به گزارش اصفهان زیبا، افراد دارای معلولیت، محدودیتهای زیادی دارند و به دلیل نبود زیرساختهای لازم برای تردد در شهر باید مشقت زیادی را تحمل کنند. خیلی از آنها میگویند برخی از رانندگان تاکسی با آنها همکاری نمیکنند یا از سوار کردنشان اجتناب میکنند. در سالهای اخیر، برخی از پلتفرمهای حملونقل اقدام به فعالکردن گزینههایی کردهاند که وضعیت فرد مثل استفاده از ویلچر و عصای سفید یا دیگر معلولیتها را به رانندگان نشان میدهد تا آنها در صورت تمایل، درخواست معلولان را قبول کنند. اما عدهای از افراد دارای معلولیت میگویند وقتی این گزینه را فعال میکنند، باید ساعتها منتظر بمانند تا شاید رانندهای درخواست آنها را قبول کند یا اینکه در برخی از مواقع هزینه تاکسی اینترنتی به همین دلیل افزایش مییابد که باتوجهبه وضعیت اقتصادی معلولان اصلا برایشان مقرونبهصرفه نیست. این موضوع باعث ایجاد اختلال در تردد روزانه آنها میشود. ازسویدیگر، برخی از افراد دارای معلولیت میگویند به دلیل شرایط خاصشان بعضی از رانندگان تمایلی به سوار کردنشان ندارند؛ چرا که هم بهزحمت میافتند و وقت بیشتری باید صرف کنند و هم اینکه ممکن است دیگران مسافران دچار مشکل شوند. کامران عاروان، مدیرعامل جامعه معلولین ایران که خود نیز دارای معلولیت است این موضوع را تأیید میکند؛ آنجا که به «اصفهان زیبا» میگوید: «در کلانشهرها، افراد دارای معلولیت جسمی حرکتی که از لوازم توانبخشی مانند ویلچر، واکر یا وسایل همراه استفاده میکنند، معمولا با مشکلات جدی مواجه هستند. این مشکل ازآنجهت است که بسیاری از خودروها دارای مخزن گاز هستند و ویلچر در صندوقعقب جا نمیشود، یا خودروهای هاچبک به دلیل نداشتن صندوقعقب، کار را دشوارتر میکنند.» اگرچه در تاکسیهای اینترنتی با علامت معلولیت، راننده از ویژگی مسافر مطلع است: « اما برخی افراد به دلیل نگرشهای خاص، پذیرش معلول را بهسختی میپذیرند.» او لابهلای حرفهایش از تجربه شخصی خود در این زمینه میگوید: «در دورهای که خودرو نداشتم، از میان هر 7 یا 8 تاکسی شهری، تنها یکی از آنها مرا سوار میکرد. علت این امر آن بود که رانندگان معتقد بودند سوارکردن فرد دارای معلولیت زمانبر است و اینگونه، فرصت سوارکردن سه مسافر دیگر را از دست میدهند که این یک نگاه صرفا اقتصادی و کسبوکاری است. درحالیکه مجموعههای مختلف باید آموزشهایی انسانمحور ارائه دهند، چرا که افراد سالمند، معلول و بیمارانی که دچار مشکلات قلبی یا درمانی هستند نیز با کندی حرکت مواجهاند و نمیتوان از سوارکردن آنها خودداری کرد و این رفتار با اصول انسانی مغایرت دارد. اگرچه برخی رانندگان با صبوری و کمک به جابهجایی ویلچر همکاری میکنند، اما برای همگانی شدن این رفتار، آموزش رانندگان ضروری است.»
وقتی فرهنگ نیست!
فراهم نبودن زیرساختهای لازم و همچنین عدم فرهنگسازی مناسب در این باره باعث شده تا معلولان برای رفتوآمد در سطح شهر با مشکل روبهرو شوند و در بسیاری از مواقع برای تردد خود، هزینه چشمگیری را پرداخت کنند؛ به همین دلیل است که برخی معتقدند اگر تاکسیهایی صرفا برای افراد دارای معلولیت مشغول کار شوند و رانندگانشان آموزش ببیند، شاید بتوان از مشکلات آنها تا حدودی کاست. این در حالی است که مدیرعامل جامعه معلولین ایران، معتقد است: «ویژهسازی و اختصاصیسازی (مانند ایجاد تاکسیهای مخصوص معلولان) چندان کارآمد نیست، زیرا هدف، حضور معلولین در کنار سایر افراد جامعه است. برای نمونه، پارکهای اختصاصی معلولین اغلب توسط افراد غیر معلول اشغال میشوند؛ لذا راهکار اصلی، فرهنگسازی است. اصناف، اتحادیهها و پلتفرمهای تاکسی اینترنتی باید به رانندگان آموزش دهند. اگر بخواهیم سیستم را کاملا مجزا کنیم، این تصور ایجاد میشود که معلولان صرفا به دنبال امتیازات ویژه هستند، درحالیکه با آموزش و درج نشانگر «فرد دارای معلولیت» در سامانهها، مسئله بهتر حل میشود. تجربهٔ موفق ما در تهران، آموزش حدود ۴۰ تا ۵۰ تاکسیدار در زمینه نحوه برخورد با افراد نابینا یا دارای معلولیتهای ذهنی و جسمی بود که نشان داد آموزش و فرهنگسازی بهترین مسیر است.»
