به گزارش اصفهان زیبا؛ زاینده‌رود یک نیاز و چالش ملی بوده و بررسی مسائل آن نیازمند گفت‌وگوی مستمر و حضور متخصصان و ذی‌نفعان است؛ به همین مناسبت نشستی با حضور جمعی از مسئولان، نمایندگان، صاحب‌نظران و فعالان حوزه آب با عنوان «آیین بزرگداشت زاینده‌رود» در اتاق بازرگانی اصفهان برگزار شد تا مسائل و مشکلات اصفهان در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه آب و محیط‌زیست، به‌صورت تخصصی و علمی بررسی شود.
تأمین آب پایدار برای بیش از سه‌میلیون درخت اصفهان ضروری است
شهردار اصفهان در آیین بزرگداشت زاینده‌رود که در اتاق بازرگانی اصفهان برگزار شد، با اشاره به اهمیت تأمین آب پایدار برای حفظ فضای سبز شهری، به پیامدهای کمبود آب برای بیش از سه‌میلیون درخت اصفهان هشدار داد و گفت: تأمین حقابه فضای سبز و تعیین‌تکلیف سهم شهر از منابع آبی، ضرورتی جدی برای جلوگیری از آسیب به سرمایه طبیعی اصفهان است. علی قاسم‌زاده با اشاره به مسئولیت شهرداری در نگهداری از فضای سبز اصفهان اظهار کرد: در این جلسه، علاوه‌بر مسئولیت شهرداری، از جایگاه مطالبه‌گری نیز درباره وضعیت آب و آینده فضای سبز شهر صحبت می‌کنم؛ چراکه نگهداری از این سرمایه طبیعی، مسئولیتی سنگین و مستمر است. او با بیان اینکه شش‌هزار هکتار فضای سبز اکولوژیک در اختیار مدیریت‌شهری قرار دارد که به‌عنوان امانت باید به شهردار بعدی تحویل داده شود و حفظ آن نیازمند تأمین آب کافی و پایدار است، افزود: ۵۰میلیون مترمکعب حقابه برای این بخش از زاینده‌رود اختصاص داده شده است؛ اما اجازه برداشت به ما داده نمی‌شود و آخرین‌بار با تلاش بسیار توانستیم اندکی آب در مادی‌ها جاری کنیم. شهردار اصفهان ادامه داد: از بین چندین هزار چاه موجود، ۲۰۰ چاه متعلق به شهرداری است؛ اما ما را تحت فشار قرار داده‌اند که این چاه‌ها باید کور شود و تعدادی را هم که مجوز داده می‌شود، باید با کنتور هوشمند میزان برداشت آب از آن‌ها کنترل شود که این را هم پذیرفته‌ایم. او تصریح کرد: به‌تازگی به ما ابلاغ کرده‌اند که شهرداری حق خرید آب از چاه‌ها را ندارد؛ همچنین از ما پرسیده می‌شود که چرا درخت‌ها در حال خشک‌شدن است؛ اینجا باید گفت که چطور باید برای این مشکل چاره‌جویی کرد؟ در شرایطی که امکان برداشت آب از زاینده‌رود و چاه‌ها وجود ندارد، امکان خرید آب هم نیست و درخت‌ها را هم نباید بگذاریم خشک شود. کارشناسان به ما راه‌حل بدهند که در این شرایط چه باید کرد؟ قاسم‌زاده خاطرنشان کرد: بیش از سه‌میلیون اصله درخت در اصفهان وجود دارد که قدمت‌های ۵۰، ۱۰۰ و حتی ۲۰۰ساله دارند؛ حتی اگر هیچ چمن و گیاهی هم در شهر کاشته نشود، همین سه‌میلیون درخت را چه باید کرد؟ ما چند همت هزینه کرده و تصفیه‌خانه احداث کردیم، منبع آب احداث کردیم و بیش از ۱۰۰ کیلومتر شبکه برای استفاده از پساب ایجاد کردیم؛ اما اولین‌تصفیه‌خانه‌ای که به بهره‌برداری رسید، عزیزانی مدعی شدند که این پساب متعلق به ماست! در چنین شرایطی به ما بگویید که چه باید کرد؟ او افزود: هزار هکتار از این شش‌هزار هکتار در دانشگاه و در اختیار دستگاه‌های دولتی است که آن‌ها هم تقاضا دارند برای نجات درختان به کمک ما بیایید و البته پنج‌هزار هکتار هم در اختیار شهرداری است. شهردار اصفهان گفت: دلخوشی مردم اصفهان بعد از زاینده‌رود، به این باغ‌شهر است. ۵۰ سال قبل، ما نه شش‌هزار هکتار، بلکه ۳۰هزار هکتار فضای سبز داشته‌ایم. آیا باید اجازه بدهیم همین سرمایه هم از دست برود؟ امسال اگر من چیزی نکارم، سال بعد می‌توانم کشت داشته باشم؛ اما یک چنار ۱۰۰ساله، ۱۰۰ سال زمان می‌برد تا دوباره کنار خیابان‌های شهر رشد کند. او ادامه داد: درخواست من این است که مقداری هم به فکر شهرداری باشید و به کمک ما بیایید، از نمایندگان استان درخواست می‌کنیم حقابه شهرداری را هم جزو جدول زاینده‌رود لحاظ و اعلام کنند تا ما هم بتوانیم حق شهر را بگیریم.
