به گزارش اصفهان زیبا؛ سبک زندگی امروز بسیاری از ما را دچار گردندرد کرده است، دردی که در اثر بیتوجهی میتواند خطرناک باشد.
در آسیبشناسی ورزشی، درد را میتوان یک سیگنال هشدار بیومکانیکی دانست. مکانیسم گردندرد معمولاً در دو گروه اصلی بررسی میشود.
آسیبهای حاد و ناگهانی: ضربه مستقیم، سقوط و تصادفات مانند سندرم شلاقزدگی میتوانند باعث کشیدگی بیش از حد رباطها، آسیب کپسولهای مفصلی و اسپاسم واکنشی عضلات شوند.
آسیبهای تجمعی و مزمن: این نوع آسیبها از علتهای شایع گردندرد در زندگی امروزی هستند. وضعیتهای طولانیمدت مانند نگاه کردن به گوشی میتوانند باعث خزش بافتی و تغییر شکل رباطها و فاسیاها شوند. قرار گرفتن طولانیمدت سر در وضعیت خم به جلو، کاهش خونرسانی عضلات گردن را به دنبال دارد و میتواند نقاط ماشهای و فشار نامتقارن روی دیسکها ایجاد کند.
غربالگری و پیشگیری از گردندرد
پیشگیری به بررسی وضعیت اسکلتیـ عضلانی و اصلاح الگوهای حرکتی در حالت خوابیده، نشسته، ایستاده و راه رفتن نیاز دارد. در این زمینه، متد جامع ارزیابی حرکت و بدن و مفاصل، که در این مطلب با عنوان «موجبا» معرفی شده، وضعیت حرکتی فرد را بررسی میکند.
این روش، تاریخچه اسکلتیـعضلانی فرد را از دوران رشد تا زمان حاضر بررسی میکند. در دوران جنینی و نوزادی، وضعیت قرارگیری جنین، حالت سر نوزاد و وضعیت گردن هنگام شیردهی اهمیت دارد.
در مراحل رشد نیز زمان گردن گرفتن و کیفیت چهار دست و پا رفتن مهم است. این مهارتها میتوانند در شکلگیری ثباتدهندههای عمقی گردن و هماهنگی عصبیـعضلانی نقش داشته باشند.
عوامل محیطی مانند بینایی، عیوب انکساری چشم، نحوه نشستن، استفاده از گوشی، رانندگی و تماشای تلویزیون نیز باید بررسی شوند.
نقش زنجیره حرکتی در گردندرد
در این رویکرد، گردن همیشه عامل اصلی مشکل نیست و گاهی نتیجه اختلال در بخش دیگری از بدن است.
برای مثال، محدودیت حرکتی مچ پا میتواند وضعیت لگن و ستون فقرات را تغییر دهد. این تغییرات برای حفظ دید افقی، حرکت مهرههای گردنی به سمت عقب را افزایش میدهند. تداوم این روند میتواند به سندرم ضربدری فوقانی، کوتاهی عضلات پسسری و فشار مزمن روی گردن منجر شود.
راهکارهای درمانی و توانبخشی
در رویکرد معرفیشده، برنامه تمرینی «اوج تندرستی» بر اساس سطح آمادگی جسمانی هر فرد تنظیم میشود. در این روش، استقامت قلبی ـ عروقی، قدرت عضلانی، انعطافپذیری، تعادل و چابکی با توجه به توانایی فرد سنجیده میشوند.
برای نمونه، ۳۰ دقیقه پیادهروی برای یک جوان ۲۰ ساله میتواند تمرین هوازی باشد. همین فعالیت برای سالمند ۷۰ ساله مبتلا به تحلیل عضلانی و گردندرد ممکن است تمرینی سنگین محسوب شود.
تمرینها از وضعیت کمفشار آغاز میشوند و به تدریج به فعالیتهای ایستاده و پویا میرسند. در حالت خوابیده، فشار جاذبه و بار وارد بر مفاصل گردن کاهش مییابد. در حالت نشسته، عضلات ثباتدهنده تنه بیشتر درگیر میشوند. سپس فرد در وضعیت ایستاده و هنگام راه رفتن، حفظ راستای مناسب سر و گردن را تمرین میکند.
مثال دیگر؛ فرد ۷۰ سالهای با قوز پشتی، گردندرد مزمن و مشکل در راه رفتن وارد کلینیک میشود.
در مرحله نخست، تمرینها در حالت طاقباز انجام میشوند. حرکت جمع کردن چانه برای فعالسازی عضلات خمکننده عمقی گردن و کشش عضلات پسسری به کار میرود.
پس از بهبود کنترل عصبیـعضلانی، تمرینها به حالت نشسته و سپس ایستاده منتقل میشوند. در مرحله بعد، فرد هنگام نشستن و برخاستن یا راه رفتن، وضعیت سر و گردن را در راستای مناسب حفظ میکند.
افراد مستعد و عوامل خطر
برخی افراد بیشتر در معرض گردندرد قرار دارند. افرادی که از عضلات فرعی گردن برای تنفس استفاده میکنند، ممکن است فشار بیشتری در این ناحیه داشته باشند.
شناگران به دلیل چرخشهای مکرر سر، دوچرخهسواران به دلیل وضعیت طولانی گردن و وزنهبرداران در صورت ضعف عضلات ثباتدهنده کتف، در معرض خطر بیشتری قرار میگیرند.
مشکلات لگن، زانو و کف پای صاف نیز میتوانند الگوی حرکتی بدن را تغییر دهند و فشار جبرانی را به گردن منتقل کنند.
متخصص حرکات اصلاحی باید علائم خطر را جدی بگیرد. تیر کشیدن درد به دستها، بیحسی، گزگز یا احساس شوک الکتریکی میتواند نشانه درگیری عصبی باشد.
زمان مراجعه به پزشک
اختلال در راه رفتن، سنگینی پاها یا از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع نیز نیاز به بررسی فوری دارد. ضعف حرکتی پیشرونده، مانند فتادن اشیا از دست، از دیگر علائم هشداردهنده است.
درد شبانه همراه با تب، تعریق شبانه یا کاهش وزن بیدلیل نیز نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. همچنین پس از تصادف شدید یا سقوط از ارتفاع، مراجعه پزشکی ضروری است.