هزینههایی که تمامی ندارند!
استفاده از تاکسیهای ویژه و دربست، اما هزینههای زیادی را به معلولان تحمیل کرده است. به گفته این کارشناس، باید توجه داشت که محدودیتهای حملونقل عمومی، فشار اقتصادی شدیدی بر افراد دارای معلولیت وارد میکند. خودروهای گازسوز، عدم مناسبسازی کافی ایستگاههای اتوبوس و مترو، و عدم پیوستگی در زنجیرهٔ مناسبسازی ایستگاهها، باعث شده است که این افراد ناچار به استفاده از تاکسیهای اینترنتی باشند. این وضعیت علاوه بر تحمیل هزینههای بالای رفتوآمد در کلانشهرهایی مانند تهران، اصفهان، شیراز، تبریز و مشهد، باعث کاهش حرمت و حقوق شهروندی آنها نیز میشود. زمانی که فرد باوجود پرداخت هزینه، با امتناع راننده روبهرو میشود، حس عدمپذیرش در جامعه به او منتقل میشود؛ لذا سازمانهای متولی از جمله وزارت کشور، بهزیستی، صداوسیما و رسانهها باید بهطورجدی این قضیه را پیگیری و اصلاح کنند. محمد هاشم عزتور، معلول حرکتی نیز در این باره به «اصفهانزیبا» میگوید که در سالهای اخیر، تاکسیهای اینترنتی گزینههای مختلفی را برای افراد دارای معلول فعال کردهاند و راننده زمانی که میخواهد درخواست را قبول کند، این گزینهها را مشاهده و اگر علاقهمند نباشد، آن را رد و اگر تمایل داشته باشد، آن را قبول میکند. به گفته او برخی افراد میگویند که رانندگان درخواست را قبول نمیکنند. بههرحال، محدودیتهایی در این باره مطرح است. خود من بهواسطهٔ اینکه چند وقت پیش خودروی شخصیام دچار مشکل شده بود، مجبور شدم چند بار از اسنپ استفاده کنم. من کمتر با این مشکل برخورد کردم؛ یعنی حداقل خیالم راحت بود رانندهای که درخواست را قبول کرده، میداند که باتوجهبه شرایط ویلچر باید کمک کند یا فضای کافی برای قراردادن ویلچر دارد.
این فرد دارای معلولیت معتقد است: «میخواهم بگویم این حرف دوستان را قبول دارم که تا حد زیادی بالاخره محدودیتی در این باره وجود دارد؛ یعنی معلولان برای جابهجایی، قدری وقت رانندگان را میگیرند یا ممکن است خودرو فضای کافی نداشته باشد. این مسائل وجود دارد، اما با اقدامی که تاکسی های اینترنتی انجام دادهاند و این موارد را در برنامه لحاظ کردهاند، تا حدود زیادی مشکل حل شده است. البته همچنان این محدودیتها برای قشر افراد دارای معلولیت زمانبر و مشکلساز است، اما این اقدام مثبت بسیار کمککننده بوده، ازاینجهت که راننده مطلع باشد و بداند قرار است با چه شرایطی مواجه شود تا بر همان اساس تصمیم به قبول یا رد درخواست بگیرد.»
به گفته او البته در مورد تاکسیهای خطی قطعا این مسائل وجود دارد. این موضوع از شهری به شهر دیگر متفاوت است. اگر در جایی باشید که دسترسی برای ایستادن خودرو یا سوارشدن شما فراهم باشد، افراد بیشتری تمایل دارند که به معلول کمک و او را سوار کنند. اما در خیابانهای پرتردد امکان ایستادن برای تاکسی بسیار دشوار است و راننده باید بافاصله بایستد تا بتوان با ویلچر سوار شد؛ ممکن است به همین دلیل نیز حاضر به سوار کردن معلول نباشد. این مسئله ازآندست محدودیتهای اجتنابناپذیر است که برای افراد دارای معلولیت وجود دارد. عزت ور معتقد است: «بنابراین، ابعاد مثبت موضوع نیز مطرح است. اگرچه مشکلاتی که دوستان بیان میکنند وجود دارد، اما از آنسو بخش مثبت آن هم وجود دارد و گاهی افرادی که دوست دارند کمک کنند، بسیار زیاد هستند.»