حل مسئله زاینده‌رود به اصلاح حکمرانی آب و مشارکت ذی‌نفعان نیاز دارد
معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا نیز در این برنامه، با بیان اینکه تداوم روند کنونی منابع آب پایدار نیست، گفت: اصلاح حکمرانی آب، شفافیت داده‌ها، مدیریت برداشت و افزایش بهره‌وری باید در کنار تأمین آب دنبال‌شده و بخشی از اختیارات به شورای هماهنگی حوضه زاینده‌رود و تشکل‌ها واگذار شود. حمیدرضا جانباز اظهار کرد: مجموعه‌دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که ادامه وضع موجود امکان‌پذیر نیست و پیامدهای روند فعلی می‌تواند پایداری سرزمینی فلات مرکزی را با مشکل روبه‌رو کند. آب یکی از محورهای پایداری سرزمین بوده و به‌همین‌دلیل، بررسی مسائل زاینده‌رود نیازمند گفت‌وگوی مستمر و حضور متخصصان و ذی‌نفعان است. تغییر اقلیم یکی از عوامل اثرگذار است؛ اما تحولات اجتماعی و اقتصادی، توسعه صنعتی و شیوه حکمرانی منابع آب نیز در شکل‌گیری وضعیت کنونی نقش دارند. او با اشاره به ناترازی منابع و مصارف آب در کشور افزود: وجود این ناترازی نشان می‌دهد که در بخشی از سیاست‌گذاری‌ها و مدیریت منابع آب باید بازنگری شود و حکمرانی مطلوب آب مستلزم هماهنگی سیاست‌ها، شفافیت در میزان برداشت‌ها و برخورداری از نظام داده‌ای قابل‌اتکاست؛ موضوع حکمرانی آب در برنامه هفتم توسعه به‌تفصیل موردتوجه قرار گرفته است؛ بهره‌وری نیز باید در بخش‌های مختلف بررسی شود و نباید آن را تنها به کشاورزی محدود کرد؛ زیرا در صنایع نیز ممکن است بخشی از آب به شکل غیربهره‌ور مصرف شود. معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا و رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران یکی دیگر از چالش‌های مدیریت آب را نبود اطلاعات دقیق و شفاف درباره برداشت‌ها دانست و ادامه داد: برای تصمیم‌گیری درست باید میزان برداشت در بخش‌های مختلف به‌درستی سنجیده شود. استفاده از روش‌های نوین اندازه‌گیری، داده‌های ماهواره‌ای و ابزارهای پایش می‌تواند به برآورد دقیق‌تر سطح زیرکشت و میزان برداشت کمک کند. از دانشگاه‌ها و پژوهشگران خواستارم در این زمینه به اجرای طرح‌های پژوهشی و پایان‌نامه‌های دانشگاهی کمک کنند؛ زیرا مدیریت مصرف بدون شناخت دقیق میزان برداشت و نحوه مصرف امکان‌پذیر نیست. ملاحظه‌های اقتصادی، ازجمله قیمت آب، هزینه پمپاژ و نحوه تخصیص آن نیز باید در بررسی راهکارها لحاظ شود. جانباز با تأکید بر ضرورت مدیریت یکپارچه حوضه زاینده‌رود تصریح کرد: سیاست‌های تدوین‌شده باید هماهنگ و به‌طور مستمر رصد شوند؛ در همین راستا، واگذاری بخشی از اختیارات متمرکز در تهران به شورای هماهنگی حوضه زاینده‌رود و تشکل‌ها در دستورکار قرار دارد؛ اقدامی که باید هم‌زمان با واگذاری مسئولیت‌ها انجام شود. درباره تأمین آب شرب، موضوع اجرای این طرح‌ها در دستورکار مسئولان استان قرار دارد و درباره شیوه اجرای برخی پروژه‌ها نیز بررسی‌هایی انجام شده است. همراهی کشاورزان اصفهانی در تعیین زمان کشت و مدیریت آب اهمیت دارد و در سال جاری تلاش شده است آب در میانه دوره کشت قطع نشود. او در انتها عنوان کرد: همکاری با کمیسیون کشاورزی مجلس در این زمینه ادامه دارد. مدیریت آب باید به‌گونه‌ای باشد که آب موردنیاز کشاورزان، در حجم و زمان مناسب، در اختیارشان قرار گیرد؛ همچنین تالاب‌ها و تأمین حقابه محیط‌زیستی از موضوع‌های مهم مدیریت منابع آب است و بخشی از آب خروجی سدها، متناسب با شرایط و میزان آب موجود، برای تالاب‌ها رهاسازی می‌شود. با رهاسازی بیش از یک‌میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب آب برای تالاب‌ها در سال آبی گذشته باید درباره مبنای محاسبه و نحوه ارزیابی آب تخصیص‌یافته، ازجمله تفاوت میان خروجی سازه‌ها و آبی که درنهایت به تالاب می‌رسد، بررسی دقیق‌تری انجام شود.
