به گزارش اصفهان زیبا؛ «25 درصد دانشآموزان دچار اضافهوزن و چاقی هستند.» این موضوعی است که به تازگی از سوی وزارت بهداشت اعلام شده تا نشان بدهد، کودکان امروز و همچنین خانواده های آن ها توجه چندانی به تغذیه مناسب و صحیح و تحرک ندارند و نسبت به آن بی اهمیت اند؛ چاقی که این روزها به عنوان معضلی بزرگ شناخته میشود و می تواند برای افراد مشکلات زیادی را به وجود آورد. احمد اسماعیلزاده، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت از جمله کارشناسانی است که نسبت به چاقی کودکان هشدار و از اجرای طرح های مختلف برای کنترل این پدیده خبر داده است؛ آنجا که در گفت و گو با رسانه ها گفته: «برنامه «بوفه سالم مدارس» از برنامههای قدیمی وزارت بهداشت است که دستورالعمل آن توسط دفتر بهبود تغذیه تدوین، بازنگری و ابلاغ میشود و نظارت بر اجرای آن نیز عمدتا بر عهده همکاران مرکز سلامت محیط و کار است. با توجه به اینکه تعداد نیروهای بهداشتی در کشور متناسب با تعداد مدارس نیست، در زمینه نظارت بر بوفه مدارس با محدودیتهایی مواجه هستیم و نمیتوانیم بر همه مدارس بهصورت مستمر نظارت داشته باشیم. مراکز خدمات سلامت بخش خصوصی نیز در این زمینه به نظام نظارتی کمک میکنند.بارها از همکاران خواستهایم نظارتها در این حوزه تقویت شود، اما به نظر میرسد مشکل اصلی صرفانظارت نیست و بخشی از مسئله به مشکلات مالی مدارس بازمیگردد.» به گفته او در برخی موارد، مدرسه از بوفه بهعنوان یک منبع درآمد برای تأمین هزینههای خود استفاده میکند و همین موضوع اجرای ضوابط بوفه سالم را دشوار میکند. در صورتی که در بوفه اقلام غذایی غیرمجاز عرضه شود، ابتدا تذکر داده میشود و در صورت تکرار، موضوع میتواند به مراجع قضایی ارجاع و در نهایت واحد متخلف پلمب شود. زمانی که موضوع به این مراحل میرسد، ممکن است اعتراض والدین و دانشآموزان ایجاد شود و از سوی دیگر منابع مالی مدارس نیز محدودتر شود؛ به همین دلیل اجرای برنامه بوفه سالم مدارس با چالشهایی مواجه است.
چاق های کم تحرک!
چاقی کودکان معضلی است که این روزها برخی از خانوادهها با آن دست به گریبان هستند؛ کودکانی که به دلیل وابستگی شدید به فضای مجازی و گوشی تلفن همراه، تحرک چندانی ندارند و بیشتر اوقات خود را در خانه طی می کنند. از سوی دیگر، زنگ ورزش در مدارس قرار است دانش آموزان را با فواید ورزش کردن و تحرک داشتن آشنا کند؛ اما به نظر می رسد این زنگ آنطور که باید و شاید در مدارس جدی گرفته نمیشود و به همین دلیل نیز دانش آموزان روزانه ساعات زیادی را بر سرنیمکت های درس می نشینند و از جای خود تکان نمی خورند؛ درحالی که این موضوع می تواند پیامدهای زیادی برایشان به همراه داشته باشد.
خدیجه رحمانی، عضو هیئت علمی دانشکده پزشکی شهید بهشتی تهران در گفت و گو با «اصفهان زیبا» این موضوع را تایید میکند و به تبیین علل چاقی می پردازد: «این موضوع به وضعیت و شرایط خانوادگی مربوط است. کودکان آگاهی یا پیشینهٔ خاصی در این زمینه ندارند و این در حالی است که سنین کودکی، دورهٔ بیشترین سرعت رشد آنهاست. بههرحال، زمانی که تحرک کافی وجود نداشته باشد، میزان متابولیسم کاهش پیدا میکند.»
