون استفاده از فیلترهای خانگی استفاده نکند یا حتما قبل از شرب آن را بجوشاند تا دچار مشکلات گوارشی نشود. شهروند دیگری نیز میگوید آب، املاح زیاد دارد؛ املاحی که ته کتری یا سماور تهنشین میشود. فرد دیگری هم میگوید به توصیه پزشک اصلا از آب شیر استفاده نمیکند. او میگوید سالهاست که آب آشامیدنی میخرد و از آن استفاده میکند. شهروند دیگری هم میگوید برای تصفیه آب، دستگاه خریده تا آب را به صورت خام استفاده نکند.
همه انتقادها به آب اصفهان!
حرف و حدیث درباره آب شرب اصفهان زیاد است و افراد زیادی از کیفیت آن گلایه دارند. آنطور که گزارشها نشان میدهند میزان سختی دائم و موقت آب با توجه به مناطق مختلف آن میتواند متغیر باشد. سختی آب اصفهان از ۲۰۰ تا ۸۰۰ پی پی ام متغیر است که بیش ازحد مجاز آن برای بدن انسان 100ppm است قرار دارد و بسته به میزان سختی آب اصفهان در هر محله، میتواند مشکل برای مصرف کننده حساس مانند کودکان ایجاد کند.
رضا آقایی، کارشناس حوزه آب در این باره به «اصفهان زیبا» میگوید: «فرایند تصفیه آب در سراسر کشور، از جمله در استان اصفهان، بر پایه استانداردهای روز دنیا و با رعایت دقیق پروتکلهای فنی، نظیر مدیریت تهنشینی رسوبات و سایر پارامترهای کنترل کیفیت، انجام میپذیرد. بر اساس بررسیهای صورت گرفته، میزان املاح و سختی آب موجود در این منطقه، اگرچه ممکن است از نظر مقدار کمی با سایر مناطق متفاوت باشد، اما این تفاوتها کاملا در محدوده استانداردهای تعیینشده قرار داشته و تصفیه بیشتر از این از توان عملیاتی فرایندهای تصفیه فراتر است.»
به گفته او این املاح،از نظر زیستی برای سلامت انسان کاملا بیخطر و بدون هیچگونه آسیب احتمالی است. در تحلیل مقایسهای منابع آبی، باید توجه داشت که ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی آب مستقیما تابع منبع تأمین آن است.
آقایی ادامه میدهد: « برای نمونه، ویژگیهای منبع آبی استان اصفهان که از رودخانه زایندهرود تأمین میشود، با منابع آبی دیگر نظیر رودخانه کرج متفاوت است. با این حال، میزان املاح رودخانه زایندهرود در مقایسه با بسیاری از رودخانههای دیگر، بسیار پایینتر بوده و در بازه مطلوب و مناسب قرار دارد. از همین رو، استفاده از فناوریهای تصفیه پیشرفته و هزینهبر، همچون سیستمهای فیلتراسیون اسمز معکوس (RO)، برای تأمین آب آشامیدنی در این منطقه ضرورتی ندارد، زیرا کیفیت فعلی آب با استانداردهای سلامت انسانی کاملا مطابقت دارد.»
این کارشناس حوزه آب معتقد است: « علت اصلی تفاوت در میزان سختی آب میان استانهای مختلف، به ویژگیهای زمینشناسی و لایههایی که آب در مسیر حرکت خود از آنها عبور میکند، بازمیگردد. به دلیل تفاوت در تشکیلات زمینشناسی، نمیتوان ویژگیهای منبع آبی یک منطقه (مانند مشهد) را با منطقه دیگری (مانند اصفهان) برابر دانست، زیرا هر منبع در اثر عبور از لایههای متفاوت، سختی ذاتی متفاوتی کسب میکند. همچنین، باید در نظر داشت که این میزان میتواند تحت تأثیر عواملی نظیر تغییر در حجم جریان آب و لایههای زمینشناسی عبوری، در طول زمان تغییر کند. هدف نهایی از تمامی این فرایندها، تضمین پایداری کیفیت آب در هر دو بازه زمانی کوتاهمدت و بلندمدت جهت حفظ سلامت عمومی است.»