زاینده‌رود باید به‌عنوان یک مسئله ملی پیگیری شود
رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان هم در این برنامه گفت: حمایت از طرح‌های مرتبط با تأمین منابع آبی در دستورکار شورا بوده است؛ اما این اقدام‌ها باید با جدیت و پیگیری مستمر ادامه پیدا کند. زاینده‌رود مسئله‌ای فراتر از اصفهان است و باید به‌عنوان یک نیاز و چالش ملی مطرح شود. محمد نورصالحی اظهار کرد: در دوره نخست فعالیت شورا، چهار کمیسیون اصلی حمل‌ونقل، شهرسازی، خدمات شهری و اقتصادی تشکیل شد. این کمیسیون‌ها در پیگیری موضوع‌های مرتبط با شهر فعال بودند و زاینده‌رود نیز به‌عنوان یکی از دغدغه‌های مهم اصفهان در دستورکار قرارداشت. او افزود: کشاورزان در سال‌های گذشته از پیشگامان طرح این مطالبه بوده‌اند و مدیریت‌شهری نیز در کنار نمایندگان مردم و گروه‌های مختلف، از پیگیری موضوع حمایت کرده است. در دوره‌های مختلف، نشست‌هایی با ابعاد متفاوت برای زنده‌نگه‌داشتن موضوع زاینده‌رود برگزار شده است؛ همچنین بخشی از فعالیت‌ها در قالب کارهای پژوهشی و مطالعاتی دنبال شد تا مسئله رودخانه، به‌ویژه خشکی آن، با رویکردی کاربردی بررسی شود. رئیس‌شورای اسلامی شهر اصفهان با بیان اینکه شورا در حد توان از این پیگیری‌ها پشتیبانی کرده است، بیان‌کرد: هر زمان برای انجام پژوهش یا پیگیری موضوعی مرتبط با زاینده‌رود به حمایت یا اختصاص بودجه نیاز بوده، اعضای شورا در این زمینه همراهی کرده‌اند. پیگیری منابع مختلف آبی نیز ازجمله موضوع‌هایی بوده که موردتوجه قرار گرفته است. نورصالحی عنوان کرد: در سال‌های اخیر موضوع‌هایی ازجمله طرح انتقال آب از دریا پیگیری شده است. برای برخی پروژه‌های مرتبط با تأمین منابع آبی اقدام‌هایی انجام شده است؛ اما ادامه کار همچنان به پشتکار، جدیت و پیگیری نیاز دارد. شورای شهر در پاسخ به درخواست‌های مطرح‌شده، برای کمک به پیشبرد پروژه و استفاده از ظرفیت‌های موجود وارد عمل شد. او ادامه داد: این حمایت در حد توان شورا بوده است. فارغ از دیدگاه‌های موافق یا مخالف درباره هر طرح، باید منصفانه درباره اقدام‌هایی که برای تأمین منابع آبی انجام شده است، قضاوت کرد. نورصالحی بیان کرد: این اقدام‌ها در شمار تلاش‌های مهم سال‌های اخیر است؛ اما پیگیری آن‌ها نباید متوقف شود. این موضوع نباید تنها مسئله اصفهان تلقی شود. زاینده‌رود یک نیاز و چالش ملی است و اگر برای آن، راه‌حلی درست و منطقی پیدا نشود، پیامدهای آن می‌تواند فراتر از یک شهر باشد.
