به گزارش اصفهان زیبا؛ از اسفندماه ۱۴۰۴ که تجمعات خیابانی شکل گرفته تا الان که نزدیک به ۶ ماه از آن میگذرد، نهادهای دولتی، گروههای مردمی و برخی اشخاص در برهههای زمانی متفاوت، نقشی در برپایی موکبهای خیابانی داشتهاند.
از جمله برخی از مدارس که با همراهی اولیای دانشآموزان، بهطور دائم یا موقت، موکبهایی را به نام مدرسه برپا کردهاند.چنین بستری حالا با آغاز حضوری مدارس با پرسشهایی مواجه است: دانشآموزانی که با آغاز سال تحصیلی باید زمانی را به درس و مشقشان اختصاص دهند، فرصتی برای حضور در موکب دارند؟ یا خانوادههای آنها میتوانند مثل گذشته در برپایی موکب سهیم باشند؟ همینطور کادر مدرسه که در بهار و تابستان گذشته، بخشی از زمانشان را صرف امور موکب میکردند، با شروع مدارس همچنان فعالیتشان در موکب را ادامه میدهند؟ همچنین برخی از مدارس موکبها را با هدف حفظ تعامل با دانشآموزان و اولیایشان در زمان غیرحضوری بودن مدارس برپا کرده بودند؛ با این حساب، آیا با حضوری شدن مدارس، کارکرد موکب دستکم برای دانشآموزان کمرنگ میشود؟
از طرف دیگر، در دو فصل گذشته، چنین موکبهایی، بهخصوص آنهایی که از نیروی جوان و خلاق بهرهمند بودند، باعث شکوفایی ظرفیتهای خاصی از دانشآموزان شدند؛ مثلا ایجاد گروههای سرود و تئاتر، ساخت کاردستیهای مختلف، نمایشنامهنویسی، همینطور موارد آموزشی که در موکبها به آنها پرداخته شد و نوع جدیدی از آموزش غیررسمی را رقم زد. با این حساب، آیا ممکن نیست که از این ظرفیت ایجادشده در راستای همافزایی با مدارس استفاده شود و از این پس شاهد افزودههایی هم برای مدرسه و هم موکب باشیم؟ به نوعی میتوان اینطور جمعبندی کرد که آیا مدارس و مواکب ما این امکان را دارند که باعث ارتقای هم و در نهایت باعث رشد نوجوانانشان شوند؟ما برای یافتن پاسخِ پرسشهایمان به سراغ متولیان مدارسی رفتهایم که در 6 ماه گذشته تقریبا بهطور مستمر موکبهای خیابانیشان برپا بوده و یا بستری برای حضور دانشآموزانشان در موکبهای خیابانی فراهم کردهاند. در گفتوگو با کادر آموزشی این مدارس، پرسشی یکسان داشتهایم: برنامهتان برای مدیریت زمان حضور دانشآموزان در موکب با آغاز سال تحصیلی چه بوده و آیا برنامهای برای همافزایی میان مدرسه و موکب داشتهاید یا خیر؟
زهرا غلامی، مدیر و موسس مدرسه دخترانه غیرانتفاعی پویه
اولین اقدام ما در بازگشایی مدارس این بود که ساعت آغاز به کار موکب را زودتر در نظر بگیریم تا حضور بچههای دبستانی در موکب، به قیمت بیخوابی و کسلی آنها در ساعات کلاس درس تمام نشود. با این حال، قرار نیست بازگشایی مدارس به معنای قطع ارتباط مدرسه و موکب باشد. پیش از این نیز تجربههایی از همافزایی میان این دو فضا وجود داشته است؛ از حضور دانشآموزان در مسابقات آموزشی گرفته تا شکلگیری گروه سرود و فرصتهایی برای رفع اشکال درسی که در موکب فراهم شده بود. این تجربهها میتوانند ادامه پیدا کنند و در مدرسه نیز مورد استفاده قرار بگیرند.
اما از طرف دیگر یک مرزبندی مهم وجود دارد و آن، تفاوت فضای مدرسه با فضای موکب است. ممکن است برخی مدارس از نظر نگاههای سیاسی و اجتماعی، بافتی نسبتا همگن داشته باشند، اما مدرسه ما چنین نیست و همواره تنوعی از نگاههای سیاسی و اجتماعی در میان دانشآموزان و خانوادهها وجود داشته است. بنابراین معتقدم نباید فضای سیاسی و اجتماعی موکب را بهطور کامل با فضای مدرسه درهم آمیخت. میتوان میان این دو فضا ارتباطهایی ایجاد کرد، اما این همافزایی نباید به معنای حذف تفاوتهای این دو فضا باشد؛ چرا که یکی از دغدغههای خانوادهها هم حفظ تنوع و فضای مستقل مدرسه است.