منشا آب شرب کجاست؟
با این وجود، برخی از شهروندان همچنان معتقدند آب کیفیت لازم را ندارد. سال گذشته بود که جهانگیر عابدی، رئیس پژوهشکده آبفای دانشگاه صنعتی اصفهان در گفت و گو با رسانهها گفته بود: «آب مصرفی برای شرب، علاوه بر کافی بودن باید از نظر بهداشتی نیز مناسب باشد. میزان متوسط مصرف آب برای آشامیدن هر فرد یک تا دو لیتر در روز است که باید مطبوع و عاری از هر گونه آلودگی باشد. عوامل مشخصکننده کیفیت آب، ترکیبات فیزیکی، شیمیایی و ویژگیهای باکتریولوژیک آن است. بهطور کلی آب را در صورتی قابل آشامیدن گویند که صاف و زلال و دارای شرایطی از جمله آلوده به عوامل بیماریزا و مزاحم نباشد، عاری از مواد مسمومکننده باشد و مواد معدنی و آلی آن برای مصرفکننده زیانآور نباشد.»
به گفته او، منشأ آب شرب میتواند آبهای سطحی(رودخانهها، دریاچهها، دریاها و…) و منابع آب زیرزمینی(چاه، چشمه و قنات) باشد. در مورد آبهای سطحی آنچه باعث تغییر طعم آن میشود، ورود زهآبهای کشاورزی، پسابها و روانابهای سطحی ناشی از بارندگی و سایر آلایندههاست، اما طعم آبهای زیرزمینی بستگی به بستری که این آبها با آنها در تماس بودهاند و از آن عبور کردهاند، دارد. بهعنوان مثال آب عبوری از ساختار زمینشناسی آهکی، به میزان انحلال ترکیبات آهکی در آبها بستگی دارد. آب عبوری از ساختار زمینشناسی گچی و نمکی، به میزان انحلال ترکیبات سولفاته و کلروره بستگی دارد. آبهای ساختارهای آذرین، قابلیت حل کم نسبت به زمینهای رسوبی دارند. ترکیب آبهای ساختارهای دگرگونی از جمله آبهای زمینهای میکاشیستی دارای مقدار فراوانی مواد قلیایی و آهن هستند.
فهیمه امیری، مدیر مرکز پایش و نظارت بر کیفیت آبوفاضلاب استان اصفهان نیز پیش از این درخصوص علت تغییر مزه آب شرب در برخی نواحی شهر به رسانهها گفته بود: «حجم آب زایندهرود بهشدت کاهش پیدا کرده است؛ به همین دلیل برای تأمین آب مردم استان، از چاههای کمکی استفاده کردهایم. هدایت الکتریکی این چاهها با هدایت الکتریکی آب تصفیهخانه باباشیخعلی متفاوت است و این تفاوت به چشم میآید. ذائقه مردم به آبی عادت کرده که املاح محلول آن به دلیل سطحی بودن منبع، کمتر از آبهای زیرزمینی است. آبهای زیرزمینی املاح محلول بیشتری نسبت به آب باباشیخعلی دارند، البته این املاح در رِنج استاندارد قرار دارند. همین تغییر در میزان املاح باعث شده مردم احساس کنند آب طعم یا بو دارد، در حالی که هیچ طعم و بویی وجود ندارد و موضوع صرفاً به تغییر املاح آبهای زیرزمینی مربوط میشود.»
مدیر مرکز پایش و نظارت بر کیفیت آبوفاضلاب استان اصفهان ادامه میدهد:« آبی که هماکنون مردم استفاده میکنند، هر روز توسط ناظران مرکز بهداشت استان کنترل و آزمایش میشود. هر جا که پارامترها از استاندارد ۱۰۵۳(استاندارد فیزیکی و شیمیایی آب آشامیدنی) و استاندارد ۱۰۱۱(استاندارد میکروبی آب آشامیدنی) تجاوز کند، آن چاه بلافاصله توسط مرکز بهداشت پلمب میشود و اجازه مصرف آن داده نخواهد شد، بنابراین با اطمینان اعلام میکنم آبی که مردم استفاده میکنند سالم و بهداشتی است و از نظر کیفیت هیچ مشکلی ندارد.»
امیری توضیح میدهد: «نظارت بر سلامت آب برعهده مرکز بهداشت است و این مرکز هر روز از سراسر شهرها و روستاهای استان نمونهبرداری میکند و نمونهها در آزمایشگاهها بررسی میشوند. علاوه بر این، حساسیت ما بهقدری بالاست که فلزات سنگین، شاخصهای فیزیکی و شیمیایی، بیولوژیکی و میکروبی آب نیز هر روز پایش میشود. با استفاده از دستگاههای آنلاین، میزان کلر، هدایت الکتریکی، pH و کدورت بهصورت مستمر رصد میشود و تاکنون مشکلی پیش نیامده است.»