مدیریت منابع و مصارف آب پیش‌شرط جاری‌شدن زاینده‌رود است
رئیس کمیسیون ویژه آب و مناطق کم‌برخوردار شورای اسلامی شهر اصفهان هم در آیین بزرگداشت روز زاینده‌رود با تأکید بر ضرورت مدیریت منابع و مصارف آب گفت: تا زمانی که مسائل مربوط به مدیریت منابع و مصارف آب و تأمین منابع پایدار حل نشود، نمی‌توان انتظار داشت زاینده‌رود به جریان دائمی خود بازگردد. مجید نادرالاصلی با اشاره به اهمیت بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان و متخصصان برای حل چالش‌های شهر اظهار کرد: این نشست با حضور جمعی از صاحب‌نظران و کارشناسان برگزار شده است تا مسائل و مشکلات اصفهان در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه آب و محیط‌زیست، به‌صورت تخصصی و علمی بررسی شود. او با قدردانی از ارائه‌های کارشناسی مطرح‌شده در این نشست افزود: مدیریت‌شهری اصفهان در سال‌های گذشته تلاش کرده است با بهره‌گیری از ظرفیت‌های پژوهشی و اجرای طرح‌های علمی و میدانی، راهکارهایی برای مواجهه با چالش‌های شهر پیدا کند و موضوع آب و محیط‌زیست نیز از محورهای مهم و اصلی این مطالعات بوده است. رئیس کمیسیون ویژه آب و مناطق کم‌برخوردار شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به ارتباط مستقیم احیای زاینده‌رود با مدیریت منابع آب تصریح کرد: برای دستیابی به شرایط پایدار در حوضه زاینده‌رود، لازم است در کنار پیگیری طرح‌های تأمین آب، مدیریت منابع و مصارف نیز به‌صورت جدی دنبال شود. نادرالاصلی ادامه داد: اقدام‌هایی که در حوزه تأمین آب و مدیریت منابع در دست اجرا بوده، امیدوارکننده است؛ بااین‌حال، باید توجه داشت که تحقق اهداف موردنظر به مجموعه‌ای از اقدام‌های هماهنگ و مستمر نیاز دارد.او خاطرنشان کرد: هویت باغ‌شهری اصفهان حاصل سال‌ها توجه به درختان کهنسال، فضای سبز و مدیریت منابع آبی بوده و حفاظت از این سرمایه ارزشمند، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و استفاده بهینه از منابع موجود است. رئیس کمیسیون ویژه آب و مناطق کم‌برخوردار شورای اسلامی شهر اصفهان با تأکید بر اهمیت بهره‌گیری از ظرفیت آب‌های سطحی و زیرزمینی و سایر منابع قابل‌استفاده در مدیریت فضای سبز افزود: صیانت از فضای سبز شهری باید با رویکردی علمی و متناسب با شرایط آبی اصفهان دنبال شود. نادرالاصلی با اشاره به اقدام‌های انجام‌شده درزمینه مدیریت مصرف آب اظهار کرد: اصفهان در حوزه صرفه‌جویی و مدیریت مصرف آب اقدام‌هایی انجام داده است که باید موردتوجه قرار گیرد و ما رتبه دوم صرفه‌جویی آب در کشور هستیم؛ البته تداوم این مسیر به مشارکت شهروندان و همکاری دستگاه‌های مسئول نیاز دارد. رئیس کمیسیون ویژه آب و مناطق کم‌برخوردار شورای اسلامی شهر اصفهان در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت بازنمایی جایگاه زاینده‌رود در هویت شهری اشاره کرد و از نصب نماد زاینده‌رود در پارک ایثارگران منطقه۶ شهرداری اصفهان سخن گفت. نادرالاصلی با اشاره به این اقدام، بر اهمیت توجه به مسئله زاینده‌رود در کنار برنامه‌ریزی‌های تخصصی و اجرایی تأکید و ابراز امیدواری کرد که برگزاری نشست‌های کارشناسی و بهره‌گیری از دیدگاه متخصصان، زمینه‌ساز تصمیم‌گیری‌های مؤثرتر برای حل چالش‌های آبی اصفهان و بهبود شرایط زیست شهری شود.