به گفته او، علاوه بر بحث تحرک، موضوع الگوی غذایی نیز عامل بسیار مهم دیگری است؛ زیرا میدانیم اکثر کودکان به سمت مصرف غذاهای آماده و فستفود گرایش دارند که از نظر ارزش تغذیهای بسیار کمارزش (و شاید بتوان گفت بیارزش)، اما از نظر کالری بسیار پرکالری هستند. به همین دلیل، تناسبی میان میزان کالری دریافتی و میزان کالری مورد نیاز وجود ندارد. از آنجا که این تناسب برقرار نیست، نسبت دریافت به نسبت مصرف بسیار بیشتر است؛ در نتیجه، کالریای را که باید بسوزانند و مصرف کنند، به دلیل عدم تحرک مصرف نمیکنند. این موضوع یکی از عوامل بسیار مهمی است که در بحث چاقی کودکان با آن مواجه هستیم.همچنین موضوع سبک زندگی در محیطهای آپارتماننشینی و زندگیهای ماشینی، از عواملی است که تحرک کودک را حذف یا بسیار محدود میکند؛ این شرایط سبب افزایش وزن کودکان میشود و حداقل پیامد آن، ایجاد عوامل خطرساز برای سالهای بعدیِ زندگی آنها خواهد بود.
خانواده ها باید آموزش ببینند
دانش آموزان تحرک کافی ندارند و این موضوعی است که نمی توان آن را انکار کرد: «میتوان به خانوادهها آموزش داد؛ برای مثال کودک هنگامی که تلفن همراه در دست دارد ، فعالیت حرکتی خود را نیز انجام دهد؛ مگر در زمانهایی که نیاز به یادداشتبرداری است که در آن هنگام ناچار است بنشیند و یادداشت کند. همچنین میتوان امکانات پارکها و وسایل ورزشی را در سطح محلهها ارتقا داد تا کودکان بتوانند از این امکانات بهرهمند شوند و تحرک خود را بالا ببرند.»
به گفته او الگوی غذایی نیز از عوامل بسیار مهم است تا کودکان بتوانند از غذاهای سالم و طبیعی بهره ببرند و مصرف فستفودها را کاهش دهند؛ یا دستکم این غذاها را بهصورت مقطعی و گاهبهگاه مصرف کنند. شواهد علمی نشان داده است که مصرف فستفود موجب افزایش کلسترول و چربی خون میشود و پرداختن به این ضرورت، الزامی است. رسانهها میتوانند در این حوزه بیشترین کمک را داشته باشند؛ بهویژه صداوسیما که هم رسانهای دیداری و هم شنیداری است، میتواند در الگودهی برای تغذیهٔ سالم بسیار اثرگذار باشد تا کودکان آموزشهای لازم را ببینند و شیوهٔ خود را تغییر دهند.
رحمانی در ادامه سخنان خود معتقد است: «همچنین میتوان سازوکارهایی تعریف کرد تا مصرف غذاهای سالم نظیر گوشت، ماهی و سبزیجات رواج پیدا کند. » این پزشک در لابه لای حرف هایش به لزوم اجرای طرح های مختلف مثل توزیع شیر رایگان تاکید می کند و می گوید: «از سوی وزارتخانه و سازمانهای مربوطه دستورالعملهایی ابلاغ شده است و آنها امکانات لازم را برای ترویج الگوی غذای سالم در اختیار دارند. بهطور خلاصه، باید انجمن اولیا و مربیان را تقویت کرد و اولیا را با این شرایط آشنا ساخت؛ ضمن اینکه خود دانشآموزان نیز از عوامل مؤثر در این فرایند هستند؛ یعنی اگر کودکان الگوی سالم را ببینند، خودشان میتوانند این الگوها را به خانواده نیز منتقل
کنند.»