از سوی دیگر، تجربه ماههای گذشته باعث شده مدرسه برای شرایط دشوار نیز آمادگی بیشتری داشته باشد. در سال گذشته، در کنار فعالیتهای آموزشی، مشاوران و گروه روانشناسی مدرسه محتواهایی برای آموزش خانواده، گفتوگو با دانشآموزان و آموزش معلمان درباره شیوه ارتباط با بچهها در شرایط اضطراب و بحران تهیه کردند. امسال هم آمادگی بیشتری برای مواجهه با شرایط سخت و کمک به خانوادهها برای افزایش تابآوری و پذیرش شرایط دشوار داریم.
در حوزه آموزش مجازی نیز تلاش شده معلمان برای شرایطی که ممکن است دوباره به آموزش غیرحضوری نیاز باشد، آمادهتر باشند. آموزش تولید محتوا، استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی برای افزایش سرعت تولید محتوای آموزشی و آمادهسازی معلمان برای حضور مؤثر در مدرسه، بخشی از این آمادگی است. به این ترتیب، تجربهای که در ماههای گذشته به دست آمده، قرار نیست با بازگشایی مدارس کنار گذاشته شود؛ بلکه میتواند در قالبهای متناسب با مدرسه ادامه پیدا کند.
محمد سعید پورمیری، معلم متوسطه اول و دبیر تربیتی مدرسه پسرانه غیرانتفاعی چشمه زندگی
موکب ما عموما برنامههای مشترکش با مجموعه فرهنگیمان «خاتمالاوصیا» دنبال میشود؛ مجموعهای که مدرسه هم وابسته به آن است و بچههای حاضر در آن، همان دانشآموزان مدرسه هستند. در این مدت هم در مجموعه فعالیتهایی داشتیم که بعدا آنها را به موکب و فضای سر چهارراه آوردیم.
برای مثال، برای بچههای پایه چهارم و پنجم ابتدایی برنامهای با موضوع ایران اجرا کردیم. از بچهها خواستیم نقاشی بکشند؛ با این تفاوت که یک گروه ۱۰، ۱۵ نفره فقط با مداد سبز و یک گروه ۱۰، ۱۵ نفره فقط با مداد قرمز نقاشی میکشیدند. نقاشیها کوچک بودند و بعد آنها را روی یک کارتونپلاست بزرگ، در ابعاد حدود A2، کنار هم قرار دادیم و به شکل پرچم ایران درآوردیم؛ بهطوری که وقتی نزدیک میشدی، میدیدی این پرچم از تعداد زیادی نقاشی کوچک تشکیل شده است. این ایده ابتدا در مجموعه اجرا شد و بعد آن را به سر چهارراه آوردیم و چند روز همانجا نصب کردیم. یکسری عکس و نامه هم در مجموعه تهیه کردیم و به فضای موکب آوردیم. با وجود چنین همکاری میان مجموعه فرهنگی و موکب، برای مدرسه بهطور مستقیم چنین برنامهای نداشتهایم و برای آینده هم هنوز برنامه مشخصی در این زمینه تعریف نکردهایم.
محمدرضا توکلی، مدیر دبستان پسرانه غیرانتفاعی سادات
موکبِ منتسب به مدرسه سادات در حال حاضر بیشتر توسط اولیای مدرسه مدیریت میشود. در ابتدای کار، همکاری مشترکی میان اولیا و کادر مدرسه وجود داشت، اما بعد از ماه محرم و صفر، فعالیت همکاران مدرسه کمتر شد و کار موکب عملا به اولیا سپرده شد. هرچند که همکاران مدرسه همچنان در موکب حضور دارند، اما این حضور بیشتر افتخاری و مانند سایر افرادی است که در موکب شرکت میکنند و دیگر فعالیت اجرایی و مستمر ندارند.