برای احیای زاینده‌رود بیش از هر چیز به اراده ملی نیاز داریم
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی نیز در سخنانی با تأکید بر اینکه احیای زاینده‌رود تنها یک مطالبه محلی نیست، گفت: برای جاری‌شدن آب در این رودخانه، به قوانین، مصوبات و ظرفیت‌های کارشناسی دسترسی داریم؛ اما آنچه بیش از همه اهمیت دارد، شکل‌گیری اراده‌ای ملی برای اجرای تصمیم‌های اتخاذشده است. عباس مقتدایی اظهار کرد: برگزاری چنین نشست‌هایی می‌تواند در افزایش هم‌افزایی و انتقال ظرفیت‌های اجتماعی و کارشناسی مؤثر باشد؛ بااین‌حال، تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که دستیابی به نتیجه مطلوب، به پیگیری مستمر و همراهی جدی دستگاه‌های مسئول نیاز دارد. او با اشاره به روند پیگیری‌های انجام‌شده برای احیای زاینده‌رود افزود: در مقاطع مختلف، برای پیشبرد این مطالبه به اسناد تاریخی، قوانین‌ومقررات استناد کردیم؛ اما همواره این پرسش مطرح می‌شد که آیا اسناد و ضوابط گذشته برای شرایط امروز کفایت می‌کند یا به مقررات و سازوکارهای جدید نیاز داریم؟ نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: در جریان پیگیری‌ها تلاش کردیم با بهره‌گیری از نظر کارشناسان و صاحب‌نظران، ابعاد ملی زاینده‌رود را تبیین کنیم و نشان دهیم که مسئله این رودخانه را نمی‌توان تنها در محدوده یک شهر یا استان بررسی کرد. مقتدایی با اشاره به تلاش‌های انجام‌شده برای تصویب مقررات مرتبط با زاینده‌رود تصریح کرد: بخشی از پیشنهادهای کارشناسی در قالب مصوبات قانونی پیگیری شد و در ادامه نیز تدوین آیین‌نامه‌ها و سازوکارهای اجرایی برای عملیاتی‌شدن این مصوبات در دستورکار قرارگرفت؛ باوجوداین، تصویب مقررات به‌تنهایی برای حل مسئله کافی نیست و باید اجرای آن‌ها نیز با جدیت دنبال شود. او با بیان اینکه مسئله زاینده‌رود به مجموعه‌ای از تصمیم‌ها و اقدام‌های هماهنگ نیاز دارد، گفت: امروز برای پیگیری این موضوع از ظرفیت‌های کارشناسی، اجتماعی و قانون‌گذاری استفاده کرده‌ایم؛ اما آنچه همچنان به آن نیاز داریم، اراده‌ای ملی و اثرگذار برای به‌نتیجه‌رساندن اقدام‌هاست. نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: پیگیری این مطالبه باید در بالاترین سطوح مدیریتی کشور انجام شود و دستگاه‌های اجرایی نیز برای تحقق تصمیم‌های اتخاذشده، همکاری عملی داشته باشند. مقتدایی با اشاره به تجربه سال‌های گذشته در پیگیری مسائل زاینده‌رود افزود: در این مسیر، در برخی بخش‌ها به نتایجی دست یافته‌ایم و در بخش‌هایی نیز هنوز به نتیجه موردانتظار نرسیده‌ایم؛ بنابراین، نباید دشواری‌ها و تأخیرها موجب ناامیدی فعالان و مطالبه‌گران این حوزه شود. او با تأکید بر اینکه پیامدهای خشکی زاینده‌رود تنها به کمبود آب محدود نمی‌شود، اظهار کرد: موضوع زاینده‌رود با مسائل محیط‌زیستی، وضعیت تالاب، شرایط اجتماعی، سلامت روانی جامعه، رونق اقتصادی، تولید، کشاورزی، زندگی روستایی و مهاجرت ارتباط دارد و رسیدگی به آن می‌تواند بر ابعاد مختلف زندگی مردم اثرگذار باشد. مقتدایی افزود: به‌همین‌دلیل، احیای زاینده‌رود باید به‌عنوان مسئله‌ای چندبعدی موردتوجه قرارگیرد و تصمیم‌گیری درباره آن با درنظرگرفتن پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی انجام شود. او همچنین با اشاره به نگرانی‌های زیست‌محیطی ناشی از قطع جریان آب، از پیگیری موضوع حفاظت از ماهیان و دیگر گونه‌های آبزی خبر داد و گفت: در مکاتبه با مسئولان محیط‌زیست کشور، در خصوص پیامدهای قطع جریان آب و ضرورت جلوگیری از تلف‌شدن آبزیان هشدار داده شده است. نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با قدردانی از شورای اسلامی شهر اصفهان، فعالان بخش خصوصی، اتاق بازرگانی، دانشگاهیان، مراکز پژوهشی و صنف کشاورزی اظهار کرد: استمرار جلسه‌ها و پیگیری‌های جمعی نشان می‌دهد که مطالبه احیای زاینده‌رود همچنان زنده است و گروه‌های مختلف برای دستیابی به راه‌حل در حال تلاش هستند. مقتدایی با اشاره به نقش صنف کشاورزی در پیگیری این مطالبه افزود: افزایش سطح مطالبه‌گری و پیگیری جدی‌تر موضوع از سوی فعالان این حوزه، نشان‌دهنده تقویت حساسیت اجتماعی در خصوص مسئله زاینده‌رود است؛ بااین‌حال، هدف نهایی زمانی محقق می‌شود که این پیگیری‌ها به نتیجه عملی منجر شود. او گفت: جاری‌شدن آب در زاینده‌رود فقط یک رؤیا یا آرزو نیست؛ بلکه اقدامی عملیاتی است که می‌توان آن را با پیگیری مستمر و ایجاد اراده ملی به نتیجه رساند.
