به گزارش اصفهان زیبا؛ توسعه خط یک متروی اصفهان بعد از سالها وقفه، بنا به گفته مسئولان شهری در شهریور سال جاری آغاز شد تا اتصال خط یک از ایستگاه قدس به سمت دانشگاه صنعتی، امکان دسترسی مردم در شمال شهر اصفهان به حملونقل ریلی را فراهم کند و از ترافیک محور غرب و خیابان امام خمینی بکاهد. گفته میشود این پروژه قرار است ظرف سه سال به پایان برسد؛ اما تحقق این وعده به عوامل مختلفی بستگی دارد.
عملیات اجرایی توسعه خط یک مترو اجرا شد
وقتی اخبار مرتبط با توسعه خط یک مترو را دنبال میکنیم، اولین خبری که بهطورجدی از توسعه خط یک حکایت میکند، گفته علیرضا صلواتی، معاون وقت حملونقل و ترافیک شهرداری اصفهان، در فروردین 1397 است: طرح توسعه خط یک از ایستگاه قدس بهسمت دانشگاه صنعتی اصفهان.
او گفته بود: این پروژه به طول پنج کیلومتر با پنج ایستگاه کلید میخورد و تا پایان سال ۹۸ تکمیل میشود و در اختیار شهروندان قرار میگیرد. او در همان سال با قطعیت گفته بود که طرحها و پیمانکار اجرای پروژه هم انتخابشده است.
اما این خبر هیچگاه عملی نشد و مسئولان حملونقل وترافیک شهری در سالهای اخیر، خبر جدی در خصوص اجرای طرح ندادند و تمرکز مدیریتشهری بر اجرای خط دو متروی اصفهان بود. البته قاسمزاده، شهردار اصفهان، در دیماه 1403، خبری از تصویب طرح توسعه خط یک مترو داد و به رسانهها گفت: ادامه خط یک مترو از شهرک قدس تا میدان استقلال و سپس امتداد آن به شاهینشهر مطرح شد؛ مقدمات این پروژه فراهم و مصوبات آن نیز دریافت شده است.
بعد از گذشت تقریبا دو سال از این خبر، شهردار اصفهان در ابتدای شهریور امسال از اجراییشدن پروژه توسعه خط یک مترو خبر داد و به رسانهها گفت: عملیات اجرایی توسعه خط یک مترو از شهرک قدس بهسمت دانشگاه صنعتی و میدان استقلال آغاز شده است و این پروژه ۵,۸ کیلومتری، میتواند بار ترافیکی و آلایندگی محور امام خمینی را کاهش دهد.
او در ادامه افزود: عملیات اجرایی توسعه خط یک مترو برای اتصال محلهها و محورهای مختلف به خط اصلی مترو آغاز و با تجهیز کارگاه وارد مرحله اجرایی شده است که اجرای آن در یک بازه زمانی حدود سهساله دنبال خواهد شد. اجرای توسعه خط یک میتواند نقش بسزایی در کاهش بار ترافیکی و آلایندگی این محدوده داشته باشد و ظرفیت حملونقل ریلی را در این بخش از شهر افزایش دهد.
شهردار اما از شیوه متفاوت اجرای این پروژه خبر داد و تأکید کرد که توسعه خط یک متفاوت از الگوهای متداول اجرا میشود و ترکیبی از مسیرهای زیرزمینی، همسطح و روگذر در ارتفاع خواهد بود؛ رویکردی که ازنظر زیرساختی، پدیدهای نوین در اجرای پروژههای شهری بهشمار میرود.
توسعه خط یک مترو؛ کلانپروژه عمرانی و ریلی با ترکیبی منحصربهفرد
اجرای پروژه توسعه خط یک مترو بعد از سالها در غرب اصفهان بسیار مهم است و نقش مهمی در کاهش ترافیک این منطقه خواهد داشت. بهمنظور تشریح ابعاد و جزئیات فنی عملیات اجرایی توسعه شمالی خط یک قطارشهری اصفهان، به سراغ مهدی روحالامین، مدیرعامل سازمان حملونقل ریلی شهرداری اصفهان رفتیم.
او در گفتوگو با روزنامه «اصفهانزیبا» به تشریح پروژه توسعه خط یک متروی اصفهان پرداخت و گفت: در راستای توسعه متوازن زیرساختهای حملونقل عمومی، تسهیل در تردد روزمره شهروندان، کاهش ترافیک شریانهای شمالی و مهار آلودگی هوا در کلانشهر اصفهان، سازمان حملونقل ریلی شهرداری اصفهان بر پایه مطالعات جامع و نیازسنجیهای شهری، طرح توسعه شمالی خط یک متروی اصفهان را از ایستگاه قدس بهسمت دانشگاه صنعتی اصفهان در دستورکار قرار داد.
