به گزارش اصفهان زیبا؛ تابستان برای بسیاری از مساجد، فصل اجرای طرحهای اوقات فراغت است؛ اما در مسجد المهدی(عج) محله مهدیه (باطان) اصفهان، این فصل فرصتی برای تحقق یک ایده نو شده: «مسجد نوجوانانه»؛ طرحی که در آن نوجوان نه یک مخاطب صرف، بلکه یکی از سازندگان مسجد محسوب میشود. به بهانه آغاز این طرح، گفتوگویی با داوود جوهری، مسئول اجرای آن داشتهایم تا از اهداف، برنامهها و مسیر پیش روی این حرکت فرهنگیتربیتی بیشتر بدانیم.
مراحل سهگانه؛ از جذب تا بهکارگیری
مسئول طرح تابستانه مسجد نوجوانانه در ابتدای سخن از فلسفه شکلگیری این طرح گفت: هدف اصلی ما از انتخاب اسم «مسجد نوجوانانه»، برقراری ارتباط واقعی و مستمر با نوجوانان و ایجاد فضایی جذاب برای آنهاست. ما اعتقاد داریم اگر نوجوان بخواهد ارتباط خوبی با مسجد برقرار کند، باید احساس تعلق و نقشآفرینیاش از داخل مسجد باشد؛ نه اینکه صرفاً بهعنوان یک مخاطب در برنامهها شرکت کند. جوهری با اشاره به ساختار این طرح افزود: طرح ما سه مرحله دارد: جذب، تشویق و بهکارگیری. معمولاً در ابتدای تابستان با مرحله جذب کار خود را آغاز میکنیم. پس از ایام تابستان، آزمونهایی از شرکتکنندگان گرفته میشود و بعد به مرحله تثبیت میرسند. هدف ما این است که نوجوانان مسئولیتپذیری یاد بگیرند و محیط مسجد به این صورت نباشد که به محل برگزاری مراسم تبدیل شود؛ بلکه باید مسجد را به یک محیط زنده، جذاب و اثرگذار برای نوجوانان تبدیل کنیم.
از بازی تا زندگی
یکی از شاخصهای اصلی این طرح، توجه به فعالیتهای گروهی و مهارتآموزی عملی است. این فعال فرهنگی در این باره توضیح داد: تلاش کردیم فعالیتهای گروهی را در برنامههای خود داشته باشیم؛ بهعنوانمثال، یکی از کارگاههای ما «کارگاه بازی و زندگی» است. در این کارگاه با یکی از اساتیدی که سالها در حوزه نوجوان فعالیت میکنند، در خدمت نوجوانان هستیم و کلاس را از یک برنامه صرفاً سرگرمکننده به یک فرصت تربیتی تبدیل میکنیم تا نوجوانان برخی از مهارتهای زندگی را بهصورت عملی یاد بگیرند؛ مهارتهایی مانند آداب معاشرت، رفتوآمد و رعایت نکات اخلاقی.
برنامههای متنوع برای گروههای سنی مختلف
مسئول طرح تابستانه مسجد نوجوانانه درباره تقسیمبندی سنی برنامهها اظهار کرد: بچهها را در دو گروه سنی شامل دانشآموزان دوم تا پنجم دبستان و پنجم تا هشتم تقسیمبندی کردیم و هر کدام از این دو گروه در یک تایم خاص برنامه دارند. یکی از برنامههای ما «در محضر قرآن» است. در این کلاس تلاش کردیم روخوانی، صوت و لحن قرآن را با آنها کار کنیم و در کنار آن، مصادیق را بهصورت عملی یاد بگیرند.
ارتباط با خانواده و مدارس در ادامه مسیر
جوهری به حلقه ارتباطی این طرح با خانوادهها اشاره کرد و گفت: در طرح مسجد نوجوانانه، هر دو هفته یکبار با خانوادههای بچهها در ارتباط هستیم و جلسات مخصوص والدین را برگزار میکنیم تا از طرح بازخورد داشته باشیم و والدین هم بتوانند چالشهای موجود را بیان کنند. با شروع مدارس نیز این حلقه قرار است وسیعتر شود و ارتباط با دانشآموزان را از طریق مدارس داشته باشیم تا پس از مرحله تثبیت، خودشان سفیران ما در مدارسشان شوند.
از تماشاچی تا فعال؛ رویکردی در ورزش و هنر
یکی از چالشهای مهم در جذب نوجوانان، تبدیل آنها از حالت تماشاچی به نقش فعال است. او در این زمینه خاطرنشان کرد: برخی از بچهها به تعدادی از رشتههای ورزشی و بازیها علاقه داشتند؛ اما فقط تماشاچی بودند. تلاش کردیم برای مهارت و آموزش برخی از رشتههای ورزشی برنامه داشته باشیم تا آنها از حالت تماشاچی خارج شوند و به یادگیری آن رشته بپردازند. همچنین یک مجموعه بازی برای بچهها داریم که مربیمحور است و با حضور و ارتباط قوی با مربی برنامه انجام میشود.
یک گروه تئاتر و سرود به نام گروه هنری «رسای آل یاسین» راهاندازی کردیم تا نوجوانان علاوه بر آموزش و تولید محتوا، فرصت اجرای برنامه را در میدانها و موکبهای سطح شهر داشته باشند.
بیان جذاب مفاهیم اعتقادی و اخلاقی
مسئول طرح تابستانه مسجد نوجوانانه در ادامه به چالش بیان مسائل اعتقادی برای نوجوانان امروز اشاره کرد و گفت: در مسائل اعتقادی و اخلاقی خیلی نمیتوان با نوجوان امروز بهصورت صریح گفتوگو کرد؛ به همین دلیل بهدنبال یک ساختار عملی رفتیم و کلاسی را برنامهریزی کردیم با عنوان «از فرجه تا کهکشان راه شیری». در این کلاس، مباحث اعتقادی، بهخصوص موضوع اصول دین، با بیانی جذاب و بهصورت عملی برای نوجوانان گفته میشود.
جوهری درباره برنامه دیگر این طرح افزود: در برنامه «اخلاق و احکام شکلاتی»، به مسائلی که در رابطه با احکام نوجوانان در امور مختلف است، پرداخته میشود. بچهها در این بخش در یک شاکله نورانی با موضوع خودشناسی، تأثیر باورها و شخصیت انسان بر رفتارش و انتخابهایی که میتواند داشته باشد آشنا میشوند تا شخصیت نوجوانان را رشد و تعالی دهیم.
«مسجد نوجوانانه» در مسجد المهدی(عج) محله مهدیه (باطان) اصفهان، تلاشی است برای شکستن کلیشههای سنتی از مسجد و تبدیل آن به یک پایگاه زنده، پویا و اثرگذار برای نسل نوجوان. این طرح با تکیه بر مراحل جذب، تشویق و بهکارگیری، سعی دارد نوجوانان را از جایگاه یک مخاطب منفعل خارج کرده و آنها را به نقشآفرینانی فعال در عرصه مسجد تبدیل کند.
تنوع برنامهها، از کارگاههای مهارتآموزی و ورزشی گرفته تا کلاسهای اعتقادی و گروههای هنری، نشان از نگاه جامع این طرح به ابعاد مختلف شخصیت نوجوان دارد. همانطور که این فعال فرهنگی در پایان سخنانش تأکید کرد: مسجد نوجوانانه یعنی مسجدی که نوجوان در آن مهمان نیست؛ بلکه خودش یکی از سازندگان مسجد است.