به گزارش اصفهان زیبا؛ در کوچه‌های پرپیچ‌وخم محله چرخاب، جایی که بوی اصالت اصفهان در هر گوشه به مشام می‌رسد، فعالیت‌های مردمی رنگ‌وبویی متفاوت دارد. در اینجا، مسجد جوادالائمه(ع) تنها مکانی برای عبادت نیست؛ بلکه کانون حرکتی است که از کلاس‌های تقویتی دانش‌آموزان شروع شده و تا موکب‌های پرجمعیت در چهارباغ ادامه می‌یابد. برای درک این پویایی، به سراغ مردی رفتیم که سال‌هاست مسئولیت هدایت این جریان اجتماعی را بر عهده دارد: علی لطفی، دکتری علوم قرآن و فرمانده پایگاه بسیج این محله.
علم؛ ستون فقرات حرکت اجتماعی
فرمانده پایگاه بسیج جوادالائمه(ع) معتقد است که اگر قرار است جامعه‌ای ساخته شود، باید از پایه یعنی دانش‌آموزان شروع کرد. او با لحنی متین از تلاش‌های آموزشی خود می‌گوید: «ما در این سال‌ها، همواره تلاش کردیم تا سطح علمی دانش‌آموزان را ارتقا دهیم. باور ما این است که ایمان بدون دانش، ناقص است؛ به همین دلیل کلاس‌های تقویتی را باهدف تقویت بنیه علمی و معنوی برگزار کردیم تا فرزندان این محله هم از نظر علمی و هم از نظر اخلاقی توانمند شوند.»
لطفی با اشاره به روزهای پرشور جنگ رمضان می‌افزاید: «حتی در شب‌های جنگ رمضان فعالیت ما قطع نشد. ما میزهای رفع اشکال را برای دانش‌آموزان مهیا کردیم تا در فضای معنوی موکب تجمعات مردمی و مسجد، تکالیف خود را با آرامش بنویسند. خوشبختانه همکاری معلمان در این مسیر بسیار چشمگیر بوده است.»
هنر و ورزش؛ شکوفایی در مسیر تعالی
اما حرکت بسیج جوادالائمه(ع) تنها در فضای کتاب و دفتر خلاصه نمی‌شود. این فعال فرهنگی با اشتیاق از تجربه‌های هنری محله می‌گوید. او از نمایش‌هایی یاد می‌کند که برخلاف تصور عمومی، در فضای باز و خیابانی اجرا شده‌اند: «ما تلاش کردیم هنر را به مردم نزدیک کنیم. برگزاری کلاس‌های مختلف هنری و حتی اجرای نمایش‌های خیابانی در چهارباغ که خود اهالی بازیگران آن بودند، تجربه‌ای بود که تماشاگران را درگیر کرد. حدود ده شب، نمایش‌های ما در فضای باز چهارباغ اجرا شد و استقبال مردم، انرژی تازه‌ای به ما داد.»
در حوزه تربیت‌بدنی نیز، فرمانده پایگاه بسیج جوادالائمه(ع) معتقد است ورزش ابزاری برای نظم و سلامت است: «در حوزه ورزشی نیز بسیار فعال هستیم. برگزاری مسابقات، کلاس‌های مختلف و حتی برنامه‌هایی مثل کوهنوردی و استفاده از امکانات استخر و فوتسال را در دستور کار داریم تا جوانان را در مسیرهای درست هدایت کنیم.»
از شورِ خیابان تا آرامشِ موکب
یکی از بخش‌های حساس صحبت‌های لطفی، بازخوانی رویدادهای اجتماعی و مذهبی است. او با یادآوری لحظات تاریخی، از همبستگی مردم می‌گوید. از تجمعات خودجوش در مسجد پس از جنگ رمضان گرفته تا حرکت خودرویی در سطح شهر، همگی نشان از پیوند عمیق مردم با ارزش‌ها داشت.
اما او معتقد است اوج خدمت، در ایام بحران و در قالب «موکب‌ها» تجلی می‌یابد. لطفی با جزئیات از فعالیت‌های موکب اهل‌بیت(ع) در چهارباغ خواجو که پس از آغاز جنگ شروع به فعالیت کرد می‌گوید: «با فعالیت در موکب، دیدگاه ما به خدمت گسترده‌تر شد. ما در موکب، میزهای خدماتی متنوعی داریم؛ برای مثال، میز مشاوره برای حمایت از خانواده‌ها، میز پایش سلامت برای ارائه خدمات پزشکی به مردم و حتی میز حجاب و عفاف را داریم. در میز حجاب، ما با خانم‌هایی که تمایل به گفت‌وگو دارند، با رعایت ادب و احترام، به دنبال تبیین ارزش‌های پوشش هستیم.»