روحالامین در ادامه افزود: این کلانپروژه عمرانی و ریلی که ترکیبی منحصربهفرد از سازههای زیرزمینی، ترانشههای روباز، مسیرهای همسطح و پل عظیم روگذر است، هماکنون در حال احداث است.
بنا به گفته او، عملیات اجرایی این پروژه بزرگ ریلی از ابتدای مسیر با احداث یک سازه زیرگذر به طول ۵۱۰ متر آغاز میشود که با بهرهگیری از شیوه مهندسی بالا به پایین (Top-Down) و با اجرای ۴۰۸ عدد شمع هشتمتری (3246 متر طول) به اجرا درمیآید.
مسیر پروژه در ادامه و در انتهای بخش تونلی، بهصورت روباز امتداد مییابد که این مقطع درمجموع ۳۲۱ متر طول دارد؛ به گونهای که ۱۴۸ متر نخست آن به شکل ترانشه روباز مجهز به دیوار حائل و شمعهای طرهای بوده و ۱۷۳ متر بعدی نیز از طریق سازه مقاوم دیوار حائل بتنآرمه مهار و اجرا میشود تا بستر لازم برای ورود خط به بخش سازه روگذر فراهم شود.
احداث پل روگذر قطارشهری
در توسعه خط یک مترو
او در ادامه، با تأکید بر اینکه شاخصترین و گستردهترین بخش مهندسی این پروژه، احداث پل روگذر قطارشهری است که به طول ۳۴۵۳ متر امتداد مییابد، ادامه داد: این پل عظیم با عرض دهانه ۱۰ متر طراحی شده است و پایداری سازهای هریک از پایههای آن به واسطه فونداسیونهای مستحکم تأمین میشود که بر چهار حلقه شمع عمیق متکی هستند. بر فراز این پل روگذر، هسته مرکزی سه ایستگاه مدرن و هوایی به نامهای ایستگاه رسالت، دهنو و بیمارستان کودک (امامحسین علیهالسلام) جانمایی شده است. هر یک طولی در حدود ۱۰۰ متر و زیربنایی بالغ بر ۷۰۰۰ مترمربع دارند که با هدف رفاه حال شهروندان و امکان دسترسی مستقیم و آسان از هر دو سمت خیابان امام خمینی (ره) در نظر گرفته شدهاند.
مدیرعامل سازمان حملونقل ریلی شهرداری اصفهان در ادامه بیان کرد: در بخش نهایی پروژه، مسیر پس از عبور از پل روگذر و ورود به رمپ میدان استقلال، به طول ۴۵۹ متر بهصورت همسطح و روزمینی امتداد مییابد و در ایستگاه دانشگاه صنعتی به این مرکز علمی متصل میشود.
روحالامین تأکید کرد که اجرای عملیات روسازی کل خط ریلی از نقطه آغازین تا انتهای مسیر در دانشگاه صنعتی، مطابق با استانداردهای نوین فنی انجام میشود و همزمان با آن، خطوط توقفگاه قدس نیز بهمنظور ارتقای هماهنگی، ایمنی و بهرهوری مانور ناوگان، به شبکه خطوط اصلی پروژه متصل و اصلاح خواهد شد تا در نهایت گامی اساسی در جهت پیوند پایدار مراکز جمعیتی و دانشگاهی شمال اصفهان به شبکه حملونقل ریلی پاک برداشته شود.
طراحی جدید
آزادسازی را کاهش داده است
جمشید لقایی، مدیرکل مطالعات و برنامهریزی حملونقل و ترافیک شهری شهرداری اصفهان، نیز در گفتوگو با «اصفهانزیبا» با تأکید بر اینکه پروژه توسعه خط یک متروی اصفهان، با هدف کاهش ترافیک محورهای شمالی شهر و با پیشبینی زمانی سهساله، در دستورکار قرار گرفته است، گفت: این طرح به طول ۵,۵ کیلومتر و شامل چهار ایستگاه خواهد بود که بهتازگی وارد مراحل اجرایی شده است.
لقایی طراحی مسیر توسعه خط یک از پایانه قدس را متفاوت از خطوط دیگر بیان کرد و گفت: تجربهای که مردم از عملیات عمرانی درخصوص خطوط مترو داشتند بهصورت حفاری و زیرزمینی بود؛ اما این طرح برخلاف بخشهای قدیمی که بهصورت زیرزمینی حفاری شدهاند، بهگونهای است که مترو پس از عبور از یک قوس افقی در امتداد خیابان امام خمینی، بهصورت روگذر(elevated) از روی رفوژ و پل شهید امینی از وسط خیابان عبور میکند و تا میدان استقلال ادامه مسیر میدهد.
