به گزارش اصفهان زیبا؛ در عصر ارتباطات، شایعات تغذیه‌ای با سرعت زیادی در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند. برخی از این محتواها، بدون ارائه شواهد معتبر، مصرف لبنیات را زیان‌بار می‌دانند، روغن‌های گیاهی را عامل بیماری معرفی می‌کنند یا رژیم غذایی را با گرسنگی کشیدن برابر می‌گیرند. آگاهی از اصول علمی تغذیه کمک می‌کند تا در میان انبوه اطلاعات فضای مجازی، انتخاب‌های سالم‌تری داشته باشیم.
به مناسبت روز جهانی غذا در سال ۱۴۰۵ و با توجه به شعار «نوآوری امروز، تغذیه فردا»، در ادامه سه باور رایج اما نادرست درباره تغذیه و صنایع غذایی را بررسی می‌کنیم.
باور اول: شیرهای مدت‌دار حاوی نگهدارنده هستند
واقعیت: شیرهای مدت‌دار برای افزایش ماندگاری، فرایندهای حرارتی کنترل‌شده را پشت سر می‌گذارند و در بسته‌بندی استریل قرار می‌گیرند. کارخانه‌ها نیز پیش از عرضه، شیر را از نظر کیفیت و آلودگی بررسی می‌کنند.
فرایندهای حرارتی ممکن است بر میزان برخی ویتامین‌های حساس به گرما تأثیر بگذارند؛ بااین‌حال، پروتئین و کلسیم شیر در برابر این فرایندها تا حد زیادی پایدار می‌مانند. بنابراین، ماندگاری بیشتر شیر به معنای استفاده از مواد نگهدارنده نیست. البته شیر محلی نیز برای مصرف ایمن به رعایت اصول بهداشتی و حرارت‌دهی مناسب نیاز دارد.
باور دوم: روغن‌های گیاهی را حذف کنیم و به جای آن‌ها چربی حیوانی بخوریم
واقعیت: روغن‌های گیاهی و چربی‌های حیوانی از نظر ترکیب اسیدهای چرب تفاوت دارند. بسیاری از روغن‌های گیاهی، مانند روغن آفتابگردان، چربی غیراشباع بیشتری دارند؛ در مقابل، دنبه و برخی چربی‌های حیوانی سرشار از چربی اشباع هستند.
مصرف زیاد چربی اشباع می‌تواند سطح کلسترول بد خون را افزایش دهد و خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی را بالا ببرد. به همین دلیل، جایگزینی بخشی از چربی‌های اشباع با چربی‌های غیراشباع، در چارچوب یک الگوی غذایی متعادل، انتخاب مناسب‌تری است.
همچنین مقایسه قیمت روغن با قیمت دانه‌های آجیلی، بدون توجه به نوع دانه، هزینه‌های تولید و فرایند استخراج، نتیجه دقیقی به دست نمی‌دهد. نکته مهم این است که همه روغن‌ها انرژی بالایی دارند و باید متناسب با نیاز بدن مصرف شوند.
باور سوم: رژیم غذایی یعنی گرسنگی کشیدن و مصرف خوراکی‌های خاص
واقعیت: رژیم غذایی سالم الزاماً به معنای کم‌خوری شدید، حذف گروه‌های غذایی یا خرید مواد خوراکی گران‌قیمت نیست. هدف اصلی، تأمین نیازهای بدن با انتخاب‌های متنوع و متعادل از گروه‌های غذایی در دسترس است.
الگوهای غذایی علمی، مانند رژیم مدیترانه‌ای، بر مصرف متعادل سبزی‌ها، میوه‌ها، غلات کامل، حبوبات و منابع پروتئینی مناسب تأکید دارند. در مقابل، رژیم‌های خودساخته و محدودکننده ممکن است بدن را از مواد مغذی ضروری محروم کنند و عوارضی به همراه داشته باشند.
انتخاب رژیم غذایی باید با توجه به سن، وضعیت سلامت، میزان فعالیت بدنی و نیازهای هر فرد انجام شود. در صورت نیاز به کاهش یا افزایش وزن، مشورت با متخصص تغذیه می‌تواند از تصمیم‌های نادرست و محدودیت‌های غیرضروری جلوگیری کند.
آگاهی؛ مهم‌ترین ابزار مقابله با شایعات تغذیه‌ای
در شبکه‌های اجتماعی، برخی افراد در چند ثانیه درباره پیچیده‌ترین مسائل سلامت نتیجه‌گیری می‌کنند. گاهی نیز برای معتبر جلوه دادن ادعاهای خود، به پژوهش‌ها و منابعی اشاره می‌کنند که امکان بررسی صحت آن‌ها وجود ندارد.
پیش از پذیرفتن یا بازنشر چنین محتواهایی، بهتر است منبع اطلاعات، اعتبار شواهد علمی و نظر متخصصان مرتبط را بررسی کنیم. در نهایت، تغذیه آگاهانه به معنای پیروی از توصیه‌های عجیب و پرهزینه نیست؛ بلکه یعنی شناخت نیازهای بدن و انتخاب آگاهانه از میان مواد غذایی سالم و در دسترس.
در جهان امروز، آگاهی یکی از مهم‌ترین ابزارهای حفظ سلامت است؛ ابزاری که به ما کمک می‌کند از امکانات فناوری بهره ببریم و در برابر شایعات و اطلاعات نادرست آسیب‌پذیر نباشیم.
حامد مردانی
کارشناس تغذیه و رژیم‌درمانی و کارشناس ارشد فیزیولوژی و تغذیه ورزشی
مرکز بهداشت شماره یک اصفهان