میراثی از خدمت
گفت‌وگوی ما با علی لطفی، نشان داد که مدیریت یک پایگاه بسیج در محله‌ای مثل چرخاب، فراتر از یک مسئولیت اداری، یک رسالت انسانی است. از کلاس‌های آموزشی برای کودکان تا خدمات درمانی در موکب‌ها، همگی تکه‌ای از یک پازل بزرگ‌تر هستند؛ پازلی که هدفش ساختن جامعه‌ای است که در آن علم، هنر، ورزش و دین، همگی در خدمت آرامش و رشد انسان‌ها باشند.
زنانی در سایه محدودیت
در محله چرخاب، جایی که جریان گردشگری در چهارباغ، تضاد عجیبی با سکوت کوچه‌های قدیمی ایجاد کرده است، گروهی از بانوان با اراده‌ای پولادین، در پی ایجاد فضایی برای رشد معنوی و اجتماعی هستند. آن‌ها نه در ساختمان‌های باشکوه، بلکه در خانه‌های کوچک و صمیمی محله، دنیایی از علم، ورزش و گفت‌وگو بنا کرده‌اند.
طاهره سادات بنی‌طبا، فرمانده پایگاه بسیج خواهران حضرت آمنه(س) مسجد جوادالائمه(ع)، زنی است که از سال ۱۳۹۴ تاکنون، مسیر دشوار فعالیت‌های اجتماعی را با تمام فرازونشیب‌های آن طی کرده است.
وقتی خانه، جایگزین مسجد می‌شود
بزرگ‌ترین چالش فعالیت‌های بانوان در این محله، نبود فضای اختصاصی است. فرمانده پایگاه بسیج حضرت آمنه(س) با نگاهی پر از چالش، از چالش‌های ساختاری با هیئت‌امنا می‌گوید: «ما باوجوداینکه در مسجد جوادالائمه(ع) مستقر هستیم؛ اما به دلیل عدم هماهنگی و چالش‌هایی که با هیئت‌امنا داشتیم، هنوز یک پایگاه فیزیکی و اختصاصی برای خواهران نداریم. حتی برای استفاده از زیرزمین مسجد جهت فعالیت‌هایمان، با محدودیت‌های جدی روبه‌رو شدیم. باوجوداینکه برای پروژه‌های عمرانی خیرانی را جذب کردیم؛ اما همکاری‌نکردن هیئت‌امنا مانع از آن شد که بتوانیم بستری مناسب برای بانوان فراهم کنیم.» اما این محدودیت، هرگز مانع از توقف فعالیت‌ها نشده است. او با لبخندی که نشان از استقامت دارد، می‌گوید: «وقتی راهی در مسجد بسته شد، ما خانه‌های محله را به پناهگاه خود تبدیل کردیم؛ برای مثال، پاتوق دختران جوان ۱۷ تا ۲۲ سال را در منزل یکی از اهالی محله برگزار می‌کنیم. در هر جلسه، با حضور مشاور، درباره موضوع‌های حیاتی زندگی مثل روابط و چالش‌های دوران جوانی بحث و گفت‌وگو می‌کنیم. حتی کلاس‌های ورزشی بانوان و کلاس‌های تخصصی نهج‌البلاغه، تفسیر قرآن و دعای توسل نیز در منازل بانوان محلی جریان دارد تا این زنجیره قطع نشود.»
از هوش مصنوعی تا کلاس‌های خلاقیت
با وجود این محدودیت‌ها، سطح علمی فعالیت‌ها در مسجد جوادالائمه(ع) بسیار بالاست. بنی‌طبا از برگزاری کلاس‌هایی می‌گوید که فراتر از آموزش‌های سنتی است: «ما برای کودکان پنج تا هفت سال، کلاس‌های هوش مصنوعی برگزار می‌کنیم. این کلاس‌ها که در ابتدا برای بازه تابستانی طراحی شده بود، به دلیل استقبال بی‌نظیر مردم محله، اکنون به‌صورت مستمر و در تمام فصول سال ادامه دارد؛ همچنین کلاس‌های خلاقیت و آموزه‌های قرآنی را نیز به همان شیوه، با تمرکز بر مهارت‌های نوین ادامه می‌دهیم. فعالیت‌های این پایگاه، ریشه‌های عمیق انقلابی دارد.»
او با یادآوری خاطرات دوران جنگ رمضان، از سازمان‌دهی حرکت‌های کوبنده در محله می‌گوید: «در دوران جنگ رمضان، ما با خواندن حدیث کسا در مسجد، حرکت‌های دسته‌جمعی را در محله سازمان‌دهی کردیم تا شعارهای انقلابی در دل چرخاب طنین‌انداز شود. این مسیر بعدها به حرکت‌های خودرویی در سطح شهر نیز گسترش یافت. اکنون در قلب گذرگاه چهارباغ، میز تبیین خود را برپا کرده‌ایم. هر شب بانوان متخصص ما با رهگذران به گفت‌وگو می‌نشینند. این کار باعث شده که حتی “قشر خاکستری” نیز با ما همراه شوند. ما تلاش می‌کنیم تا این افراد را هم به سمت فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی جذب کنیم.»