به گزارش اصفهان زیبا؛ پروبیوتیک‌ها به میکروب‌های مفیدی گفته می‌شوند که اگر به مقدار کافی و در حالت فعال به روده برسند، می‌توانند روی سلامت بدن اثر مثبت داشته باشند. انواع مختلفی از این باکتری‌های مفید در غذاهای پروبیوتیکی، به‌ویژه لبنیات تخمیرشده مانند ماست، بررسی شده‌اند. بعضی از آنها نیز کاربرد درمانی دارند.
یکی از مهم‌ترین نقش‌های پروبیوتیک‌ها، کمک به تنظیم باکتری‌های روده است. این باکتری‌های مفید می‌توانند به شکل مستقیم یا غیرمستقیم با سیستم ایمنی بدن ارتباط داشته باشند و روی عملکرد آن اثر بگذارند. پژوهش‌های آزمایشگاهی و مطالعات انسانی نیز بخشی از این اثرها را تأیید کرده‌اند.
فواید پروبیوتیک‌ها
بررسی‌ها نشان داده‌اند که پروبیوتیک‌ها می‌توانند در بعضی مشکلات گوارشی و عفونی مفید باشند. مهم‌ترین اثرهایی که درباره آنها گزارش شده، شامل موارد مختلفی است.
مصرف پروبیوتیک‌ها می‌تواند از اسهال ناشی از عفونت‌های ویروسی یا مصرف آنتی‌بیوتیک پیشگیری کند یا مدت آن را کوتاه‌تر کند. همچنین ممکن است علائم مربوط به عدم تحمل لاکتوز را کاهش دهد.
از سوی دیگر، این باکتری‌های مفید می‌توانند مقدار بعضی آنزیم‌ها و مواد مضری را که در روده تولید می‌شوند و احتمالاً با سرطان ارتباط دارند، کاهش دهند.
در افراد سالم نیز مصرف پروبیوتیک‌ها ممکن است بعضی ناراحتی‌های گوارشی مانند بی‌نظمی و مشکلات خفیف دستگاه گوارش را کمتر کند.
در برخی بیماری‌های التهابی گوارشی، عفونت باکتری هلیکوباکتر پیلوری و رشد بیش از حد باکتری‌ها در روده، پروبیوتیک‌ها می‌توانند به متعادل شدن باکتری‌های روده و کاهش التهاب کمک کنند.
افراد مبتلا به یبوست یا روده تحریک‌پذیر نیز ممکن است با مصرف پروبیوتیک‌ها دفع منظم‌تری داشته باشند.
در بعضی نوزادان نیز ممکن است پروبیوتیک‌ها به پیشگیری یا کاهش آلرژی و بیماری‌های مرتبط با حساسیت کمک کنند.
برخی مطالعات نشان داده‌اند که پروبیوتیک‌ها ممکن است در پیشگیری از بعضی عفونت‌های تنفسی مانند سرماخوردگی و آنفلوانزا و همچنین برخی عفونت‌های دیگر مفید باشند. درباره عفونت‌های ادراری نیز مطالعاتی در این زمینه انجام شده است.
همه فواید پروبیوتیک‌ها قطعی نیست
با وجود تحقیقات متعدد درباره پروبیوتیک‌ها، هنوز نمی‌توان همه اثرهایی را که به آنها نسبت می‌دهند، قطعی دانست.
برای مثال، درباره پیشگیری از سرطان، کاهش کلسترول، بهبود سلامت دهان و جلوگیری از پوسیدگی دندان، پیشگیری یا درمان بیماری‌های قلبی و همچنین بهبود بعضی بیماری‌های خودایمنی مانند آرتروز، هنوز شواهد کافی وجود ندارد یا نتایج پژوهش‌ها قطعی نیست.
بنابراین نباید انتظار داشت مصرف هر نوع پروبیوتیک بتواند همه بیماری‌ها را درمان یا از آنها پیشگیری کند.
پری‌بیوتیک چیست؟
پری‌بیوتیک‌ها موادی هستند که بدن آنها را به‌طور کامل هضم نمی‌کند. این مواد پس از رسیدن به روده، غذای مناسبی برای باکتری‌های مفید فراهم می‌کنند. در واقع، پری‌بیوتیک‌ها به رشد و فعالیت باکتری‌های خوب روده کمک می‌کنند.
بعضی ترکیبات این گروه مانند اینولین، الیگوفروکتوز و گالاکتوالیگوساکاریدها از شناخته‌شده‌ترین پری‌بیوتیک‌ها هستند. این مواد در گروه فیبرهای غذایی قرار می‌گیرند و می‌توانند روی وضعیت باکتری‌های روده اثر مثبت داشته باشند.
پژوهشگران درباره اثرهای دیگری مانند کمک به پیشگیری از یبوست و اسهال، تنظیم فعالیت باکتری‌های روده، کمک به سلامت متابولیسم چربی، بهبود جذب بعضی مواد معدنی، پیشگیری از سرطان و تقویت سیستم ایمنی نیز تحقیق کرده‌اند.
با این حال، بخش زیادی از این اثرها بیشتر به‌صورت غیرمستقیم و از راه تغییر باکتری‌های روده اتفاق می‌افتد و هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.
سین‌بیوتیک چیست؟
وقتی پروبیوتیک‌ها و پری‌بیوتیک‌ها را در کنار هم و به شکل ترکیبی استفاده کنند، به این ترکیب سین‌بیوتیک می‌گویند. هدف از این کار، کمک هم‌زمان به رشد و فعالیت باکتری‌های مفید روده است.
در سال‌های اخیر، پژوهشگران همچنین تلاش کرده‌اند با استفاده از ترکیبات پری‌بیوتیکی، غذای نوزاد را از نظر ترکیب به شیر مادر نزدیک‌تر کنند. برخی مطالعات نتایج امیدوارکننده‌ای در این زمینه نشان داده‌اند.
آرمیتا دارویی، کارشناس تغذیه