پروژه در مقیاس پروژههای شهری، هزینهٔ فراوانی دارد
او در ادامه، با اشاره به اینکه سالهای گذشته در هنگام اجرای پروژه میدان استقلال، با توجه به اقدامهای پیشدستانه در هنگام ساخت تقاطع غیرهمسطح، بخشهایی از زیرساختهای مترو با هدف کاهش هزینهها و جلوگیری از دوبارهکاری، ایجاد ترافیک و کارگاههای ساختمانی در آینده احداث شده است، افزود: این تدبیر مهندسی موجب شده است آزادسازی املاک و تملک پلاکهای شهری در این مسیر تا حد زیادی کاهش یابد. ساختار ایستگاههای جدید نیز به گونهای طراحی شده که با استفاده از عرشههای بتنی در ارتفاع، بدون درگیری گسترده با فضای پیرامونی، به پیادهروها دسترسی خواهند داشت.
مدیرکل مطالعات و برنامهریزی حملونقل و ترافیک شهری شهرداری اصفهان با تأکید بر اینکه اجرای این پروژه بودجه سنگینی میطلبد، گفت: هزینه ساخت متروی ریلی هوایی نسبت به ساخت مترو در زیر زمین، با توجه به اینکه در مدل تونلی، دستگاههای حفاری سنگین نیاز است، کمتر خواهد بود؛ ولی در مقیاس با پروژههای شهری، هزینهٔ فراوانی دارد.
لقایی با تأیید زمان سهساله پیشبینیشده برای اجرای طرح، ادامه داد: پروژههای اجرایی ممکن است در طول اجرا با مشکلاتی برخورد داشته باشند و با محدودیتهایی مواجه شوند که منجر به تأخیر در اجرای پروژه شود. البته امیدواریم دیگر بحث معارضان و مسائل پیرامونش را نداشته باشیم و بتوانیم بهموقع طرح را جلو ببریم؛ ولی آنچه زمانبندی شده، سه سال است.
او در پاسخ به این پرسش که آیا خط یک مترو به خط شاهینشهر نیز متصل خواهد شد یا خیر؟ گفت: امتداد مسیر مترو پس از میدان استقلال، درحدفاصل بین مسیر رفتوبرگشت بزرگراه آزادگان پیش میرود و تا مقابل درب شمالی دانشگاه صنعتی اصفهان ادامه مییابد. اتصال به خط شاهینشهر در همین نقطه (مقابل دانشگاه صنعتی) پیشبینی شده است؛ بااینحال، مسئولیت ساخت زیرساختها و ریلگذاری از این نقطه به بعد تا شاهینشهر، برعهده شهرداری شاهینشهر خواهد بود تا درباره نحوه ادامه مسیر (زیرزمینی یا روگذر) تصمیمگیری کنند.
لقایی در خصوص تدوین پیوستهای فرهنگی پروژه توسعه خط یک مترو نیز اشاره داشت که با تعامل معاونت فرهنگی سازمان حملونقل ریلی شهرداری اصفهان، این موضوع در حال پیگیری و تدوین است.
او همچنین در خصوص وضعیت خط 3 مترو گفت: این پروژه هماکنون در مرحله مطالعات تکمیلی، امکانسنجی و طراحی قرار دارد و بهمحض نهاییشدن نقشهها، عملیات ساخت آن آغاز خواهد شد.
منابع مالی موردنیاز این پروژه تأمین شده است
باتوجهبه پیگیری صورتگرفته، بودجه اختصاصیافته برای توسعه خط یک مترو از سمت سازمان حملونقل ریلی شهرداری اصفهان اعلام نشد؛ اما بنا به گفته سعید ساکت، معاون حملونقل و ترافیک شهردار اصفهان، پروژه توسعه شمالی خط یک مترو در قالب قراردادی سیوششماهه در حال اجراست و دستگاههای حفاری در محدوده میدان استقلال و عاشقآباد فعالیتهای کارگاهی خود را آغاز کردهاند. بنا به گفته او، منابع مالی موردنیاز این پروژه تأمین شده است و تلاش میشود عملیات اجرایی آن بهصورت مرحلهای و ایستگاهبهایستگاه پیش برود تا درنهایت ظرفیت حملونقل ریلی در شمال و شمالغرب اصفهان توسعه پیدا کند. سعید ساکت آذرماه سال گذشته در اظهارنظری، هزینه اجرای طرح را بیش از سههزار میلیارد تومان و هزینه تجهیزات ویژه و ناوگان این مسیر را 94 میلیون یورو تخمین زده بود.