به گزارش اصفهان زیبا؛ کم‌خونی یکی از مشکلات شایع سلامتی است که در اثر کاهش هموگلوبین خون یا کاهش تعداد گلبول‌های قرمز ایجاد می‌شود. این وضعیت می‌تواند اکسیژن‌رسانی به بافت‌های بدن را کاهش دهد و علائمی مانند خستگی، ضعف و رنگ‌پریدگی ایجاد کند. اما آیا می‌توان کم‌خونی را از روی عنبیه چشم تشخیص داد؟ توضیح لازم در این رابطه را می‌توانید با نظر دکتر جواد کاردانپور، محقق طب سنتی، مشاور تغذيه سالم و موسس سهاطب بخوانید.
علائم کم‌خونی را بشناسید
کم‌خونی ممکن است با نشانه‌های مختلفی همراه باشد. شدت علائم به علت کم‌خونی و میزان کاهش هموگلوبین بستگی دارد. برخی افراد نیز در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی ندارند.
مهم‌ترین علائم کم‌خونی عبارت‌اند از:
خستگی و ضعف مداوم، رنگ‌پریدگی پوست، سردرد، سرگیجه، تپش قلب، تنگی نفس هنگام فعالیت، ریزش مو و شکنندگی ناخن‌ها. در برخی افراد، ترک گوشه لب و کاهش تمرکز نیز دیده می‌شود.
اگر این علائم را تجربه می‌کنید، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید. این نشانه‌ها فقط به کم‌خونی اختصاص ندارند و ممکن است در بیماری‌های دیگری نیز بروز کنند.
آیا تشخیص کم‌خونی از روی عنبیه امکان‌پذیر است؟
برخی روش‌های طب مکمل، از جمله عنبیه‌شناسی، تغییرات ظاهری عنبیه را به وضعیت اندام‌های بدن مرتبط می‌دانند. با این حال، شواهد علمی معتبر نشان نمی‌دهند که بررسی الگوها، رنگ‌ها یا حلقه‌های عنبیه بتواند کم‌خونی را با دقت تشخیص دهد.
بنابراین، مشاهده حلقه‌های رنگی یا تغییرات ظاهری عنبیه به‌تنهایی نشانه کم‌خونی یا گرفتگی عروق نیست. همچنین، نمی‌توان از روی تصویر عنبیه درباره میزان آهن خون یا عملکرد اندام‌های داخلی نتیجه‌گیری کرد.
روش‌های علمی تشخیص کم‌خونی
پزشک برای بررسی کم‌خونی، علائم فرد، سابقه پزشکی و نتایج آزمایش‌ها را ارزیابی می‌کند. آزمایش شمارش کامل سلول‌های خون یا «سی‌بی‌سی» یکی از روش‌های اصلی تشخیص کم‌خونی است.
این آزمایش میزان هموگلوبین، تعداد گلبول‌های قرمز و شاخص‌های مربوط به آن‌ها را مشخص می‌کند. در صورت نیاز، پزشک آزمایش فریتین و سایر بررسی‌های مرتبط را نیز درخواست می‌کند تا علت کم‌خونی را تشخیص دهد.
کمبود آهن یکی از علت‌های شایع کم‌خونی است؛ بااین‌حال، کمبود ویتامین ب۱۲، کمبود فولات، بیماری‌های مزمن و برخی اختلالات ژنتیکی نیز می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند.
چه عواملی باعث کم‌خونی می‌شوند؟
کم‌خونی علت‌های مختلفی دارد و برای انتخاب روش درمان باید علت اصلی آن مشخص شود. مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:
کمبود آهن در رژیم غذایی یا اختلال در جذب آن، خون‌ریزی شدید قاعدگی، خون‌ریزی دستگاه گوارش، کمبود ویتامین ب۱۲ یا فولات و برخی بیماری‌های مزمن. در بعضی موارد نیز اختلالات ارثی بر تولید یا طول عمر گلبول‌های قرمز تأثیر می‌گذارند.
تغذیه نامناسب ممکن است خطر کم‌خونی ناشی از کمبود مواد مغذی را افزایش دهد. بااین‌حال، همه انواع کم‌خونی با اصلاح رژیم غذایی بهبود نمی‌یابند و برخی موارد به درمان دارویی یا بررسی‌های تخصصی نیاز دارند.
تغذیه مناسب برای کمک به بهبود کم‌خونی
تغذیه متعادل می‌تواند در پیشگیری از برخی انواع کم‌خونی و بهبود کمبودهای تغذیه‌ای مؤثر باشد. گوشت، حبوبات، سبزی‌های برگ‌سبز، مغزها و مواد غذایی غنی‌شده از جمله منابع آهن هستند. گوشت و برخی محصولات حیوانی همچنین ویتامین ب۱۲ دارند.
مصرف منابع ویتامین ث، مانند مرکبات و فلفل دلمه‌ای، همراه با غذاهای گیاهی حاوی آهن می‌تواند جذب آهن را افزایش دهد. از سوی دیگر، بهتر است افراد مبتلا به کم‌خونی، پیش از مصرف مکمل آهن با پزشک مشورت کنند؛ زیرا مصرف خودسرانه آهن برای همه افراد مناسب نیست.
خوراکی‌هایی مانند شیره انگور، انجیر و بادام می‌توانند بخشی از رژیم غذایی متنوع باشند، اما به‌تنهایی درمان قطعی کم‌خونی محسوب نمی‌شوند.