برای سنجش وضعیت زاینده‌رود باید شاخصی روشن و قابل‌اندازه‌گیری تعریف شود
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی نیز در این مراسم گفت: با ادامه بارگذاری‌های جمعیتی و توسعه‌ای در حوضه زاینده‌رود باید شاخصی علمی و ترکیبی طراحی شود تا مردم بتوانند ارزیابی کنند که وضعیت رودخانه رو به بهبود است یا وخیم‌تر می‌شود. مهدی طغیانی اظهار کرد: مردم می‌پرسند آیا اقدام‌ها و تصمیم‌های انجام‌شده به بهبود وضعیت زاینده‌رود و آب اصفهان منجر شده است یا باید انتظار ادامه روند فعلی را داشت؟ پاسخ‌دادن به این پرسش نیازمند تعریف شاخص‌هایی روشن است که بتوان بر پایه آن‌ها وضعیت رودخانه را در طول زمان سنجید. او افزود: بارندگی مناسب در یک سال یا جاری‌شدن موقت آب نباید به‌تنهایی نشانه موفقیت تلقی شود؛ چراکه ممکن است این وضعیت حاصل بارش مقطعی باشد؛ نه نتیجه اقدام‌های مدیریتی. پیشنهاد می‌کنم مجموعه‌های علمی، شاخصی را طراحی کنند که اثر عواملی همچون بارندگی‌های موقت را از نتایج سیاست‌ها و اقدام‌ها جدا کند و روند واقعی بهبود یا بدترشدن زاینده‌رود را نشان دهد. نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: در بالادست، برداشت‌ها و ایجاد تأسیسات مختلف ادامه دارد و در پایین‌دست نیز توسعه شهری، تغییرکاربری و ساخت‌وسازهای مسکونی به فشار بر منابع آب می‌افزاید. اکنون با توجه به طرح‌های توسعه مسکن و تغییر کاربری اراضی، باید این پرسش را مطرح کرد که آیا افزایش جمعیت و ساخت‌وسازهای جدید با ظرفیت آبی منطقه تناسب دارد یا خیر؟ طغیانی یادآور شد: طرح‌هایی برای تغییرکاربری حدود دوهزار هکتار زمین به مسکونی اجراشده که وسعت این بارگذاری، چند برابر محدوده شاهین‌شهر، بهارستان، فولادشهر و سپاهان‌شهر است. تأمین آب جمعیت و سکونتگاه‌های جدید چگونه انجام خواهد شد؟ باید خواستار بررسی پیامدهای آبی این تصمیم‌ها شد. او با اشاره به انتقال آب از حوضه زاینده‌رود به مناطق دیگر نیز عنوان‌کرد: باید درباره تداوم این روند و آثار آن بر رودخانه و منطقه مبدأ پاسخ روشن داده شود. مردم مناطق مقصد آب نیز نیازها و مشکلات خود را دارند؛ اما تصمیم‌گیری باید با درنظرگرفتن ظرفیت منابع و پیامدهای انتقال انجام شود. مجموعه‌ای از تصمیم‌ها در حوزه توسعه شهری، مسکن، کشاورزی و انتقال آب باید در کنار هم ارزیابی شوند. نمی‌توان از حل مسئله زاینده‌رود سخن گفت، اما هم‌زمان بارگذاری‌های تازه‌ای را بدون پاسخ روشن درباره منابع آب دنبال کرد. باید به مردم اعلام شود که بر اساس شاخص‌های معتبر، در مسیر بهبود قرار داریم یا خیر.