البته از آنجا که مخاطبان موکب همچنان دانشآموزان و اولیای مدرسه هستند، برای آغاز سال تحصیلی، زمان فعالیت موکب را تغییر دادیم. از حدود دو هفته گذشته ساعت آغاز موکب بهتدریج کم شده است. پیش از این، فعالیت موکب از ساعت ۹ آغاز میشد و تا حدود شب۱۲ ادامه داشت، اما اکنون زمان آن به ساعت ۸:۳۰ تا ۱۰:۳۰ تغییر کرده است. در عین حال، این ظرفیت همچنان وجود دارد که در طول سال تحصیلی از موکب برای دانشآموزان استفاده شود. قرار شده از ساختمان کنار موکب استفاده کنیم و بچهها ابتدا به آن ساختمان بروند، مشقها، تکالیف و کارهای درسیشان را در کنار هم انجام دهند و بعد به فضای موکب بیایند. به این ترتیب، هم فرصتی برای انجام درس و تکالیفشان دارند و هم میتوانند به پرچمگردانی و بازیشان برسند.
امیر مهدی سلطانیزاده، معاونت فرهنگی متوسطه اول مدرسه پسرانه غیرانتفاعی صالحین
ما بهطور مستمر حداقل تا ابتدای دهه محرم، همافزایی میان مدرسه و موکب را داشتیم. به این صورت که بخشی از آن به مسائل آموزشی مربوط میشد؛ مثلا دبیران میآمدند و در فضای موکب برای دانشآموزان جلسات رفع اشکال آموزشی برگزار میکردند. بخشی هم مربوط به اجرای برنامهها بود. دو، سه شب در هفته، برنامه میان مدارس دوره اول و دوممان تقسیم میشد. به این شکل که هر شب، خود دانشآموزان مدارس متولی و مجری برنامه بودند و حتی آیتمهای برنامه را نیز خودشان اجرا میکردند.بعد از آن، در ماه محرم و سپس تابستان، بهدلیل وجود یک فضای موازی با مدرسه، یعنی مجموعه فرهنگیمان،«مجموعه فرهنگی شهید مدرس» که شاخه دانشآموزی دارد، کمی از فضای مدرسه فاصله گرفتیم. با این حساب در این مدت، همکاری موکب بیشتر با شاخه دانشآموزی مجموعه فرهنگی مدرس بوده است. برای شروع سال تحصیلی نیز فعلا برنامه خاصی برای همافزایی میان مدرسه و موکب نداریم. یکی از دلایلش هم این است که حضوری شدن مدارس ذاتا فرصت ارزشمندی را در اختیارمان میگذارد و حالا که بعد از مدتی محرومیت، دوباره آن را به دست آوردهایم، میخواهیم بر فضای مدرسه متمرکز باشیم.
محمد حسین میرمحمدصادقی، مدیر دبستان پسرانه غیرانتفاعی قدسیان
بحث همکاری میان موکبِ مجموعهِ فرهنگی شهید بهشتی با مدرسهِ وابسته به این مجموعه فرهنگی، در این مدت اصلا مطرح نبوده و برای ادامه مسیر هم در حال حاضر برنامهریزی خاصی در این زمینه نداریم. یعنی در طول تابستان نیز استفادهای از موکب برای ارتباط با مدرسه یا دانشآموزان نداشتیم؛ مثلا برنامهای برای رفع اشکال درسی یا فعالیتی از این جنس در موکب شکل نگرفت.
موکبها تجربهای مقطعی یا موثر در امر آموزشی؟
آنچه از این گفتوگوها به دست آوردیم، این است که مدیران آموزشی مدارسی که پیشتر در موکبهای خیابانی حضور داشتند، دستکم بهصورت عینی، ایده و برنامهای برای همافزایی میان مدرسه و موکب ندارند؛ واقعیتی که قصد ارزشگذاری بر آن را نداریم؛چرا که ممکن است اصلا عدهای از کارشناسان تربیتی با آن مخالف باشند و نمونهای از تکثر آموزشی قلمداد کنند. یا برخی به این اشاره کنند که از عمر برپایی موکبها زمان زیادی نگذشته و هنوز به سازوکار مشخصی که قابل تعامل با نهادی همچون مدرسه باشد، نرسیدهاند.
با این حال، در شرایطی که معلوم نیست در ماههای آتی شرایط چگونه رقم بخورد و احتمال مجازیشدن مدارس وجود دارد، بهتر است مدارس ارتباطشان را با موکبهای منتسب به مدرسهشان یا حتی موکبهای نزدیک به مکان مدرسه تقویت کنند تا در صورت نیاز، امکان تداوم آموزش و ارتباط با دانشآموزان فراهم باشد. از طرف دیگر فرصتی که در این شش ماه پیش آمده، باعث رشد نوجوانان بسیاری شده که بد نیست مدارس هم نیم نگاهی به آن داشتهباشند و از فعالیتهای پرورشی معمول با بازدهی اندک، کمی فاصله بگیرند.