راه‌حل بحران فقط انتقال آب نیست
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی هم در سخنانی به ضرورت حل مسئله رودخانه زاینده‌رود اشاره کرد و گفت: حل مسئله رودخانه زاینده‌رود تنها به انتقال آب محدود نمی‌شود و مدیریت مصرف، اصلاح الگوی کشت و جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز نیز باید در دستورکار باشد. حامد یزدیان اظهار کرد: وضعیت رودخانه زاینده‌رود با بسیاری از رودخانه‌های دیگر کشور تفاوت دارد؛ زیرا خشک‌شدن رودخانه‌ها در مناطق مختلف کشور پیامدهای زیست‌محیطی و کشاورزی به‌همراه دارد؛ اما زاینده‌رود علاوه‌بر این اهمیت‌ها، بخشی از هویت اصفهان است. شکل‌گیری و حیات اصفهان با این رودخانه پیوند خورده و اگر برای آن چاره‌اندیشی نشود، شهر در کوتاه‌مدت با مشکلات جدی‌تری روبه‌رو خواهد شد. او افزود: بیش از دو دهه است که این رودخانه با وضعیت نامناسبی روبه‌رو بوده و اصفهان نیز پیامدهای این شرایط را تجربه می‌کند. امیدواریم گفت‌وگو و همفکری در چنین نشست‌هایی به تصمیم‌هایی مؤثر برای آینده رودخانه منجر شود. یزدیان ادامه داد: امروز مسئله زاینده‌رود در دستورکار وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط‌زیست قرار گرفته است؛ موضوعی که در دوره‌های گذشته به اندازه کافی در اولویت نبود. با گذشت زمان، پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی بحران آب آشکارتر شده و لازم است با نگاهی جامع‌تر به آن پرداخته شود. این موضوع فقط به کشاورزی محدود نیست؛ همان‌طور که تنها مسئله محیط‌زیست یا فرونشست زمین هم نیست. باید مجموعه ابعاد و پیامدهای آن را هم‌زمان دید و درباره راهکارها با حضور افراد و گروه‌هایی از حوزه‌های مختلف گفت‌وگو کرد. نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: راه‌حل فقط انتقال آب نیست. مدیریت مصرف، کنترل برداشت‌های غیرمجاز و تغییر الگوی کشت نیز از موضوع‌هایی است که باید موردتوجه قرارگیرد. فعالان حوزه محیط‌زیست و کشاورزی برای همکاری در این مسیر آمادگی دارند؛ به شرط آنکه دولت در مواردی که حمایت لازم است، کمک کند و موانع موجود را برطرف سازد. او ابراز امیدواری کرد که با پیگیری و همکاری دستگاه‌های مسئول و گروه‌های مختلف، تصمیم‌های مؤثری برای زاینده‌رود اتخاذ شود و روز زاینده‌رود در سال آینده در حالی گرامی داشته شود که آب در بستر این رودخانه جاری باشد.
اصل جاری‌بودن زاینده‌رود و تداوم زندگی در فلات مرکزی را به رسمیت بشناسیم
رئیس اتاق بازرگانی اصفهان نیز گفت: پیش از بررسی طرح‌های انتقال آب، باید اصل جاری‌بودن رودخانه و تداوم زندگی در سکونتگاه‌های فلات مرکزی ایران به رسمیت شناخته شود. امیر کشانی اظهار کرد: در نقاط مختلف جهان، ازجمله مکزیک، پرو، عراق و پاکستان، نمونه‌هایی از تمدن‌ها و سکونتگاه‌هایی وجود دارد که با خشک‌شدن منابع آبی از میان رفته‌اند. این تجربه‌ها نشان می‌دهد خشک‌شدن رودخانه‌ها می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک شهر یا منطقه داشته باشد. او افزود: موضوع زاینده‌رود به زندگی در فلات مرکزی ایران و تداوم سکونت در این پهنه مربوط است. باید این پرسش را جدی گرفت که خشک‌شدن زاینده‌رود چه پیامدهایی برای آینده این منطقه و کشور خواهد داشت؟ مسئله زاینده‌رود ممکن است در کوتاه‌مدت به نتیجه نرسد و پیامدهای آن در سال‌های آینده آشکار شود؛ ازاین‌رو لازم است امروز درباره حفظ امکان زندگی در فلات مرکزی ایران تصمیمی جدی گرفته شود. کشانی بیان‌کرد: اگر زاینده‌رود تنها به‌عنوان یک کانال یا مسیری برای عبور آب دیده شود و تنها برای مدتی در آن آب جاری شود، مسئله اصلی حل نخواهد شد. تا زمانی که زاینده‌رود و حق جریان آن به رسمیت شناخته نشود، نمی‌توان درباره دیگرراهکارها به نتیجه‌ای پایدار رسید. باید ابتدا اصل جاری‌بودن زاینده‌رود و تداوم زندگی در سکونتگاه‌های کنار آن پذیرفته و سپس درباره افزودن منابع آب یا میزان برداشت تصمیم‌گیری شود. او ادامه داد: تصمیم‌های مقطعی درباره جریان آب، ازجمله بازگشایی‌های کوتاه‌مدت، جایگزین تعیین‌تکلیف پایدار برای آینده رودخانه نیست. پیش از ورود به بحث انتقال آب و دیگر طرح‌ها، لازم است درباره حاکمیت زاینده‌رود و ضرورت جریان پایدار آن به یک جمع‌بندی برسیم.
بارگذاری‌های تازه در حوضه زاینده‌رود باید متوقف شود
رئیس مجمع نمایندگان استان اصفهان هم در این مراسم گفت: تصمیم‌گیری درباره آب باید با استفاده از ظرفیت نهادهای تخصصی موجود انجام شده و بارگذاری‌های تازه، پیش از روشن‌شدن وضعیت منابع آب، باید متوقف شود. حجت‌الاسلام محمدتقی نقدعلی اظهار کرد: سیاست‌های نادرست و تصمیم‌های پراکنده در سطح کشور، وضعیت فعلی منابع آب را رقم زده است و مسئولان باید با حضور در نشست‌های کارشناسی، دیدگاه کشاورزان و فعالان این حوزه را بشنوند. او با انتقاد از شکل‌گیری ساختارهای موازی برای بررسی مسائل آب افزود: در کنار نهادهایی که سال‌ها در این حوزه فعالیت تخصصی داشته‌اند، مسئولیت‌هایی به مجموعه‌های دیگر ازجمله دانشگاه تهران سپرده شده است. این رویکرد ممکن است به موازی‌کاری در داخل دولت منجر شود و لازم است رئیس‌جمهور در جریان پیامدهای آن قرار گیرد. نمایندگان کمیسیون کشاورزی مجلس در برخی فرایندهای مربوط به این موضوع دعوت نشده‌اند. رئیس مجمع نمایندگان استان اصفهان درباره واگذاری‌های در حال انجام در منطقه عنوان کرد: در شرایطی که محدودیت‌های قانونی و اجرایی برای برخی فعالیت‌ها وجود دارد، مجوزهایی از مسیرهای دیگر صادر می‌شود و اراضی گسترده‌ای به طرح‌های جدید اختصاص می‌یابد. نقدعلی در ادامه، خواستار تعیین‌تکلیف این روند و جلوگیری از افزایش بارگذاری‌ها در حوضه زاینده‌رود شد و گفت: تصمیم‌ها باید با توجه به آینده زندگی در منطقه و ظرفیت واقعی منابع آب گرفته شود. اگر قرار است جمعیت این منطقه به سکونت خود ادامه دهد، باید وضعیت آب و محیط‌زیست آن موردتوجه قرار گیرد و اجازه داده نشود شرایط از وضعیت کنونی بدتر شود. رئیس مجمع نمایندگان استان اصفهان یادآور شد: خواسته کشاورزان، تأمین آب برای حفظ زندگی و کشاورزی موجود است؛ نه توسعه یک هکتار زمین کشاورزی دیگر. تأمین آب از دریا با هزینه‌های سنگینی همراه است و باید هم‌زمان درباره ضرورت و صرفه اقتصادی چنین طرح‌هایی گفت‌وگو شود؛ زیرا بخشی از آب موردنیاز صنعت از زاینده‌رود جدا شده و از منابع دیگری تأمین می‌شود؛ اما منطقه همچنان با بحران روبه‌روست. او از مسئولان کشوری و بالادست زاینده‌رود خواست در خصوص اتهام‌زنی درباره مصرف آب پاسخ‌گو باشند و میان نیازهای شرب، کشاورزی و صنعت تمایز قائل شوند.
پیگیری هفتگی پروژه‌های آبی اصفهان با هدف بهبود وضعیت کشاورزی انجام می‌شود
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار اصفهان هم با اشاره به برگزاری نشست‌های منظم برای پیگیری مسائل آب استان گفت: پروژه‌های تأمین آب و سایر طرح‌های مرتبط، به‌صورت مستمر در جلسه‌های هفتگی بررسی می‌شوند تا نتایج اقدام‌های انجام‌شده در بخش‌های مختلف، به‌ویژه کشاورزی، نمایان شود. علیرضا قاری‌قرآن با اشاره به روند اجرای پروژه‌های تأمین آب در استان تصریح کرد: طرح‌های مختلفی در حوزه آب و سایر بخش‌های مرتبط در حال اجراست که در فرصت مناسب، گزارشی تفصیلی از اقدام‌های انجام‌شده و روند پیشرفت آن‌ها ارائه خواهد شد. او ادامه داد: در همین راستا، جلسه‌های قرارگاه آب استان به‌صورت منظم و هر هفته در روزهای شنبه برگزار می‌شود و در این نشست‌ها، با حضور استاندار محترم، مسئولان استانی، رئیس مجمع نمایندگان استان و برخی دیگر از نمایندگان مجلس و آب‌منطقه‌ای و آبفا مسائل و پروژه‌های مرتبط با حوزه آب موردبررسی قرار می‌گیرد. معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار اصفهان با اشاره به برخی موانع موجود در مسیر اجرای طرح‌ها گفت: بخشی از پروژه‌ها برای اجرا به مجوزهای زیست‌محیطی نیاز دارند و این موضوع نیز در روند پیگیری طرح‌های آبی استان موردتوجه قرار گرفته است. قاری‌قرآن افزود: هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مسئول برای بررسی مسائل و رفع موانع موجود ضروری است تا پروژه‌ها با سرعت و اثربخشی بیشتری دنبال شوند.